Yazı Detayı
27 Nisan 2020 - Pazartesi 09:45
 
MALATYALI HASAN DURAK -3
Selami Yücel
selamiyucel@hotmail.com
 
 

ARGUVAN TÜRKÜLERİ 
HAKKINDA GENEL BİLGİ
Arguvan türkülerini iki bölümde incelemek gerekir:
Birincisi; Bektaşilik felsefesi uyarınca genellikle dedelik ve aşıklık geleneği ile törenlerde çalınıp söylenen müziktir. Çok eskilere dayanır ve geleneksel olarak bu günlere kadar gelmiştir. Arguvanlı en eski aşıklardan bir tanesi İsa Köyü’nde 19. yüzyılın sonlarında doğan Aşıki’dir. Semahlar Malatya’nın Hekimhan, Arapkir ve Akçadağ ilçelerinde de yaygındır. Arguvan’ın Minayik Köyü, samahları ile meşhurdur. Aşıklardan Hekimhan’ın Basah köyünde 1843 yılında doğan Sarı Turnam isimli samahın kaynak kişisi HekimhanlıEsiri’yi, Mahsun Hüseyin veya Aşık Hüseyin mahlasını kullanan Hasan Hüseyin Orhan’ı, Seyit Meftuni’yi (İbrahim Memo Temiz), Muharrem Naci Orhan’ı (İkrari), Hüseyin Avni Orhan’ı (Efendi Dede), Hüseyin Temiz’i (Sarı Dede), Bayram Aksüt’ü, İbrahim Emici’yi,  Arapkirli Süleyman Elver’i, Akçadağlı İbrahim Erdem’i sayabiliriz. “Küçük yaşta gurbet elde gezer divana divana” samahıAşıkMeftuni’ye, “Gel ey gönül mülk edinme bu dehri” İbrahim Emici’ye, “Gine vedalaşdıdildar-ı yaren” İbrahim Erdem’e, “Dünya umuruna meylini verme” Süleyman Elver’e, “Çektiğim cevr ile cefa”  isimli samah da Bayram Aksüt’e aittir. 
İkincisi ise Samahların dışında kalan Arguvan ağzı Türk halk müziğidir. Bu müzik, halka en yakın müzik olup çok yalındır ve konuşmaya yakın bir şekilde söylenir. Sözlerinde aman, soyğa, ölem, neydem gibi kelimeler bulunan yalın ve halkın konuşma dili şeklinde söylenen türküler duyarsanız buna Arguvan ağzı türkü diyebilirsiniz. Arguvan ağzı türkü Çamşığı’dan başlayıp Hekimhan, Akçadağ, Doğanşehir’den geçerek bir çizgi halinde Adana’ya ve Gaziantep’e kadar uzanır. Farklı yörelerde türkülerin farklı yorumlanması Arguvan ağzı olma özelliğini yitirtmez. Esas itibariyle Arguvan ağzı müzik uzun havalardan meydana gelmiştir. Hareketli makamlara bizim zamanımızda çok az rastlanırdı. Hareketli türküler Doğanşehir, Malatya merkez, Darende Arapgir gibi yerlerde okunurdu. Malatya kokan aksak ritimli türküler Türkiye geneline yerleşmek üzeredir. Bu türkülere örnek olarak, “Beni dertten derde saldın”, “Gelin oldum Karabekir eline”, “Uyle gelin, Beylerderesi’nden aştım gediği”, “Ören’e vardım da Ören höyüğü”, “Bir ay doğar ilk akşamdan geceden”, “Aşağıdan bir yel esti” gibi türkülerdir. Son zamanlarda bu türde besteler dahi yapılmaya başlanmıştır. Arguvan müziğinin önemli kaynak kişileri ve okuyucuları Aliseydi Adıgüzel, Muharrem Temiz, Zeki Salman, Hasan Durak, Teslim Budak, Cemal Öztaş, Erhan Yılmaz, Mehmet Balaman gibi sanatçılardır. Geleneksel Arguvan türkülerinin en büyük icracıları da Muharrem Temiz,Aliseydi Adıgüzel ve Erhan Yılmaz’dır.
Bu gün için gelinen nokta Arguvan türküleri geleneksellikten biraz uzaklaşmıştır. Her önüne gelen Arguvan türküsü diye beste yapmaktadır. Hatta değişik yörelere ait türkülerin de Arguvan türküsü diye halka lanse edildiği kanaatindeyim. Tehlike çanları çalmaya başlamıştır bile. Hasan Durak’ın da okuduğu türkülerin hepsinin Arguvan’a ait olduğunu düşünmüyorum. Çünkü okuduğu türkülerin bazıları geleneksel Arguvan türkülerini çağrıştırmıyor, bir türkü aşığı olarak da çocukken dinlememiştim. Bu türkülerin bazılarının beste olduğunu, bazılarının da Doğanşehir, Akçadağ, Hekimhan, Malatya Merkez, Yeşilyurt taraflarına ait olabileceğini düşünüyorum. Hasan Durak’ın okuduğu türküler Malatya türkülerinin bir karması gibi geliyor bana. Ancak Hasan Durak’ın okuduğu türkülerin çoğu anonim mahiyette olup, bu türküler Malatya ve Arguvan’a hatta Türkiye’ye mal olmuş türkülerdir.
Hasan Durak’ın Malatya adına TRT ye kaydedilen türküleri şunlardır:“Beni Dertten Derde Saldın”,“Bir Ay Doğar İlk Akşamdan Geceden”,“Beyler Deresinden Aştım Gediği”,“Etek Sarı Sen Etekten Sarısın”,“Gırmızılar Geymiş Alınan Oynar”,“Güzel Seni Su Yolunda” ve “Yaylalara Göçer İdik”. Emeklerine sağlık, sağlıklı günler, teşekkürler, Hasan Durak.

 

 
Etiketler: MALATYALI, HASAN, DURAK, -3,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
25 Nisan 2020
BENİ DERTTEN DERDE SALDIN
22 Nisan 2020
MALATYALI HASAN DURAK -1
03 Nisan 2020
MALATYA’NIN KÜLTÜRÜ GENEL ANLAMDA KÜLTÜR
04 Mart 2020
MALATYA HALK OYUNLARI-2
03 Mart 2020
MALATYA HALK OYUNLARI-1
04 Şubat 2020
BTC TÜRK YENİ MALATYASPOR (2)
03 Şubat 2020
BTC TÜRK YENİ MALATYASPOR (1)
18 Kasım 2019
KERNEK SUYU
15 Ekim 2019
ADLİ MAKAMLARCA İFADE ALINMASI
03 Ekim 2019
MALATYA’LI FAHRİ KAYAHAN BELGESELİ ÇEKİMİ;
07 Haziran 2019
BABAANNEM ADİLE YÜCEL;
13 Mayıs 2019
DIŞ BUDAK AĞAC
07 Mayıs 2019
LEVENT VADİSİ
25 Nisan 2019
MEVLA’M BİR ÇOK DERT VERMİŞ
11 Şubat 2019
Eyi Bir Malatyalı”Kenan Işık”
04 Eylül 2018
Yaylalarımız
09 Temmuz 2018
Batman’da İki Gün;
21 Haziran 2018
Bir Karaciğer Nakli
13 Nisan 2018
Mişon
28 Kasım 2017
Almalı Küfde (Elmalı Köfte)
14 Ekim 2017
Çağa İken Oynadığımız Oyunlar (3)
13 Ekim 2017
Çağa İken Oynadığımız Oyunlar (2)
12 Ekim 2017
Çağa İken Oynadığımız Oyunlar (1)
02 Ekim 2017
Çağalığımızda Futbol
14 Haziran 2017
İbrahim Tatlıses, Selahattin Bölük Ve Sami Kasap -3
13 Haziran 2017
Saltoğlu Hamamında Sami Kasap Konseri - 2
12 Haziran 2017
Gazel Ve Sami Kasap - 1
17 Mayıs 2017
Müstesna İnsan Nafi Yücel
11 Mart 2017
ADNAN ERKUŞ İLE TELEFONLA SOHBETİMİZ
09 Mart 2017
Adnan Erkuş’un Ardından (1)
02 Mart 2017
Malğuta (Malhuta) -2-
01 Mart 2017
Malğuta(Malhuta) (1)
26 Ocak 2017
Pehlivanlar Diyarı Malatya; (4)
25 Ocak 2017
Pehlivanlar Diyarı Malatya; (3)
23 Ocak 2017
Pehlivanlar Diyarı Malatya; (1)
15 Aralık 2016
EŞGİLEME
29 Kasım 2016
MALATYA’DA FIRIN KÜLTÜRÜ
29 Nisan 2016
HAKKI BABA
04 Şubat 2016
CENTRAL PARK
20 Ocak 2016
ÖRENLİ GELİN TÜRKÜSÜ POLAT’A MI AİT?
11 Ocak 2016
BİR AVUKATIN GÖZÜNDEN GÜNEYDOĞU VE LOKANTACI SİVEREK’Lİ ÇAVUŞ AMİ
Haber Yazılımı