Bu yıl dördüncüsü kutlanacak 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü'nün teması 'gıda atığı' olarak belirlendi. Gıda israfını önlemek ve gıda atıklarının dönüştürülmesini sağlamak, sıfır atık çabalarının desteklenmesinde büyük önem taşıyor.

Dünyada her yıl yaklaşık 9 milyon ton kahve çekirdeği üretilirken, bu üretimin ardından ortaya çıkan posanın yüzde 98'i çöpe giderek atık haline geliyor. Son dönemde öne çıkan yenilikçi girişimler, bu atığı yeniden ekonomiye kazandırarak çevresel etkileri azaltmayı ve sürdürülebilir üretim modellerinin gelişimine katkı sağlamayı hedefliyor.

Bu girişimlerden biri olan Wastespresso, kahve çekirdeklerinin posalarını biyomalzemelere ve döngüsel ürünlere dönüştürüyor.

Şirketin kurucusu ve gıda mühendisi Ulaş Kayır, dünya genelinde ortaya çıkan kahve posasının yalnızca yüzde 2'sinin bazı gelişmiş ülkelerde ayrı toplanarak kompost ve gübreye dönüştürülebildiğini söyledi.

Kahve posalarının düzenli depolama sahalarında birikerek iklim krizini derinleştiren görünmez bir çevre sorununa dönüştüğünü ifade eden Kayır, 'Çöplüğe giden kahveler sadece israf olan değil, aynı zamanda metan gazına yol açan, olumsuz etki yaratan bir malzeme.' dedi.

'Çok kullanımlık bardak veya biyobozunur pipet gibi kendi bitmiş ürünlerimizi de üretiyoruz'

Son 10 yılda kahve tüketiminin arttığını ve posaların kolay erişilebilir bir kaynağa dönüşmesini fırsata çevirerek kahve atığını kaynak olarak kullanma fikriyle harekete geçtiklerini anlatan Kayır, 'Kahve posasını ileri dönüştürerek plastiği ikame edecek, sürdürülebilir ve çevre dostu malzemeler üretiyoruz.' diye konuştu.

Kafelerden ve kahve zincirlerinden temin ettikleri kahve posaları sayesinde bu işletmelerin de atık kaynaklı emisyonlarını azaltabildiklerini ve çevresel etkilerini düşürdüklerini kaydeden Kayır, posalardan ürettikleri malzemeleri ve ürünleri şirketlere sunup çalışanların bu ürünleri kullanmasını sağlayarak döngüsel bir iş modeli yarattıklarını aktardı.

Ticarileştirdikleri ürünün kahve posasından üretilen plastik alternatifi biyomalzemeler olduğunu ifade eden Kayır, bu malzemeleri ham madde olarak şirketlere satabildiklerini aynı zamanda pipet ve çok kullanımlık bardak gibi günlük kullanılan ürünleri üreterek son tüketicilere sunduklarını aktardı.

Tek kullanımlık plastiklere önemli bir alternatif sunduklarını dile getiren Kayır, şöyle devam etti:

'Kahve, yüzde 98'lik atık oranı dolayısıyla israfı en çok olan gıdalardan ve en çok da tüketilen malzemelerden biri olduğu için aslında orada zaten bir fırsat görüyordum. Uzun süredir aklımda olan bir konuydu. Şu anki şirketin kurucu ortakları da daha önceden barista olarak çalışan ve aslında aynı fırsatı gören insanlar olduğu için biz güçlerimizi birleştirdik ve Wastespresso'yu kurduk. Şu anda Türkiye'de bizim bildiğimiz kadarıyla kahve posasını dönüştüren, toplayan bir girişim yok. Birtakım böyle lokal, gönüllülük esasına dayalı projeler var ama ölçeklenebilir ve globale yaygınlaştırılabilir çözümler değil. Şu anda Türkiye'de ilk ve tekiz.' ifadelerini kullandı.

- '2,5 senede 90 ton kahve posasını ekonomiye kazandırdık'

Kahve posasının zorlu işleme süreçlerinden geçtiğinden bahseden Kayır, bu nedenle özel bir proses hattı kurduklarını bildirdi.

Kayır, sıfır atık yaklaşımını benimsemiş bir girişim olduklarının altını çizerek, '2,5 senede 90 ton kahve posasını ekonomiye kazandırdık. Bu da ne kadar plastiğe tekabül ediyor derseniz yaklaşık 36 ton plastiği biz piyasaya sunmanın önüne geçmiş olduk. Bunun yarattığı çevresel etki ne derseniz, yaklaşık 150 ton karbon eşdeğeri emisyon azaltımı sağladık. Bu da daha anlaşılabilir bir metrikle verecek olursam, 63 tane futbol sahasına eşdeğer orman arazisi oluşturmanın karşılığı diyebiliriz. Bu etkimizi tabii ki her geçen gün artırmayı hedefliyoruz.' ifadelerini kullandı.

Kahve atığını döngüsel bir malzemeye ve ürüne dönüştürerek günlük hayata entegre ettiklerine işaret eden Kayır, sözlerini şöyle tamamladı:

'Biz bu formülle beraber aslında herhangi bir şirketin ürününü ürettiğimiz zaman oradaki plastik tüketimini yüzde 40'a kadar düşürebiliyoruz. Bu hem oradaki plastik tüketimini hem de o ürünün çevresel etkisini ve karbon ayak izini azaltmış oluyor.'

Görgün, paylaşımında, denizden karaya angajman yeteneğinin sahada başarıyla test edildiğini açıkladı.

'Mavi Vatan'ın çelik kılıcı ATMACA, TCG Burgazada platformundan gerçekleştirilen atışta kara koordinatlı hedefi tam isabetle vurdu. Bu kabiliyetle ATMACA, yalnızca deniz hedeflerine karşı değil, aynı zamanda kara üzerindeki stratejik hedeflere karşı da etkin bir angajman yeteneği kazandığını sahada ortaya koymuştur. Milli veribağı entegrasyonu sayesinde uçuş esnasında görev güncelleme kabiliyeti kazanan sistem, dinamik harekat ortamlarında yüksek esneklik ve operasyonel üstünlük sağlamaktadır.' ifadelerini kullanan Görgün, sistemin modern harp sahasına uyumunu vurguladı.

Görgün, denizden karaya uzanan bu yeni kabiliyetin, Türkiye'nin savunma sanayisinde ulaştığı entegrasyon seviyesini gösterdiğini belirterek, bu başarının arkasındaki kurumlara teşekkür etti.

Haluk Görgün, başta ROKETSAN olmak üzere projede emeği geçen tüm paydaşları, mühendisleri ve teknisyenleri de tebrik etti.

Elde edilen kazanımlarda siyasi liderliğin rolüne de değinen Görgün, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu vizyonun bu başarıların en önemli itici gücü olduğunu vurguladı.

ROKETSAN'ın konuya ilişkin paylaşımında da 'Mavi Vatan'ın Çelik Kılıcı ATMACA, hedefi karada da affetmiyor! TCG Burgazada gemimizden ateşlenen gemisavar füzemiz ATMACA, belirlenen kara koordinatı hedefini tam isabetle vurdu. Mavi Vatan'daki hakimiyetimizi karadaki caydırıcılığımızla pekiştiriyor, yerli teknolojilerimizle yarınlara güvenle bakıyoruz.' ifadelerine yer verildi.

ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci ise 'denizden karaya kusursuz isabet' başlığıyla yaptığı paylaşımında, 'Leventlerimizin vurucu gücü ATMACA gemisavar füzemiz, TCG Burgazada gemimizden gerçekleştirilen test atışında kara koordinatı hedefini tam isabetle vurdu. Ülkemize ve aziz milletimize hayırlı olsun.' değerlendirmesinde bulundu.

ATMACA, su üstü harbinde harekat ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla hücumbot, firkateyn ve korvetlerde kullanılabilen, yüksek hassasiyetli gemisavar füzesi olarak geliştirildi. Veri bağı ile hedef güncelleme, yeniden saldırı, görev iptal yeteneği gibi yetkinliklere sahip olan ATMACA, su üstü, su altı ve kara platformlarından su üstü ve kara hedeflerine karşı angajman sağlıyor.

Takım, yarışmada tüm kategorilerin ortalamasına göre ise genel klasmanda dünya ikinciliğine ulaştı.

Bursa Erkek Lisesi Müdürü Şahin Boztepe, takımın geçen yıl ulusal düzeyde katıldığı yarışmalarda önemli başarılara imza attığını belirterek, dünya ikinciliğinin tesadüf olmadığını ifade etti.

Boztepe, kısa süre önce katıldıkları 'Maestrobot Türkiye-Robotex International' yarışmasında Marmara Bölgesi performansıyla da öne çıktıklarını, üç farklı robotla katıldıkları yarışmada, birincilik, ikincilik ve üçüncülük madalyası kazanıldığını hatırlattı.

Robot takımının Antalya'da düzenlenecek 'Robotex International' Türkiye etabında yarışmaya hak kazandığını vurgulayan Boztepe, 'Takımımız burada da başarılı olduğu takdirde Güney Kore'de gerçekleştirilecek dünya finallerinde ülkemizi temsil edecek. Kentimizi ve ülkemizi başarıyla temsil eden öğretmen ve öğrencilerimizi kutluyorum. Bu başarılar tesadüfi değil, çalışmanın eseri. Takımımız bundan sonra da bizleri gururlandıracak başarılara imza atacak, buna yürekten inanıyorum.' ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin teknik olarak siber güvenlik organizasyonu, Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi (USOM) koordinasyonunda faaliyetlerini yürüten sektörel ve kurumsal SOME'lerden oluşuyor.

Kritik altyapılara yönelik sektörel SOME sayısı 14'e, kurumsal SOME sayısı ise 2 bin 414'e ulaştı. SOME İletişim Platformu'na kayıtlı uzman sayısı da 8 bin 455 oldu.

Periyodik olarak SOME'lerin olgunluk seviyelerinin gelişiminin izlenmesine devam edilirken, bu seviyenin artırılmasına yönelik çalışmalar da yürütülüyor.

Öte yandan, siber suçlarla mücadelede uluslararası işbirliğinin artırılması kapsamında uluslararası kuruluşlar ve diğer ülkelerin sorumlu makamları ile bilgi paylaşımı da yapılıyor. Bu paylaşımın çift yönlü artırılmasına yönelik çalışmalar devam ediyor.

SOME'ler nasıl faaliyet gösteriyor?

Ulusal Siber Güvenlik Stratejisi kapsamında temel görevi koordinasyon ve işbirliği olan USOM, 27 Mayıs 2013'te kurularak faaliyetlerine başladı. Söz konusu strateji çerçevesinde kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde kurumsal ve sektörel SOME'ler oluşturulması öngörüldü.

USOM ve SOME'ler, siber olayları bertaraf etmek, oluşması muhtemel zararları önlemek veya azaltmak, siber olay yönetiminin ulusal düzeyde koordinasyon ve işbirliği içerisinde sağlanması amacıyla kuruldu.

SOME'ler ile kamu kurumları, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, araştırma kurumları, özel sektör ve uluslararası kuruluşlar arasındaki işbirliği artırıldı.

Çalışmalar kapsamında siber tehditler hızlıca tespit edilerek, engellenmesine yönelik teknolojik tedbirler alınıyor. Siber tehditlerle mücadele kapsamında ortaya çıkan teknolojik gelişmeler de takip ediliyor.

Zararlı yazılım analizi, dijital kayıt incelemesi, servis izleme, zararlı bağlantı tespiti, sızma testleri, alarm üretme ve uyarı gibi faaliyetlerle elektronik haberleşme altyapısı ve kritik altyapılar siber tehditlere karşı korunuyor.

Ulusal siber güvenliğin sağlanmasına yönelik düzenleme ve denetleme faaliyetleri de sürdürülüyor

Sektör ihtiyaçları dikkate alınarak ulusal siber güvenliğe ilişkin mevcut düzenlemeler güncellenerek, yeni düzenlemeler devreye alınıyor.

İlçe merkezine yaklaşık 4 kilometre uzaklıktan olan sediment tortulu kireç taşı tabakasının üzerinde oluşan lapyalar; bölgedeki göl, vadi, akarsu, akarsu ayrım çizgileri gibi Dicle ve Fırat nehrinin kollarının minyatür örneğini oluşturuyor.

Toprağın örttüğü kısımda lapyalar az ve sığ, toprağın altından çıkmış kesimlerde daha derin ve belirgin olması ise yaklaşık 20 bin yılın sonunda bu halini ortaya çıkartıyor.

Antropolog Naci Akdemir, alanın sediment tortulu kireç taşı tabakası olduğunu söyledi. Burada yağış sularının kayayı kimyasal yönden aşındırması sonucu meydana gelen çok güzel lapya örneklerini gördüklerini belirten Akdemir, bu lapyaların esasen arazide, Fırat ile Dicle nehirlerinin ve kollarının meydana getirdiği peneplenleşmenin minyatür bir örneği söz konusu olduğunu ifade etti.

Akdemir, bu lapyaların minyatür seviyede akarsular, akarsu vadileri, akarsu su ayrım çizgileri, göller, göl ayakları, bunların kıvrımları, bunların araziye göre şekillenmesi olduğunu kaydederek, 'Mesela kuzey tarafının az eğimli, güney tarafının çok olması gibi çok güzel minyatür, yeryüzü şekillerini meydana getirmiştir. Esasen coğrafya öğretmenlerimizin bu konuları burada, yerinde, arazide işlemesinde çok çok büyük faydalar olacağına inanıyorum. Toprağın örttüğü kısımda lapyalar az ve sığ, toprağın altından çıkmış kesimlerde daha derin ve belirgindir. Hal böyle olunca biz bunlar için en fazla 15-20 bin sene gibi bir zaman. Buzulların kalmasından sonra oluşmuşlardır diyebiliriz' dedi.