Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de ve diğer illerde Ramazan Bayramı namazı kılındı.
Başkent Bakü'de başta İlahiyat, Haydar ve Tezepir camileri ile Gök Mescit, sabahın erken saatlerinden itibaren namaz kılmak isteyen vatandaşlarla doldu.
Camilerde yer bulamayan vatandaşlar, namazlarını avlu ve bahçelerde eda etti.
Ülkenin tarihi ve doğal güzellikleriyle öne çıkan Şeki kentindeki Cuma Mescidi'nde de bayram namazı kılındı.
Namazı kıldıran Şeki-Oğuz Bölge Müftüsü Kamran Memmedov, ramazan ayı ve orucun faziletlerine ilişkin vaaz verdi.
Aliyev vatandaşları kutladı
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de yayımladığı mesajla vatandaşların Ramazan Bayramı'nı kutladı.
Aliyev, mesajında ramazan ayının manevi arınma, dayanışma ve merhamet duygularını güçlendirdiğini belirterek, bu mübarek ayda Müslümanların dini sorumluluklarını yerine getirme imkanı bulduğunu ifade etti.
Azerbaycan'ın yüzyıllardır farklı inanç ve kültürlerin barış içinde bir arada yaşadığı nadir coğrafyalardan biri olduğunu vurgulayan Aliyev, İslam dininin toplumda hoşgörü, karşılıklı saygı, milli ve manevi dayanışmanın güçlenmesinde önemli rol oynadığını vurguladı.
Aliyev, ramazan ayının her yıl toplumda birlik ve beraberliği daha da pekiştirdiğinin altını çizen, vatandaşların ülkenin huzuru, refahı ve gelişimi için yaptığı dualara katıldığını kaydetti.
Mesajında, Azerbaycan'ın bağımsızlığı ve toprak bütünlüğü uğruna hayatını kaybeden şehitleri rahmet ve saygıyla andığını belirten Aliyev, yurt içinde ve dışında yaşayan Azerbaycanlıların bayramını tebrik ederek ailelere mutluluk ve bereket temennisinde bulundu.
Azerbaycan'da bayram gelenekleri
Ramazan Bayramı'nda Azerbaycan'da da diğer İslam ülkelerinde olduğu gibi akraba ve yakınlara bayram ziyaretleri yapılıyor.
Mezarlıkların ziyaret edilmesi ve kabirler başında Kur'an-ı Kerim okunması da gelenekler arasında yer alıyor.
Azerbaycan'da 'kara bayram' ismi verilen gelenek de yaşatılıyor. Bu kapsamda vatandaşlar, iki Ramazan Bayramı arasında vefat eden yakınlarının evlerini ziyaret ediyor. Son bir yılda yakınlarını kaybeden ailelerin evlerinde taziye sofraları kuruluyor.
KKTC
Lefkoşa'daki Hala Sultan Camisi bayram namazını kılmak isteyen vatandaşlarla doldu.
Namaz sonrası vatandaşlara cami avlusunda bayram şekeri ikram edildi.
Gazimağusa, Girne, Güzelyurt, Lefke ve İskele kentlerinde de bayram namazı çeşitli camilerde eda edildi.
Namazdan çıkan Müslümanlar, Ramazan Bayramı'nın mübarek ve başta İslam dünyası olmak üzere tüm dünyanın barış ve huzur içerisinde olmasını diledi.
KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Ramazan Bayramı dolayısıyla yayımladığı mesajda, bayramların birlik, beraberlik ve dayanışmanın en güçlü şekilde hissedildiği özel günler olduğunu belirterek, ülkeye, bölgeye ve tüm dünyaya sağlık, barış ve huzur getirmesi temennisinde bulundu.
Kuzey Makedonya
Kuzey Makedonya'da Ramazan Bayramı dolayısıyla merkezi tören, Kuzey Makedonya İslam Birliği (Diyanet İşleri) himayelerinde başkent Üsküp'teki Mustafa Paşa Camisi'nde düzenlendi.
Program kapsamında ilahiler okundu, dualar edildi.
Ramazan Bayramı namazı Türkiye Diyanet Vakfı (TDV) tarafından yaptırılan Üsküp Camisi'nde de kılındı. Cami içinde yer bulamayanlar avluda namaz kıldı.
Arnavutluk, Bosna Hersek ve Kosova
Arnavutluk'ta bu bayram da merkezi program, geleneksel olarak başkent Tiran'daki İskender Bey Meydanı'nda binlerce Müslümanın katılımıyla icra edildi.
Bosna Hersek'in başkenti Saraybosna'da yüzlerce kişi tarihi Osmanlı çarşısı Başçarşı'daki Gazi Hüsrev Bey Camisi'nde bayram namazını kılmak için buluştu.
Bosna Hersek İslam Birliği Başkanı Husein Kavazovic, namazı kıldırdıktan sonra verdiği hutbede, dünyadaki sorunlara değinerek, Müslümanların birlik olması gerektiğini söyledi.
Bosna Hersek'in ülkede yaşayan herkesin ortak vatanı olduğunu, halkın barış ve düzenden yana durduğunu belirtti.
Banjaluka şehrindeki Ferhat Paşa Camisi'nde yüzlerce Boşnak bayram namazı için toplandı. Öte yandan, Zenica, Mostar ve Srebrenitsa'daki camilerde de bayram namazı coşkusu yaşandı.
Kosova'da ise merkezi tören başkent Priştine'deki Fatih Sultan Mehmet Camisi'nde gerçekleşti. Ülkenin güneyindeki Prizren şehrinde de Müslümanlar, Sinan Paşa Camisi'nin yanı sıra kentteki diğer camileri doldurdu.
Sırbistan, Hırvatistan ve Karadağ
Sırbistan'ın başkenti Belgrad'daki Müslümanlar, şehirdeki tek cami olan Bayraklı Camisi'nde bayram namazı için buluştu.
Sırbistan'da Boşnak nüfusun yoğun yaşadığı Sancak bölgesindeki camilerde de Ramazan Bayramı coşkuyla karşılandı.
Hırvatistan'ın başkenti Zagreb'de şehirle aynı ismi taşıyan camide bayram namazı idrak edilirken, Sisak şehrinde yaşayan
Müslümanlar, bayram namazını Recep Tayyip Erdoğan İslam Kültür Merkezi'nde kıldı.
Karadağ'ın başkenti Podgoritsa ve diğer şehirlerde de tüm camilerde bayram namazı kılındı.
Bulgaristan
Bulgaristan genelinde sabah saatlerinde bayram namazı dolayısıyla camiler doldu taştı.
Başkent Sofya'daki Müslümanlar, ibadete açık tek cami olan Kadı Seyfullah Efendi Camisi'nde bir araya geldi.
Yaklaşık 300 kişilik kapasiteli, halk arasında 'Banyabaşı' adı ile bilinen caminin kapasitesinin yetersiz olması nedeniyle cemaatin büyük bölümü namazını caminin önündeki kaldırımlarda kıldı.
Gürcistan
Tiflis'te yaşayan, ülkenin farklı bölgelerinden ya da yurt dışından turist olarak gelen Müslümanlar, Ramazan Bayramı namazı dolayısıyla çift mihraplı Tiflis Cuma Camisi'ni doldurdu.
Kalabalık dolayısıyla camide yer bulamayan çok sayıda kişi, namazını caminin önündeki sokağa serdikleri seccadelerin üzerinde kıldı.
Tiflis Cuma Camisi'ndeki bayram namazını, Doğu Gürcistan Müslümanları Müftüsü Etibar Eminov kıldırdı.
Etibar Eminov, burada verdiği vaazda, ramazan ayı ve orucun önemini vurgulayarak, Müslümanlara birlik içinde olmaya çağrısında bulundu.
Tüm Gürcistan Müslümanları İdaresi olarak ülkede önemli faaliyetler sürdürdüklerini belirten Eminov, ülkedeki Müslüman toplumuna hizmet etmeyi sürdürdüklerini söyledi.
Kazakistan
Kazakistan'da camiler, sabahın erken saatlerinden itibaren namaz kılmak isteyen vatandaşlarla doldu.
Camilere sığmayan cemaat, cami avluları ve bahçelerinde bayram namazını eda etti.
Namaz sonrası vatandaşlara cami avlularında kurulan çadırlarda geleneksel yemekler ikram edildi.
Tokayev vatandaşları kutladı
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev de yayımladığı mesajla vatandaşların Ramazan Bayramı'nı kutladı.
Tokayev, mesajında vatandaşların Ramazan Bayramı'nı içtenlikle kutladığını ifade ederek bunun, Müslümanlar için manevi arınmayı ve aydınlanmayı, karşılıklı saygı ve dayanışmayı, tevazu ve ölçülülüğü, merhamet ve dürüstlüğü temsil eden özel ve kutsal bir bayram olduğunu belirtti.
Ramazanda Müslümanların otuz gün oruç tutmanın yanı sıra ruhsal güçlerini pekiştirdikleri, hayatın sevincini çevreleriyle paylaştıkları ve ihtiyaç sahiplerine yardım eli uzattıklarını aktaran Tokayev, 'Bu ilkeler, İslam'ın gerçek özünü yansıtır ve toplumumuzun dayandığı yüksek ahlaki değerler ile insani ideallerin güçlenmesine hizmet eder.' ifadesini kullandı.
Tokayev, bu yıl Ramazan Bayramı'nın Nevruz Bayramı ile aynı döneme denk gelmesinin de oldukça anlamlı olduğunun altını çizdi.
Rusya
Müslümanlar, sabah erken saatlerden itibaren bayram namazı için Moskova Merkez Camisi, Anıt Camisi ve Tarihi Cami'ye akın etti.
Camiler dışında namaz kılınması için ayrı alanlar da hazırlanan Moskova'da, camilerin etrafında yoğun güvenlik önlemleri alındı.
Camilerin içine sığmayan binlerce kişilik cemaat caddelere, sokak aralarına ve parklara taştı. Müslümanlar, sokaklarda seccadeleri üzerinde bayram namazını kıldı.
Rusya Federasyonu Müslümanları Dini İdaresi ve Müftüler Konseyi Başkanı Ravil Gaynutdin, Moskova Merkez Camisi'nde hutbe okudu ve bayram namazını kıldırdı.
Gaynutdin, hutbede Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rusya Başbakanı Mihail Mişustin ve Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyanin'in Rusya'daki Müslümanlar için ilettiği Ramazan Bayramı kutlama mesajlarını okudu.
Moskova Merkez Camisi'ndeki bayram namazı ve hutbenin görüntüleri, Rossiya-1 devlet kanalında yayımlandı.
Rusya'daki Müslümanlar St. Petersburg, Yekaterinburg, Vladivostok, Ufa, Kazan, Grozni başta olmak üzere diğer şehirlerde de bayram namazını eda etti.
Almanya
Almanya'da Diyanet İşleri Türk İslam Birliğine (DİTİB) bağlı camilerde bayram namazı kılındı.
Berlin'de DİTİB'e bağlı Şehitlik Camisi'nde kılınan namaza, Türkiye'nin Berlin Büyükelçisi Gökhan Turan ile Berlin Başkonsolosu İlker Okan Şanlı da katıldı.
Büyükelçi Turan, namazın ardından cemaatle bayramlaştı.
Müslümanların yoğun yaşadığı Köln'de, DİTİB Genel Merkezi bünyesindeki Köln Merkez Camisi'ne sığmayan cemaat, namazlarını dışarıda tahsis edilen alanda kıldı.
DİTİB Genel Başkanı Ramazan Ilıkkan, Ramazan Bayramı dolayısıyla yayımladığı mesajda şu ifadeleri kullandı:
'Ramazan ayı bizlere irademize hakim olmayı, zararlı alışkanlıkları terk edebilme gücümüzü ve nefsimizi kötülüklerden korumayı öğreten eşsiz bir mektepti. Asıl marifet, bu okuldan mezun olduktan sonra öğrendiklerimizi bir ömre yayabilmektir. Ramazan boyunca okuduğumuz Kur'an-ı Kerimleri, artırdığımız ibadetleri, fakir fukaraya uzattığımız yardım ellerini ve iftar sofralarında pekiştirdiğimiz aile bağlarımızı yılın diğer aylarına da taşımalıyız. Dinimiz bizden ibadetlerini sadece bir aya sığdıran dönemsel bir dindarlık değil, 'Ölüm sana gelinceye kadar Rabbine kulluk et' şuuruyla, ömrün tamamına yayılan bir istikamet beklemektedir.'
Avusturya
Avusturya'nın başkenti Viyana'da Müslümanlar, Ramazan Bayramı namazını eda etti.
Viyana'daki Avusturya Türk İslam Kültür ve Sosyal Yardımlaşma Birliği (ATİB) Merkez Camisi'nde kılınan bayram namazına Türkiye'nin Viyana Büyükelçisi Gürsel Dönmez, Viyana Din Hizmetleri Müşaviri Mahmut Özdemir, ATİB Genel Başkanı Aziz Altınel'in yanı sıra çok sayıda vatandaş katıldı.
Yoğun katılımın olduğu namaz öncesinde Viyana Merkez Camisi İmamı Abdüssamed Kilit, bayramın ruhu ve yardımlaşmanın önemi üzerine vaaz verdi.
Türkiye'nin Viyana Büyükelçisi Dönmez de bayram namazı öncesi yaptığı konuşmada, tüm Müslümanların Ramazan Bayramı'nı kutladı.
Cemaati, bayram sevincini Avusturyalı komşularıyla kutlamaya davet eden Büyükelçi Dönmez, Ramazan Bayramı'nda kırgın ve küskünlerin bir araya gelerek barışmasının da çok değerli olduğunu dile getirdi.
Bayram namazının kılınmasının ardından cemaat, Büyükelçi Dönmez, Özdemir ve Altınel ile bayramlaştı.
Hollanda
Hollanda'da sabahın erken saatlerinde camilere akın eden Müslümanlar, Ramazan Bayramı namazını eda etti.
Schiedam kentindeki yüzlerce Müslüman, İslam Toplumu Milli Görüş Teşkilatları Güney Hollanda Bölgesi'ne (IGMG GH) bağlı Yıldız İslam Merkezi'nde bayram namazını kılmak için bir araya geldi.
Cami imamı Yasir Altıok, namaz sonrasında okuduğu hutbede, bayramların, gönüllerin yumuşadığı, kırgınlıkların unutulduğu, sevgi, saygı ve muhabbetin tazelendiği müstesna günler olduğunu söyledi.
Altıok, 'Bayramlar, sılayırahmin yapıldığı, akrabalık bağlarının yeniden pekiştirildiği zaman dilimleridir. Öyleyse bu bayramda anne ve babamızı hayattalarsa ziyaret edelim, uzaktalarsa mutlaka arayalım. Onları sevindirelim ve hayır dualarını alalım. Akrabalarımızı ve dostlarımızı ziyaret etmeyi, özellikle ihtiyaç sahibi ve hasta kardeşlerimize yardım etmeyi unutmayalım.' diye konuştu.
Küs ve dargın olanların, bayram vesilesiyle barıştırılması için çağrı yapan Altıok, 'Kalplerini kırdığımız kişilerden muhabbetle özür dileyerek aramızı düzeltelim ve Rabbimizin emrine uyalım. Uyalım ki rabbimizin rahmetine mazhar olalım ve ailemiz, çocuklarımız, akrabalarımız ve mümin kardeşlerimizle beraber huzur dolu bir bayram yaşayalım.' ifadesini kullandı.
Altıok, 'Bir yandan bayram sabahının sevincini yaşarken diğer yandan dünyanın farklı yerlerinde, bilhassa Gazze'de, sıkıntı ve açlık sebebiyle bayramın neşesinden uzak kalan kardeşlerimiz var. Bu mübarek günde onların acısını yüreğimizde hissederek dua etmeyi ve elimizden gelen yardımları ulaştırmayı ihmal etmeyelim.' dedi.
Bayram namazı için saf tutan Müslümanlar, daha sonra bayramlaştı.
İsveç
İsveç'in başkenti Stockholm'de Müslümanlar, Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı Fittja Ulu Cami'de bayram namazını kıldı.
Yaklaşık 2 bin kişinin katıldığı bayram namazında yoğunluk nedeniyle cemaatin bir kısmı namazlarını caminin dışında eda etti.
Namaz öncesinde vaaz veren Diyanet Vakfı Stockholm Din Hizmetleri Müşaviri Kerim Birinci, toplumsal birliğe ve beraberliğe vurgu yaptı.
İnsanların birbirlerine her konuda yardımcı olmaları gerektiğine işaret eden Birinci, bayram gününde kırgınlıkların ve dargınlıkların son bulması gerektiğini söyledi.
Namazın ardından vatandaşlar camide bayramlaşırken, cami yönetimi tarafından lokum ve bisküvi ikram edildi.
İtalya ve Malta
İtalya'nın başkenti Roma ve çevre kentlerde yaşayan Müslümanlar, bayram namazı için Roma Büyük Camisi'nde bir araya geldi. Farklı milletlerden binlerce Müslüman, namazın ardından bayramlaştı.
Yoğunluk sebebiyle Roma Büyük Camisi'nde bayram namazı üç kez kılındı. Başkent dışında Milano, Napoli, Torino, Floransa gibi farklı kentlerde de bayram namazı eda edildi.
İtalya'nın kuzey kesiminde yoğun olarak yaşayan Türk vatandaşları da bayram namazı için Diyanet İşleri Türk İslam Birliğine (DİTİB) bağlı camilerde bir araya geldi.
DİTİB'in Milano, Como, Venedik, Modena, Trieste, Verona ve Imperia'daki camilerindeki bayram namazına da yoğun ilgi gösterildi.
Vatandaşlar, bayram namazının ardından bayramlaştı.
Milano Başkonsolosluğu Din Hizmetleri Ataşesi Bilal Öztürk de bu bayram Modena'daki vatandaşlarla bir araya gelerek bayramlaştı.
Akdeniz'deki ada ülkesi Malta'da da aralarında Türk vatandaşlarının da olduğu Müslümanlar bayram namazı için Marsa'daki tarihi Türk Şehitliği'nde bir araya geldi.
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Koordinatörü Ahmet Yunus Ergin'in kıldırdığı bayram namazının ardından vatandaşlar bayramlaştı.
Türkiye'nin Valetta Büyükelçisi Barkın Kayaoğlu da burada vatandaşlarla bayramlaştı.
Lübnan
Başta başkent Beyrut olmak üzere ülke genelinde Müslümanlar, sabahın erken saatlerinde camilere akın etti.
Beyrut'un en büyük camilerinden Muhammed el-Emin Camisi'nde binlerce kişi bayram namazı kıldı, İsrail saldırılarının sona ermesi için dua etti.
Muhammed el-Emin Camisi'nde namazı kıldıran Lübnan Müftülüğü Genel Sekreteri Emin el-Kurdi, hutbede birlik ve beraberlik mesajı vererek, bölgedeki savaşların son bulması için dua etti.
Bayram namazı sonrası AA muhabirine konuşan Lübnanlı Abdülgani Muaz, bayramın bu yıl zor şartlar altında geçtiğini belirterek, 'Çok sayıda insan yerinden edilmiş durumda, insanlar sokaklarda kalıyor.' dedi.
Bayrama buruk bir sevinçle girdiklerini ifade eden Muaz, 'Savaşın sona ermesi ve insanların evlerine dönmesi için dua ettik. İnşallah bu 3 gün saldırı olmadan geçer ve çocuklar biraz olsun mutlu olur.' diye konuştu.
Mustafa Kurdali de bayramın huzur içinde geçmesini temenni ettiklerini dile getirerek, 'İnşallah ortam sakinleşir ve güzel bir bayram olur.' ifadelerini kullandı.
Bayram namazı için Müslümanların camilere akın ettiğini söyleyen Kurdali, 'Daha önce çok kötü şeyler gördük, inşallah tekrar yaşanmaz. İnşallah savaş biter.' dedi.
Lübnan'da yaşayan Fransız Safa Bin Meryuma ise bayram namazı için Muhammed el-Emin Camisi'ne geldiğini belirtti.
Bin Meryuma, farklı ülkelerden insanların birlikte saf tuttuğunu görmenin kendisini mutlu ettiğini ifade ederek, 'Bugün burada birçok ülkeden insanın bir arada namaz kıldığını gördüm. Adalet için dua ettim.' diye konuştu.
Suriye
Başkent Şam başta olmak üzere Halep, İdlib, Hama ve Dera illerinde binlerce kişi bayram namazı için bir araya geldi. Bazı bölgelerde camiler dolup taşarken, cemaat tekbirler eşliğinde saf tuttu.
İdlib'in kuzeyinde yerinden edilenlerin yaşadığı kamplarda da bayram namazı kılındı. Zor şartlara rağmen bir araya gelen Suriyeliler, bayram sevincini yaşadı.
Terör örgütü YPG'den arındırılan Rakka ve Deyrizor illerinde de vatandaşlar, bayram namazını eda etti.
Namazın ardından hutbelerde birlik, beraberlik, dayanışma ve barış mesajları verildi. Cemaat, hayatını kaybedenler başta olmak üzere tüm Müslümanlar için dua etti.
Bayram namazı sonrası vatandaşlar birbirleriyle bayramlaşırken, çocuklara şeker dağıtıldı. Mezarlıklar ziyaret edildi ve kabirlerin başında Kur'an-ı Kerim okundu.
Irak
Kerkük kent merkezindeki Bağdat Yolu semtinde bulunan Büyük Nur Camisi İmam Hatibi Ahmed Hurşid, tüm Müslüman ülkelerinin barış ve huzur içinde yaşamasının en büyük temennileri olduğunu ifade etti.
Kerkük'ün kent merkezindeki Musalla semtinde bulunan Avcı Camisi İmam Hatibi Adil Mahmud ise, okumuş olduğu bayram hutbesinde, 'En büyük dileğimiz Orta Doğu ve memleketimizin barış ve selamete kavuşmasıdır. Savaşın hiç bir tarafa faydası yok ve savaşta kazanan da yok.'' İfadesini kullandı.
Bayram namazını Avcı camisinde eda eden Kerkük sakini Ahmet Nazım AA muhabirine konuştu. Nazım, 'Ülkemizde birlik ve beraberliğin bir an önce sağlanmasını istiyoruz. Orta Doğu üzerindeki bu kara bulutun bir an önce kalkmasını ve savaşın sona ermesini temenni ediyoruz.' dedi.