Osmanlı’dan Cumhuriyet’e miras kalan ekonomik tablo, uzun yıllar süren savaşların etkisiyle oldukça ağırdı. Sanayi devrimini kaçıran, üretimi "sanat" düzeyinde kalan ve büyük fabrikalardan yoksun olan Anadolu’da, Malatya da bu durumdan nasibini almıştı. 1927 sayımlarına göre kentte sadece el emeğine dayalı çalışan küçük esnaflar ve toplamda 2447 kişinin çalıştığı atölyeler bulunuyordu. Ancak Malatyalı bir grup vizyoner, bu kaderi değiştirmek için harekete geçti.
Tarih: 25 Mart 1925
Malatya ekonomi tarihinin dönüm noktası sayılan o adım, Cumhuriyetin ilanından sadece 2 yıl sonra atıldı. Malatya’nın ilk resmi şirketi olan "Malatya Teşebbüsat-ı Sınaiyye Türk Anonim Şirketi", 25 Mart 1925 tarihinde resmen kuruldu. Bu, sadece bir ticari kuruluş değil, şehrin modernleşme hamlesinin de ilk kıvılcımıydı.
Direksiyonda Bir "Efsane" Vardı
Şirketin Yönetim Kurulu Başkanlığı koltuğunda, kentin ileri gelenlerinden ve aynı zamanda Malatya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı olan Atmalızade Mahmut Hakkı Efendi oturuyordu. Mahmut Hakkı Efendi ve ortakları, 400 bin lira gibi o dönem için devasa bir sermaye ile yola çıkarak Malatya’yı bir üretim üssüne çevirmeyi hedefledi.
Hedefler Hayallerin Ötesindeydi
Şirketin kuruluş vizyonu, sadece Malatya için değil, bölge için de devrim niteliğindeydi. Atmalızade Mahmut Hakkı Efendi ve ekibinin hedefleri şunlardı:
-
Su Kuvvetiyle Elektrik: Şehrin enerji ihtiyacını karşılamak için hidroelektrik üretimi.
-
Mensucat ve İplik: Tekstil sanayisinin temellerini atmak.
-
Gıda ve Tarım: Un, konserve ve ispirto fabrikaları kurmak.
-
Makineleşme: Bıçkı ve pamuk temizleme makineleriyle üretimi hızlandırmak.
Şehrin En Önemli Yatırımı Oldu
"Malatya Teşebbüsat-ı Sınaiyye", 1920'li yıllarda şehrin en büyük ve en önemli yatırımı olarak kayıtlara geçti. Bugün Malatya'nın sanayi ve ticaret kültürünün temelinde, o günlerde elini taşın altına koyan bu cesur girişimcilerin imzası bulunuyor.