İŞ DÜNYASI VE SAVUNMA SANAYİ AYNI MASADA BULUŞTU

MÜSİAD Malatya Şubesi’nin ev sahipliğinde düzenlenen “Yüksek Teknoloji Üretiminde Yerli Güç: Aser Sanayi ile İş Dünyasına Bakış” toplantısı, kentte üretim ve teknoloji odaklı yeni iş birliklerinin kapısını araladı. Programa iş insanları ve sektör temsilcileri yoğun ilgi gösterdi.

Toplantının açılışında konuşan MÜSİAD Malatya Şube Başkanı Yunus Akçin, Türkiye’nin savunma sanayinde yakaladığı ivmeye dikkat çekerek, yerli ve milli üretimin artık bir tercih değil zorunluluk olduğunu söyledi. Akçin, özel sektörün bu süreçte daha aktif rol almasının kritik önem taşıdığını ifade etti.

“MALATYA STRATEJİK ÜRETİM MERKEZİ OLABİLİR”

Malatya’nın güçlü üretim kültürü ve girişimci yapısıyla savunma sanayine entegre olabilecek potansiyele sahip olduğunu belirten Akçin, kamu ve özel sektör iş birliğiyle kentin stratejik bir üretim üssüne dönüşebileceğini dile getirdi. Yapılacak yatırımların sadece ekonomik değil, deprem sonrası süreçte sosyal ve psikolojik açıdan da önemli katkılar sağlayacağına dikkat çekti.

“DEPREM SONRASI HIZLA HAREKETE GEÇTİK”

ASELSAN Genel Müdürü Taha Yücel ise konuşmasında Malatya yatırımının arka planını anlattı. Depremin ardından hızlı bir refleksle şehirde yapılanmaya gittiklerini belirten Yücel, ASELSAN’ın yüzde 100 sermayesiyle Malatya’da şirket kurulduğunu ve sürecin güçlü bir sahiplenmeyle ilerlediğini ifade etti.

“BU TESİS SADECE FABRİKA DEĞİL, AYNI ZAMANDA OKUL”

Kurulan tesisin kısa sürede önemli bir gelişim gösterdiğini aktaran Yücel, başlangıçta bakım-onarım amaçlı planlanan yapının bugün üretim kabiliyetine sahip bir merkeze dönüştüğünü söyledi. Tesisin aynı zamanda nitelikli insan kaynağı yetiştiren bir yapı olduğunu vurgulayan Yücel, yeni fabrika yatırımıyla kapasitenin daha da artırılacağını açıkladı.

GENÇLERE İSTİHDAM, ŞEHRE GÜÇ

Malatya’daki tesiste yaş ortalaması 23 olan yaklaşık 100 kişinin görev yaptığını belirten Yücel, genç nüfusun Türkiye’nin en büyük avantajı olduğunu söyledi. Yapılan yatırımların kısa vadeli değil, kalıcı kazanımlar hedeflediğini ifade etti.

HEDEF: MALATYA’DA TAM KAPSAMLI SANAYİ EKOSİSTEMİ

Yücel, Malatya’daki yatırımın yalnızca bir üretim tesisiyle sınırlı kalmayacağını belirterek, çevresinde gelişecek bir teknoloji ve üretim ağıyla savunma sanayi ekosisteminin kurulacağını dile getirdi. Üniversite-sanayi iş birliğinin bu süreçte kilit rol oynayacağını vurguladı.

GİRİŞİMCİLERE DESTEK MESAJI

ASELSAN’ın yerli üretim stratejisi kapsamında girişimcilere mentorluk ve pazar desteği sunduğunu ifade eden Yücel, geliştirilen ürünlerin sürdürülebilir olması için müşteri desteğinin kritik olduğunu söyledi. Yerli üreticilerin desteklenmesiyle ithalatın azaltılmasının hedeflendiğini de sözlerine ekledi.

Toplantı, katılımcılar arasında yapılan görüş alışverişi ve yeni iş birliği fırsatlarının değerlendirilmesiyle sona erdi.

İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı Ekrem Demir, burada yaptığı konuşmada Beydağı Anadolu Lisesi’nin Malatya için önemli bir değer olduğunu belirterek, öğrencilerin hem akademik hem de bilimsel anlamda gelişmesinin büyük önem taşıdığını ifade etti. Demir, “Öğrencilerimizi ileri ve müreffeh seviyelere taşımanın yolu bu tür çalışmalardan geçiyor” diyerek emeği geçen öğretmen ve öğrencilere teşekkür etti.

“PROJELERİMİZE MALATYA'NIN KÜLTÜREL DEĞERLERİNİ DE DAHİL ETTİK”

Proje Koordinatörü Mehmet Ergin, okulda yürütülen çalışmalar hakkında detaylı bilgiler verdi. TÜBİTAK kapsamında bugüne kadar 97 projesinin kabul gördüğünü belirten Ergin, bu projelerin önemli bir kısmının başarı elde ettiğini söyledi.

Ergin, 19 projeyle ilgili, “Bunların 12 tanesi doğrudan bana ait. Diğer öğretmen arkadaşlarımız da projelere katkı sağladı. Otonom sistemler, yazılım ve farklı alanlarda ciddi çalışmalarımız var” dedi.

Ayrıca Malatya’nın kültürel değerlerini de projelere dahil ettiklerini belirten Ergin, Gazeteci Yazar Doç. Dr. Kemal Deniz ile birlikte yürütülen çalışmaların da tanıtım aşamasında olduğunu ifade etti.

OKUL YÖNETİMİNDEN PATENT VURGUSU

Okul Müdürü Metin Benli, öğrencilerin farklı düşünebilme becerilerine dikkat çekerek, bu projelerin bir adım ileri taşınması için yoğun çaba harcadıklarını söyledi.

Benli, “En büyük hedefimiz öğrencilerimizin projelerini patent alabilecek seviyeye taşımak. Bu gençlerin fikirlerine sahip çıkmak için elimizden geleni yapıyoruz” ifadelerini kullandı.

Müdür Yardımcısı ve Biyoloji Öğretmeni Güler Karaaslan ise danışmanlığını yürüttüğü 6 projeyle şenliğe katıldığını belirterek, öğrencilerin hem TÜBİTAK hem de TEKNOFEST gibi organizasyonlara hazırlandığını dile getirdi.

30 SANİYEDE UYARI VEREN YANGIN SİSTEMİ DİKKAT ÇEKTİ

Şenlikte en dikkat çeken projelerden biri, öğrenci Orhan Naca ve ekip arkadaşları tarafından geliştirilen yangın uyarı ve önleme sistemi oldu.

Proje kapsamında geliştirilen sistemin, yangın anında 30 saniye içerisinde mail yoluyla bildirim gönderdiğini belirten öğrenciler, hem itfaiyeyi hem de ilgili kişileri hızlı şekilde uyararak can ve mal kaybını en aza indirmeyi hedeflediklerini ifade etti.

Orhan Naca, projelerinin “Milli Teknoloji Hamlesi” kapsamında da sunulduğunu belirterek, daha da geliştirmeyi planladıklarını söyledi. Proje Koordinatörü Mehmet Ergin ise bu çalışmanın orman yangınlarının önlenmesi açısından oldukça önemli olduğunu vurguladı.

ROBOTİK PROJELERDE YAZILIM VE SENSÖR ÖNE ÇIKTI

Öğrenci Muhammed Mustafa Yıldırım ve arkadaşları tarafından geliştirilen “Engellerden Kaçan ve Çizgi İzleyen Robot” projesi de yoğun ilgi gördü.

C++ yazılım dili kullanılarak geliştirilen robotun, siyah renk ve engelleri algılayarak durduğu, manevra yaparak yoluna devam ettiği belirtildi. Yıldırım, projeyi daha gelişmiş sensörlerle ileri seviyeye taşımayı hedeflediklerini ifade etti.

BİLİM ŞENLİĞİNDE TARİH VE EDEBİYAT DA UNUTULMADI

Şenlikte yalnızca bilimsel projeler değil, kültürel çalışmalar da yer aldı. Tarih Öğretmeni Muhammed Ali Kalıpçıoğlu'nun İstiklal Savaşı gazisi olan dedesinin hayatı da öğrenciler tarafından tanıtıldı.

Edebiyat alanında ise öğrenciler Abdulsamet Aktaş, Muhammed Talha Özer ve Muhammed Erdem Şahin, Malatya’nın edebi mirasını anlatan bir proje hazırladı.

Projede Doç. Dr. Kemal Deniz’in eserleri, Malatyalı Necati’nin “Aspuzu” şiiri ve Malatyalı Fahri Kayahan’ın sanatı tanıtıldı. Öğrenciler, edebiyatın da bilim kadar önemli bir proje alanı olduğunu vurguladı.

BOR KATKILI DEZENFEKTAN DAHA AZ ZARARLI ÇIKTI

Öğrenci Meryem Su Dolaş ve ekip arkadaşları tarafından hazırlanan biyoloji projesinde ise bor katkılı ve katkısız dezenfektanlar karşılaştırıldı.

Su piresi, solucan ve mercimek kullanılarak yapılan deneylerde, bor katkılı dezenfektanların daha az toksik etki oluşturduğu gözlemlendi. Ayrıca bu ürünlerin insan cildinde daha nemli bir etki bıraktığı belirtildi.

“GENÇLERİN VİZYONUNU GELİŞTİRMEK İSTİYORUZ”

Etkinlikte konuşan yetkililer, bu tür bilim şenliklerinin öğrencilerin kendilerini ifade etme becerilerini geliştirdiğini ve bilimsel düşünceye yönlendirdiğini vurguladı.

Beydağı Anadolu Lisesi’nde düzenlenen TÜBİTAK 4006 Bilim Şenliği, öğrencilerin geliştirdiği projelerle hem eğitim hem de teknoloji alanında umut verdi. Açılışı yapılan ve büyük ilgi gören etkinlik, Malatya’da gençlerin bilimsel üretim potansiyelini bir kez daha gözler önüne serdi.

Projeler, 41 öğretim üyesi ve Malatya Teknokent müdürlüğü tarafından değerlendirildi. Etkinlikte sadece üniversite öğrencileri değil, farklı üniversitelerden katılımcılar da yer aldı.

REKTÖR BENTLİ: “GELECEĞİMİZ BU PROJELERLE ŞEKİLLENİYOR”

MTÜ Rektörü Recep Bentli, programda yaptığı konuşmada Ar-Ge ve proje kültürünün önemine dikkat çekti. Bentli, gençlerin fikir üretmesinin ve bu fikirleri somut projelere dönüştürmesinin Türkiye’nin geleceği açısından büyük değer taşıdığını vurguladı.

BAŞARILI PROJELER ÖDÜLLENDİRİLDİ

Etkinlik sonunda dört farklı bilim alanında dereceye giren projeler ödüllendirildi.

Mühendislik ve fen bilimlerinde Reyhan Tula, yapay zekâ tabanlı mobil POS projesiyle birinciliği elde etti. Sağlık bilimlerinde Nur Selvi’nin antidiabetik özellik taşıyan glutensiz ürün projesi öne çıkarken, sosyal bilimlerde Salit Bin Elias uluslararası öğrencilerin Türkçe öğrenme süreçlerini ele alan çalışmasıyla birinci oldu.

Tarım bilimleri alanında ise Yusuf Eren Topcu’nun yapay zekâ destekli erken uyarı sistemi projesi zirvede yer aldı.

TEKNOKENT ÖZEL ÖDÜLÜ DE SAHİBİNİ BULDU

Program kapsamında ayrıca Malatya Teknokent Ar-Ge Özel Ödülü de verildi. Bilgisayar Mühendisliği öğrencisi Ahmet Yasir Duman, yapay zekâ destekli inme görüntüleme projesiyle bu özel ödüle layık görüldü.

Bilimsel üretimi ve girişimciliği desteklemeyi amaçlayan etkinlik, ödül töreni ve toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi. Üniversitede proje kültürünün gelişmesine katkı sunan organizasyon, gençlerin yenilikçi fikirlerini hayata geçirme yolunda önemli bir platform olmayı sürdürdü.

Malatya’da Selahattin Eyyubi Anadolu İmam Hatip Ortaokulu 6. sınıf öğrencileri Asım Kahraman ve Muhammed Emre Altın, elektrikli araçlarda kullanılan lityum bataryaların güvenliğini artırmaya yönelik geliştirdikleri projeyle TÜBİTAK yarışmasında önemli bir başarıya imza attı.

“Mısır Nişastası Kullanılarak Katı Hal Elektrolit Üretimi ve Güvenli Enerji Depolama” başlıklı çalışma, TÜBİTAK 2204-B Ortaokul Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması’nda Türkiye ikincisi olarak ödüllendirildi.

BATARYA GÜVENLİĞİNE YENİ YAKLAŞIM

Proje kapsamında, elektrikli araçlarda yaygın olarak kullanılan lityum bataryalarda yer alan sıvı elektrolitlerin oluşturabileceği yanma ve patlama risklerinin azaltılması hedeflendi. Öğrenciler, mısır nişastasından elde ettikleri katı hal elektrolit ile daha güvenli bir enerji depolama yapısı geliştirmeye çalıştı.

Projeyi geliştiren öğrencilerden Asım Kahraman, lityum bataryalarda sıvı elektrolitin aşırı ısınma ve hava ile temas etmesi durumunda risk oluşturabildiğini belirterek, bu duruma çözüm üretmek istediklerini ifade etti.

Kahraman ayrıca, gliserol kullanarak bataryaya esneklik kazandırdıklarını, bu sayede çatlama ve şişme gibi risklerin de azaltılabildiğini söyledi.

DENEYLER ÜNİVERSİTE LABORATUVARINDA DESTEKLENDİ

Projenin bir diğer öğrencisi Muhammed Emre Altın ise çalışmanın temel amacının mısır nişastasından katı hal elektrolit üretmek olduğunu belirtti. Altın, yapılan deneylerde sıcaklık arttıkça direncin azaldığını gözlemlediklerini aktardı.

Proje danışmanı Selahattin Eyyubi İmam Hatip Ortaokulu Fen Bilimleri Öğretmeni Yücel Kılıç ise öğrencilerin çalışmalarını İnönü Üniversitesi Batarya Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde yürüttüklerini söyledi. Kılıç, öğrencilerin dört gün boyunca üniversite laboratuvarında projelerini sunduğunu ve bölge finallerinde ikinci olduklarını ifade etti.

ÜNİVERSİTEDEN DESTEK VE GELECEK HEDEFİ

İnönü Üniversitesi Batarya Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi görevlisi Kezban Korkusuz da öğrencilerin çalışmalara laboratuvar ortamında danışman öğretmenleriyle birlikte katıldığını belirtti. Korkusuz, merkezin yalnızca rehberlik desteği sunduğunu ifade etti.

Öğrenciler ve öğretmenleri, projeyi daha da geliştirerek gelecek yıl Türkiye finallerinde birincilik hedefiyle çalışmalarını sürdürmeyi planlıyor.

AA muhabirinin, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun (BTK) 'Türkiye Elektronik Haberleşme Sektörü Üç Aylık Pazar Verileri Raporu'ndan' derlediği bilgilere göre, geçen yılın dördüncü çeyreğinde internet trafiğinin büyük çoğunluğu sabit bağlantılar üzerinden gerçekleşti.

Toplam internet trafiği içinde sabit bağlantıların oranı yüzde 83,5, mobil bağlantıların oranı yüzde 16,5 olarak kayıtlara geçti. Ayrıca download (indirme) trafiğinin yüzde 83,3'ü sabit, yüzde 16,7'si mobil, upload (yükleme) trafiğinin ise yüzde 86,1'i sabit ve yüzde 13,9'u mobil bağlantılardan oluştu.

Söz konusu veriler, sabit bağlantıların hem veri indirme hem de veri yükleme açısından hala büyük oranda tercih edildiğini ve internet kullanımında baskın rol oynadığını ortaya koyarken toplam trafiğin kategori bazındaki dağılımına bakıldığında 'streaming media (akışlı medya)' kullanımının yüzde 65,8 öne çıktığı görüldü.

YouTube hem internet trafiğinde hem de yayın tabanlı medyada ilk sırada

Toplam internet trafiğinde en yüksek paya sahip uygulama açık ara YouTube oldu. Bu uygulama yüzde 44,3 trafik payıyla kullanıcıların veri tüketiminde başı çekerken yüzde 17 ile Instagram ve yüzde 4,7 ile TikTok, YouTube'u takip etti. Bahse konu veriler, kullanıcı davranışlarının büyük ölçüde video içerik tüketimine dayandığına ve sosyal medya platformlarının da internet trafiğinin önemli kısmını oluşturduğuna işaret ediyor.

Yayın tabanlı medya kategorisinde yine YouTube öne çıkan uygulama oldu. Toplam trafik içinde yüzde 57,2'lik paya sahip olan YouTube'u, yüzde 16,8 ile Instagram ve yüzde 6,1 ile TikTok izledi. Bu da video içerik platformlarının dijital medya tüketiminde belirleyici konumda olduğunu ve kullanıcı eğilimlerinin büyük oranda görsel-işitsel içeriklere yöneldiğini gösterdi.

Anlık mesajlaşmada Instagram lider

Anlık mesajlaşmada en yaygın olarak kullanılan uygulama yüzde 64,1'lik oranla Instagram oldu. Instagram'ı yüzde 15,2 ile Facebook, yüzde 10,9 ile WhatsApp takip etti. Bu 3 uygulama, toplam trafiğin büyük kısmını oluşturarak kullanıcıların anlık iletişim ihtiyaçlarını karşıladıkları temel platformlar olarak öne çıktı.

Yazılım güncellemeleri kategorisinde en yoğun trafik oluşturan uygulama Apple Software Update olarak kayıtlara geçti. Yüzde 37,8'lik oranla lider konumda bulunan söz konusu uygulamayı yüzde 31,3 ile Google Play ve yüzde 11,6 ile Windows Updates güncellemeleri takip etti. Bu 3 platformun toplam güncelleme trafiğinde baskın olduğu görüldü.

Steam, oyun içeriklerine erişimde öne çıktı

Çevrim içi oyunlarda en yaygın olarak kullanılan uygulama platformu dünyanın en büyük PC oyun dağıtım platformu Steam oldu. Yüzde 35,6'lık orana sahip Steam, oyun içeriklerine erişimde birincil platform olarak öne çıktı. Bu platformu yüzde 21,9 ile Playstation, yüzde 9 ile Epic Games, yüzde 5,3 ile Xbox takip etti. Bu veriler, çevrim içi oyun trafiğinin büyük ölçüde çok oyunculu ve yüksek içerik hacmine sahip platformlarda yoğunlaştığını, aynı zamanda mobil ve bağımsız oyunların da azımsanmayacak bir kullanıcı kitlesine sahip olduğunu ortaya koydu.

İnternet üzerinden sesli konuşmada tercih WhatsApp'tan yana

İnternet üzerinden sesli konuşma olan VOIP kategorisinde en yaygın olarak kullanılan uygulama açık ara WhatsApp oldu. Toplam kullanım trafiğinin yüzde 55,9'unu oluşturan WhatsApp, bu alanda lider konumda yer aldı. Bu uygulamayı yüzde 11,5 ile Facebook, yüzde 10,4 ile Face Time, yüzde 4 ile Snapchat ve yüzde 2,9 ile RTP takip etti. Söz konusu 5 uygulama, kullanıcıların sesli ve görüntülü iletişim ihtiyaçlarını karşılamada öncelikli tercihleri arasında yer aldı. Bu veriler, mobil tabanlı iletişim uygulamalarının VOIP trafiğinde baskın hale geldiğini ve geleneksel video konferans çözümleriyle çok yönlü bir kullanım alışkanlığının geliştiğini gösteriyor.

Ağ tabanlı depolamada kullanıcılar tarafından en yaygın şekilde kullanılan uygulama iCloud oldu. Yüzde 64'lük oranla bu kategoride önde yer alan iCloud, özellikle Apple ekosistemi içerisindeki cihazlar arasında veri senkronizasyonu ve yedekleme hizmetlerinde yoğun olarak tercih edildi. Onu yüzde 6,8 ile Google Cloud Storage ve yüzde 5,7 ile Google Photos izledi.

Son 1 yıl içerisinde tüm kategorilerdeki içerik üretim oranlarına bakıldığında en yüksek paya sahip platform YouTube olarak kayıtlara geçti. Yüzde 39,7'lik oranla içerik üretiminin büyük bölümünü oluşturan YouTube'u, yüzde 13,5 ile Instagram takip etti. Bu durum, video tabanlı platformların kullanıcılar tarafından yoğun içerik üretimi ve paylaşımı için tercih edildiğini gösterdi. Aylık içerik üretim eğilimleri ise 2025 yılı aylarında (özellikle şubat, mart ve eylül) en yüksek seviyeye ulaşıldığını (yüzde 7,5) gösterdi. Bu bulgular, kullanıcıların dönemsel olarak daha yoğun içerik ürettiğini ve platformların içerik üretim döngülerinin mevsimsel etkilerden etkilendiğini ortaya koydu.

Video, ses ve oyun gibi içeriklerin internet üzerinden, dosyaların tamamı indirilmeden, anlık ve sürekli veri akışıyla cihazlarda oynatılması teknolojisi olarak tanımlanan 'streaming media (akışlı medya)' kategorisinde içerik üretim oranı açısından en yüksek paya sahip platform YouTube oldu. Yüzde 59,6 oranıyla bu kategorideki toplam içerik üretiminin yarısından fazlasını YouTube oluştururken, kullanıcıların video içerik üretiminde en yoğun tercih ettiği platform olarak da öne çıktı.

Araştırma kapsamında, ortalama 39 yaşında ve demans belirtisi bulunmayan 793 yetişkinin kanındaki D vitamini değerleri ölçüldü.

Yaklaşık 16 yıl sonra katılımcıların beyin taramaları yapılarak Alzheimer ile ilişkili tau ve amiloid beta protein düzeyleri incelendi.

Çalışmada, orta yaşta daha yüksek D vitamini seviyelerine sahip bireylerde, ilerleyen yıllarda Alzheimer ile bağlantılı biyobelirteçlerin daha düşük düzeylerde görülebileceği belirlendi.

Araştırmanın yazarlarından Martin David Mulligan, yüksek D vitamini seviyelerinin beyinde tau birikimine karşı koruyucu olabileceğine işaret etti.

Öte yandan araştırmacılar, bulguların, yalnızca bir bağlantı ortaya koyduğunu, D vitamininin tau seviyelerini doğrudan azalttığını ya da demans riskini düşürdüğünü kanıtlamadığını aktardı.

Çalışmanın detaylarına, Neurology Open Access dergisinde yer verildi.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, Tiktok, geçen yıl dördüncü çeyrekte dünya genelinde topluluk kurallarını ihlal ettiği belirlenen 175 milyon 302 bin 85 videoyu platformundan kaldırdı.

İçerik denetim teknolojileriyle dikkati çeken TikTok, ihlal içeren içeriklerin neredeyse tamamını (yüzde 99,1) kullanıcı bildirimi olmadan tespit etti. İçeriklerin yüzde 93,4'ü 24 saat içinde platformdan kaldırıldı.

Türkiye özelinde TikTok, ekim-aralık döneminde toplam 3 milyon 20 bin 841 videoyu topluluk kurallarını ihlal gerekçesiyle yayından kaldırdı. Türkiye'deki içeriklerin tamamına yakını (yüzde 99,9) proaktif olarak tespit edilirken, yüzde 98,4'ü 24 saat içinde platformdan kaldırıldı.

13 YAŞ ALTI 23 MİLYONDAN FAZLA HESAP SİLİNDİ

Platformun yaş sınırlamalarına uyumunu sağlamak amacıyla kullanıcı bazlı kontroller artırılmaya devam ediliyor. Bu kapsamda 13 yaş altı olduğu tespit edilen 23 milyon 875 bin 879 hesap topluluk kurallarına aykırı olduğu gerekçesiyle silindi.

Canlı yayınlarda da içerik denetim sistemlerini kullanan şirket, topluluk kurallarını ihlal ettiği tespit edilen 42 milyondan fazla canlı yayını sonlandırdı.

Temmuz-eylül döneminde reklam politikalarına aykırı hareket eden reklamverenlere yönelik denetimler kapsamında da 13 milyonun üzerindeki reklam, politikaların ihlal edilmesi nedeniyle platformdan kaldırıldı. İhlallerin büyük çoğunluğu, doğrudan hesap düzeyinde alınan aksiyonların sonucunda gerçekleşti.

Apple iPhone Serisi:

• iPhone 12 Serisi: iPhone 12 Mini, iPhone 12, iPhone 12 Pro, iPhone 12 Pro Max
• iPhone 13 Serisi: iPhone 13 Mini, iPhone 13, iPhone 13 Pro, iPhone 13 Pro Max
• iPhone 14 Serisi: iPhone 14, iPhone 14 Plus, iPhone 14 Pro, iPhone 14 Pro Max
• iPhone 15 Serisi: iPhone 15, iPhone 15 Plus, iPhone 15 Pro, iPhone 15 Pro Max
• iPhone 16 Serisi: Tüm modeller
• iPhone SE: 3. Nesil ve sonrası

Samsung Galaxy Serisi:

• Galaxy S Serisi: S21, S22, S23, S24 ve S25 serilerinin tüm modelleri (Ultra, Plus, standart)
• Galaxy Z Serisi: Z Fold 3, Z Flip 3, Z Fold 4, Z Flip 4, Z Fold 5, Z Flip 5 ve üzeri
• Galaxy A ve M Serisi: 5G ibaresi taşıyan çoğu model (örn. A56 5G, M33 5G, M55 5G)

Xiaomi / Redmi / POCO Serisi:

• Xiaomi 12, 13 ve 14 Serileri (Pro ve Ultra dahil)
• Redmi Note Serisi: Note 11 Pro 5G, Note 12 Pro 5G, Note 13 Pro+ 5G
• POCO Serisi: F Serisi (F5, F6 vb.), X Serisinin yeni nesil 5G modelleri

Diğer Markalar:

• Huawei: P40 ve Mate 40 Serisi (bazı yeni modellerde modem kısıtlamaları olabilir)
• OPPO / Vivo / Honor / Realme: Son 2-3 yıldaki orta-üst ve amiral gemisi modeller (örn. Honor 90 5G, Vivo V Serisi 5G, Realme GT Serisi)

Kullanıcı sayısı ve veri kullanımındaki artışın Türkiye'nin dijitalleşme sürecini hızlandırdığını ifade eden Uraloğlu, bir önceki yılın dördüncü çeyreğinde 9,03 milyon olan sabit telefon abone sayısının, geçen yılın son çeyreğinde 8,4 milyon olarak hesaplandığını belirtti.

Uraloğlu, 'Mobil telefon abone sayısı, 2025'in son çeyreğinde, 2024'ün aynı dönemine göre yüzde 5,7 artarak 99,7 milyona ulaştı.' bilgisini paylaştı.

'Mobil ses trafiği 76,8 milyar dakika oldu'

İnternet aboneliğinde genel artış eğiliminin sürdüğüne işaret eden Uraloğlu, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Toplam internet abone sayısı, 2025 yılı dördüncü çeyreği itibarıyla bir önceki yılın aynı dönemine göre mobil internet ve fiber abonelerinden kaynaklı yüzde 1,1 artarak 97,4 milyona ulaştı. 2025'in son çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre eve kadar fiber (FTTH) aboneliği 6 milyon 845 bin 641'den 8 milyon 670 bin 664'e yükselerek yüzde 26,7 arttı. Toplam fiber abone sayısı da 8 milyon 72 bin 629'dan 9 milyon 845 bin 226'ya çıkarak yüzde 22 artış gösterdi. İnternet abonelikleri içinde en yüksek paya sahip olan mobil internet abone sayısı da 75,6 milyon seviyesine ulaştı.'

Uraloğlu, geniş bant internet kullanımındaki artışa da dikkat çekerek, geniş bant internet data trafiğinin 2024 yılının son çeyreğine göre 17,1 artarak 24,2 milyon terabayta ulaştığını bildirdi.

Sabit internet trafiğinin yüzde 15,8, mobil internet trafiğin de yüzde 23 arttığı bilgisini paylaşan Uraloğlu, 2025'in dördüncü çeyreğinde sabit ses trafiğinin 1,3 milyar dakika, mobil ses trafiğinin 76,8 milyar dakika olarak gerçekleştiğini kaydetti.

Fırlatma, yaklaşık 15 dakikalık gecikmeyle gerçekleşti. Roket kalkışından 8 dakika sonra Orion kapsülü atmosfer sınırına yaklaştı ve ana motor ayrıldı. Uzay aracı, Ay çevresinde bir tur atacak ve yaklaşık 10 gün sürecek görev boyunca sistemler test edilecek.

EKİP TANITILDI

Görevde dört astronot yer alıyor:

• NASA Astronotu Reid Wiseman – Komutan
• NASA Astronotu Victor Glover – Pilot
• NASA Astronotu Christina Koch – Görev Uzmanı
• Kanada Uzay Ajansı (CSA) Astronotu Jeremy Hansen – Görev Uzmanı

Bu görevde, Christina Koch, Ay’ın çevresinde yolculuk eden ilk kadın astronot olacak. Ayrıca ekipte bir siyahi Amerikalı bulunması, tarihi bir diğer ilk olarak kaydediliyor.

AY’IN GİZEMLİ KÖŞELERİ KEŞFEDİLECEK

Artemis II ekibi Ay’a inmeyecek olsa da, kapsülün dışına monte edilen kameralarla Ay’ın daha önce görülmemiş bölgeleri gözlemlenecek. Elde edilen veriler, Artemis III misyonunda olası iniş noktalarının belirlenmesinde kullanılacak.

NASA görevlilerinden Kelsey Young, “Ekip Ay’ın yüzeyinin tamamını görebilecek. Apollo görevlerine kıyasla Ay ile aramızda daha fazla mesafe olacak, bu da farklı bilimsel soruları yanıtlamamıza imkân sağlayacak” dedi.

CANLI YAYIN VE BİLGİ PAYLAŞIMI

Görev boyunca uzay kapsülünden yapılacak canlı yayınlar, düşük çözünürlüklü kameralarla takip edilebilecek. Ayın arkasında sinyal kaybı yaşanacak, ancak kısa süre sonra bağlantı tekrar sağlanacak. Görev sonunda elde edilen veriler kamuoyuyla paylaşılacak.

Artemis II, Ay’a iniş hedefi olan Artemis III için kritik bir hazırlık adımı. Astronotlar hem sistemleri test edecek hem de iniş bölgelerini gözlemleyecek. Kelsey Young, “Nihai hedefimiz insanları Mars’a gönderebilmek” diyerek görevlerin uzun vadeli vizyonunu özetledi.

5G NEDİR, NE VAAT EDİYOR?

5G, yani beşinci nesil mobil iletişim teknolojisi; çok daha yüksek hız, düşük gecikme süresi ve aynı anda daha fazla cihazın bağlanabilmesini sağlayan yeni nesil bir altyapı sunuyor.

Bu teknolojiyle birlikte:

Mobil internet hızının en az 10 kat artması

Gecikmenin milisaniye seviyesine düşmesi

Aynı anda çok daha fazla cihazın sorunsuz bağlanabilmesi mümkün olacak

5G’ye nasıl geçilir? (Adım adım)

5G kullanabilmek için dört temel adım gerekiyor:

1. 5G uyumlu telefon

iPhone tarafında iPhone 12 ve sonrası, Android tarafında ise özellikle yeni nesil amiral gemisi modeller 5G destekli.

2. Uyumlu SIM kart

Mevcut 4,5G SIM kartların büyük çoğunluğu 5G ile uyumlu. Ancak daha eski SIM kartlar için operatör değişimi gerekebilir.

3. Operatör desteği

Türkiye’de 5G hizmeti sunan operatörler:

Turkcell

Türk Telekom

Vodafone

Bu operatörlerde 5G genellikle:

SMS ile

Mobil uygulama üzerinden

aktif edilebiliyor.

4. Telefon ayarlarını açma

Telefonunuzda:

Ayarlar > Mobil Ağlar / Hücresel

“Tercih edilen ağ türü” bölümünden 5G seçeneğini aktif etmeniz gerekiyor.

TELEFONUM 5G UYUMLU MU?

Bunu öğrenmenin en kolay yolu:

Telefon ayarlarında “5G” seçeneğini kontrol etmek

Operatörünüzün internet sitesinden model sorgulamak

Eğer ayarlarda “LTE / 4,5G / 5G” seçenekleri görünüyorsa cihazınız 5G desteklidir.

4,5G İLE 5G ARASINDAKİ FARK NE?

5G sadece hız artışı değil, aynı zamanda teknoloji sıçraması anlamına geliyor.

Temel farklar:

Hız: 4,5G megabit seviyesindeyken 5G gigabit hızlara ulaşabiliyor

Gecikme: 4,5G’de hissedilen gecikme, 5G’de neredeyse yok denecek kadar az

Bağlantı kapasitesi: Aynı anda çok daha fazla cihaz bağlanabiliyor

Kullanım alanı: Sadece telefon değil; akıllı şehirler, otonom araçlar ve uzaktan ameliyat gibi alanlar mümkün hale geliyor

5G HANGİ ALANLARDA KULLANILACAK?

5G’nin etkisi sadece internet hızında değil, birçok sektörde hissedilecek:

Sağlık: Uzaktan ameliyat ve anlık hasta takibi

Sanayi: Akıllı fabrikalar ve robotik üretim

Tarım: Sensör destekli verimli üretim

Ulaşım: Sürücüsüz araçlar ve akıllı trafik sistemleri

Medya: Kesintisiz canlı yayın, AR ve VR deneyimleri

TÜRKİYE’DE 5G SÜRECİ NASIL İLERLEYECEK?

İlk etapta 81 il merkezinde başlayan 5G hizmetinin, önümüzdeki iki yıl içinde ülke geneline yayılması hedefleniyor.

Türkiye’de şu an yaklaşık 95 milyon cep telefonu bulunurken, bunların yaklaşık 32 milyonunun 5G uyumlu olduğu belirtiliyor. Bu sayının kısa sürede hızla artması bekleniyor.

Görüşmede, Vali Yardımcısı İbrahim Engin Şenay ve Vodafone Türkiye İcra Kurulu Başkan Yardımcısı Nazlı Tlabar Güler de hazır bulundu.

Bakan Uraloğlu, 32 yıllık mobil iletişim yolculuğunda kritik bir eşiğe gelindiğini ve 23 Şubat 1994'te başlayan bu serüvenin 5G teknolojisiyle yeni bir safhaya taşındığını kaydetti.

Türkiye'nin 5G'ye geçişinin yarın Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın teşrifleriyle düzenlenecek törenle resmen ilan edileceğini bildiren Uraloğlu, '1 Nisan'da 81 ilimizde 5G hizmeti kademeli olarak başlamış olacak. 2 yıl içerisinde ülkemizin her bir noktasında 5G hizmetini yaymayı hedefliyoruz.' değerlendirmesinde bulundu.

İletişim hızının, söz konusu teknolojiyle artacağına dikkati çeken Uraloğlu, bu alandaki dönüşümün yalnızca haberleşmeyle sınırlı kalmayacağını vurguladı.

Uraloğlu, 5G'nin sunacağı katkılara ilişkin, 'Yeni teknolojiyle birlikte, akıllı ulaşım sistemlerinden otonom sürüşe, uzaktan sağlık uygulamalarından akıllı fabrikalara, yüksek çözünürlüklü medya yayıncılığından tarım teknolojilerine kadar birçok alanda köklü değişim yaşanacak.' ifadesini kullandı.

Türkiye Uzay Ajansı (TUA) himayesinde gerçekleştirilen etkinliğin ödül törenine; Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er, İnönü Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nusret Akpolat, Yeşilyurt Belediye Başkanı Prof. Dr. İlhan Geçit, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Sağlam, Teknokent Genel Müdürü Doç. Dr. Hasan Yılmaz, farklı liselerden öğrenciler ve öğretmenler katıldı.

Ödül töreni öncesi konuşan Doç. Dr. Hasan Yılmaz, kurumlar arası işbirliğine dikkat çekti. Etkinliğe katkı veren kurumlara teşekkür eden Yılmaz, 'Rektörümüzün önümüzü açması ve bizlere verdiği destekle başlayan bu süreç, büyükşehir belediyemizin, Yeşilyurt Belediyemizin ve diğer kurumlarımızın katkılarıyla çok büyük bir etkinliğe dönüştü. Türkiye genelinde 37 il arasında 4. olduk. Bu başarı hepimizin. Emeği geçen herkese teşekkür ediyorum' dedi.

Yeşilyurt Belediye Başkanı Prof. Dr. İlhan Geçit, gençlerin ortaya koyduğu projelerin önemine vurgu yaptı. Geçit, 'Bu organizasyonun temel amacı gençlerimizin inovatif, araştırmacı ve üretken yönlerini ortaya çıkarmaktır. Yapılan her çalışma, her proje aslında geleceğe atılmış önemli bir adımdır. Hiçbir zaman yaptığınız işi küçümsemeyin. Belki de bugün burada ortaya koyduğunuz bir fikir, yarın bu ülkenin geleceğini, hatta insanlığın geleceğini değiştirebilir. Bilim ve teknoloji alanında geçmişte bazı fırsatları kaçırmış olabiliriz ancak son yıllarda çok önemli bir ivme yakaladık. Sizler de bu sürecin en önemli aktörlerisiniz' dedi.

İnönü Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nusret Akpolat da etkinliğe ev sahipliği yaptıkları için memnuniyet duyduklarını ifade etti. Etkinliğin önemine dikkat çeken Akpolat, 'Türkiye Uzay Ajansı koordinasyonunda düzenlenen Astro Hackathon'da sizlerle birlikte olmaktan büyük bir memnuniyet duyuyorum. Üniversitemiz adına bu önemli organizasyona ev sahipliği yapmak bizler için gurur vericidir. Türkiye genelinde katılım açısından 4. sırada yer almamız da ayrıca mutluluk vericidir. Bu etkinlik gençlerimizin teknik, analitik ve girişimcilik becerilerini geliştiren çok kıymetli bir platformdur. Hayallerin projeye dönüştüğü, projelerin ise geleceği şekillendirdiği bir ortamdır. Bugün yazılan her bir satır kod, yarın uzayda görev yapacak bir sistemin parçası olabilir' şeklinde konuştu.

Akpolat, ilk 5'e giren yarışmacılara Teknokent'te şirket kurmaları için destek sağlayacaklarını belirterek sözlerini tamamladı.

Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er ise gençlerle bir arada olmanın memnuniyetini dile getirdi. Başkan Er, 'Gençlerle bir arada olmaktan her zaman büyük mutluluk duyuyorum. Malatya olarak sadece depremin yaralarını sarmakla kalmıyor aynı zamanda geleceğin şehrini inşa ediyoruz. Bilim, teknoloji ve gençlik odaklı projelere büyük önem veriyoruz. Yakın zamanda hayata geçireceğimiz bilim merkeziyle bu alandaki çalışmalarımızı daha da ileriye taşıyacağız. Türkiye artık savunma sanayi, bilişim ve teknoloji alanında güçlü bir konuma gelmiştir. Siz gençler bu sürecin en önemli parçasısınız. Kendinize güvenin, çalışın ve ülkenize katkı sağlayın' şeklinde konuştu.

Yoğun katılımın olduğu etkinlikte, birinci 'Yer Gök Ayna', ikinci 'Nirvana', üçüncü 'Infinity' olurken Teknokent Jüri Özel Ödülünü ise dördüncü 'Kodere' ve beşinci olan 'Göktürk' takımı elde etti.Ödül takdiminin ardından etkinlik sona erdi.

"Hedef Türkiye’nin Uzay Misyonuna Katkı Sağlamak"

Organizasyonun detayları hakkında bilgi veren Elazığ Belediyesi Gençlik Meclisi Ar-Ge Komisyon Başkanı Yunus Emre Güler, etkinliğin hem şehir hem de ülke için stratejik önemine değindi. Güler, şu ifadeleri kullandı:

"Bugün Elazığ Belediyesi Gençlik Meclisi olarak Türkiye Uzay Ajansı ortaklığında TUA Astrohackathon'unu düzenliyoruz. İlk etapta 81 ilde yapılması planlanan ama sadece 37 ilde organize edilebilen bu organizasyonu Elazığ'ımızda da hayata geçirebilme imkanını bulduk. Gençler, uzay alanında 48 saat boyunca kendilerine verilen problemler üzerinde yazılımsal ve simülasyon çözümleri üretecekler. Sonucunda da Türkiye'nin uzay misyonuna katkıda bulunulması, niteliğine göre gençlerin tespit edilip yetiştirilmesi hedefleniyor."

Gençlerden Milli Teknoloji Hamlesi Vurgusu

Yarışmaya katılan lise ve üniversite öğrencileri, sadece bir ödül için değil, Türkiye'nin teknolojik bağımsızlığı için burada olduklarını belirtiyor. Milli Teknoloji Hamlesine katkı sağlamak istediğini belirten lise öğrencisi Eren Aydın:

"Biz gençler olarak, milli teknoloji hamlesine katkı sağlamak için buradayız. Amacımız, ülkemizin kendi teknolojisinin geliştirilmesi ve dışa bağımlılığı azaltarak daha güçlü bir konuma gelmesidir. Bu süreçte hem kendimizi geliştiriyoruz hem de gelecekte ülkemize fayda sağlayacak projeler üretmeyi amaçlıyoruz."

48 Saatlik Maratonun Ardından Büyük Final

Etkinlik sadece bir yarışma değil, aynı zamanda bir eğitim kampı niteliği taşıyor. Program kapsamında uzay bilimleri üzerine paneller, atölyeler ve eğitici oturumlar düzenleniyor. Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği öğrencisi ve mentör Muhammed Soysal, çevre illerden gelen katılımın kalitesine dikkat çekerek, "Çevre illerden de gelen arkadaşlarımız var ve çok iyi şekilde hazırlanmışlar. Eminim ki, süreci de aynı şekilde devam ettireceklerdir," dedi.

Bölge gençlerinin imzasını taşıyan projeler, 48 saatlik kesintisiz çalışmanın ardından jüriye sunulacak. Dereceye giren takımlar, yarın düzenlenecek görkemli final töreniyle ödüllerine kavuşacak.

5G’yi kullanmak isteyen kullanıcıların öncelikle 5G uyumlu bir telefon ve sim karta sahip olması gerekiyor. Halihazırda 4,5G uyumlu sim kartlar 5G ile de çalışırken, daha eski sim kartların güncellenmesi şart.

Telefon ve sim kart uyumlu olduktan sonra, kullanıcıların hem operatör hem de telefonda 5G sistemlerini aktif etmesi gerekiyor. Operatörlerin SMS veya mobil uygulamaları üzerinden 5G açılabiliyor. Ardından telefonun “Ayarlar > Hücresel > Mobil Ağlar” bölümünden şebeke LTE veya 4,5G’den 5G’ye taşınabiliyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Türkiye’de 95 milyon civarında cep telefonundan 32 milyonunun 5G’ye uyumlu olduğunu açıkladı. Apple cihazlarda iPhone 12 ve sonrası, Samsung’da Galaxy S21 ve sonrası modeller uyumlu. Kullanıcılar telefonlarında en yüksek teknoloji olarak 5G’yi görüyorsa cihazları hazır demektir.

5G ile Hayat Nasıl Değişecek?

5G, sadece internet hızını artırmakla kalmıyor, günlük hayatın pek çok alanında fark yaratıyor:

• Büyük dosyalar saniyeler içinde inebilecek
• Kalabalık alanlarda bağlantı kopmaları azalacak (stadyumlar, konserler, metrolar)
• Uzaktan ameliyat ve robotik işlemler mümkün olacak
• Sanayi ve tarımda sensör ve robot kullanım kapasitesi artacak
• Mobil oyun ve bulut oyun deneyimi gecikmesiz hale gelecek

Ancak 5G yüksek hızla birlikte yüksek veri kullanımını da getiriyor. Bu nedenle operatörler, kullanıcılar için sınırsız veya yüksek kotalı internet paketleri sunuyor.

Türkiye'nin mobil haberleşme tarihinde yeni bir dönüm noktasına ulaştığını belirten Uraloğlu, ülkenin, 32 yıllık mobil iletişim yolculuğunda kritik bir eşiğe geldiğine işaret etti.

Mobil iletişim alanında 23 Şubat 1994'te başlayan serüvenin 5G teknolojisiyle yeni bir safhaya taşınacağını ifade eden Uraloğlu, şunları kaydetti:

'31 Mart'ta Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın teşrifleriyle düzenlenecek törenle, Türkiye'nin 5G'ye geçişi resmen ilan edilecek. 1 Nisan 2026'da 81 ilimizde 5G hizmeti kademeli olarak başlamış olacak. İki yıl içerisinde ülkemizin her bir noktasında 5G hizmetini yaymayı hedefliyoruz. 5G ile birlikte iletişim hızı artacak. Bu dönüşüm, yalnızca haberleşmeyle sınırlı kalmayacak. Yeni teknolojiyle birlikte, akıllı ulaşım sistemlerinden otonom sürüşe, uzaktan sağlık uygulamalarından akıllı fabrikalara, yüksek çözünürlüklü medya yayıncılığından tarım teknolojilerine kadar birçok alanda köklü değişim yaşanacak.'

Diğer yakıt türlerine göre, karbon emisyonu daha az, enerji verimliliği sağlayan ve sessiz çalışarak gürültü kirliliğini azaltmaya yardımcı olan elektrikli araçların sayısı, şarj istasyonlarının da artmasıyla beraber son yıllarda önemli ölçüde artış gösterdi.

Söz konusu artışta, Türkiye'nin otomobili Togg'un piyasaya girmesi ve kullanıcı tercihlerinin bu yöne kayması da etkili oldu.

Elektrikli otomobil sayısı 400 bine dayandı

Trafiğe kayıtlı elektrikli otomobil sayısı, 2015'te yalnızca 565 iken 2024'te 183 bin 776'ya, 2025 itibarıyla da 370 bin 591'e ulaştı.

Şubat 2025'te, 206 bin 22 olarak kayıtlara geçen elektrikli otomobil sayısı, geçen ay itibarıyla yüzde 92 artışla 395 bin 697 olarak hesaplandı.

Öte yandan, elektrikli otomobillerin kayıtlı otomobiller içindeki payı, yüzde 2,3 olarak kaydedildi.

Hibrit otomobillere yoğun ilgi

Hibrit türdeki otomobillere ilişkin veriler de ilk kez 2011 yılında, 23 adet olarak kayıtlara geçti.

Trafiğe kayıtlı hibrit otomobillerin sayısı, 2019'da 13 bin 877'ye çıkarken 2023 sonu itibarıyla 222 bin 328, 2024'te ise 391 bin 296 olarak hesaplandı. Bu sayı, Şubat 2026 itibarıyla 741 bin 149'a çıktı.

Hibrit türdeki otomobillerin toplam içindeki payı, 2025'te yüzde 4 iken geçen ay itibarıyla 4,2 olarak kaydedildi.

BMC'den yapılan açıklamaya göre, Balistik Korumalı Devriye Müdahale Aracı Projesi kapsamında geliştirilen TULGA 4x4, muayene faaliyetleri ve taktik kabiliyet testlerini tamamlayarak sahadaki görevine odaklandı.

İç güvenlik personelinin operasyonel ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla geliştirilen TULGA 4x4, doğuştan zırhlı yapısı, balistik koruma seviyesi ve teknolojik donanımlarıyla güvenlik, dayanıklılık ve konfor özellikleri sunuyor.

Yaklaşık 8 ton ağırlığa sahip TULGA 4x4, 5 personel taşıma kapasitesiyle görev yapıyor. Araç, bağımsız çift salıncaklı ön ve arka süspansiyon sistemiyle disk fren donanımı sayesinde hem arazi koşullarında hem de şehir içi görevlerde manevra kabiliyeti sunuyor.

Zırh yapısı ve balistik tehditlere karşı dayanıklı tasarımıyla öne çıkan TULGA 4x4'ün koruma seviyesi ve performans özellikleriyle güvenlik güçlerinin sahadaki faaliyetlerine katkı sağlaması hedefleniyor.

Öne çıkan teknik özellikleri ve kabiliyetleri

TULGA 4x4, 4 silindirli dizel motora sahip yapısıyla dikkati çekerken 250 beygir motor gücü sunuyor. Araç saatte 130 kilometre azami hıza ulaşabiliyor. Yüzde 60 tırmanma kabiliyetine sahip aracın 5 personel taşıma kapasitesi bulunuyor. TULGA 4x4'te bağımsız çift salıncaklı ön ve arka süspansiyon sistemi yer alırken fren sistemi olarak disk frenler kullanılıyor.

Türkiye'nin ilk yerli ve milli doğuştan zırhlı SUV aracı olarak geliştirilen TULGA 4x4, gelişmiş balistik koruma özellikleriyle donatıldı. Araçta özel tasarlanmış taban koruması balistik tehditlere karşı yüksek dayanım sağlıyor. Zorlu arazi ve şehir içi koşullarda görev yapabilecek şekilde tasarlanan araç, farklı operasyonel ihtiyaçlara yönelik performans sunuyor.

Uçtan Uca Yerli ve Milli 5G Haberleşme Şebekesi (UUYM5G) Projesi'nin 2018'de 16 HTK üyesi firma ve 3 mobil operatörün ortak çalışmasıyla başlatıldığını ve Mart 2021'de sonuçlandırıldığını aktaran Dürmüş, 'Bu proje sonundaki prototiplerin geliştirilmesine devam eden firmaların bir bölümü ile yeni eklenen diğer firmalarla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi Başkanlığının (UDHAM) başlattığı 5G Yeni Nesil Haberleşme Şebekesi çağrısına da 14 firma başvurdu. Yine 3 mobil operatörümüzün de dahil olarak ürünlerin gelişim ve uygulanabilirliğini denetlediği bu projedeki 8 ürün tamamlanmış, 6 ürünün ise 2026 yılı içinde tamamlanması hedeflenmiştir.' diye konuştu.

Dürmüş, bu firmaların yanında 5G şebekesinin çok farklı bileşen ve altyapılarına hizmet edecek ürünlerin de HTK üyesi firmalarca hazırlandığını dile getirdi.

Dünyada hakim uluslararası 4 büyük ürün sağlayıcı firmayla rekabetin kolay olmadığını vurgulayan Dürmüş, şu değerlendirmede bulundu:

'HTK bünyesindeki birçok firmamız halihazırda 30 yıllık tecrübeleri ve dünyada milyarlarca GSM abonesine dokunan ürünleriyle çok iddialı konumdalar. Gerek Türkiye'de mobil operatörlerimiz gerekse yurt dışındaki operatörlerin şebekelerinde birçok yabancı ürünü kendi ürünleriyle değiştirme gücüne sahipler. Ancak firmaların sınırlı öz kaynakları ve desteklerin rekabetçilik için düşük düzeyde kalması bu gelişim hızını sekteye uğratıyor. Sınırımızda ve yakın coğrafyamızda yaşanan savaşlar, kendi teknolojimizi geliştirmenin gelecekte ne kadar kıymetli olacağı derslerini bize veriyor. Bunun için konunun bir devlet ve bağımsızlık stratejisi kapsamında yönetilmesi sadece haberleşme sektörümüz için değil, ülkemizin bağımsızlığı için de kritik önemdedir.'

Dürmüş, haberleşme şebekelerindeki ürünlerin, yazılım, donanım, altyapı ve hizmet olarak 4 grupta değerlendirilebileceğine dikkati çekerek, her başlığın kendi içinde yaşanan farklı zorlukları, devlet kurumları ve bakanlıkların gündemine getirdiklerini, yakın çalışma ve hızlı çözüm bulunmasını beklediklerini anlattı.

Operatörlerle milli ürün çalıştayları

Bunlarla birlikte 4,5G lisans yükümlülüğü kapsamında getirilen yüzde 45 yerlilik oranının 2017'de yaklaşık yüzde 2 civarındayken 2025'te operatörlerin açıkladığı rakamlarla yüzde 50'leri aştığını belirten Dürmüş, şöyle devam etti:

'Aynı başarının 5G'de de hem yerli malı hem de milli haberleşme ürünü yükümlülüğü kapsamında yerli ekosistemimizle yakalanacağına inancımız tamdır. Geliştirdiğimiz 5G ürünlerinin de mobil operatörlerimizin ticari şebekelerinde kullanılmasını bekliyoruz. 4,5G lisans sözleşmelerindeki yerlilik oranlarının yakalanmasında maalesef yabancı firmalar, mevzuata uygun olsa da ekosistemimize hiçbir katkısı olmayan yöntemlerle bu yükümlülüklerin gerçekleşmesine yol açtılar. Aynı yöntemlerin uygulanmaması adına Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), 5G ihale şartlarında 'yerli malı' yanında 'milli haberleşme ürünü' yükümlülüğünü de getirmiştir. Yerli malı oranı ilk yıl yüzde 50, ikinci yıl yüzde 55 ve üçüncü yıl yüzde 60, KOBİ'lerden ürün sağlama oranı önceki yükümlülükte yüzde 10 iken yüzde 15, 5G hizmet ve altyapılarına yönelik çekirdek şebeke, transmisyon şebekesi ve telsiz erişim şebekesine yapacağı yazılım ve donanım yatırımlarının birinci yıl en az yüzde 5'ini, ikinci yıl en az yüzde 10'unu, üçüncü ve takip eden yıllarda en az yüzde 15'ini 'milli haberleşme ürünü' tanımına uygun ürünlerden temin etmesine yönelik yükümlülük konulmuştur.'

Dürmüş, milli haberleşme ürünü oranlarının piyasaya arz durumuna göre BTK'nin iki katına kadar artırılabileceğini ve 3. yılın sonunda yüzde 30'lara ulaşabileceğini söyledi.

Bu amaçla mobil operatörlerle AR-GE çalışmaları yanında haberleşme envanterinin oluşturulması amacıyla 2025 yılı için ve 5G ihalesinden önce 25 Temmuz'da Vodafone, 14 Ağustos'ta Turkcell ve 6 Ekim'de Türk Telekom ile çok geniş katılımlı 'Milli Ürün Çalıştayları' düzenlendiğini hatırlatan Dürmüş, 'Bu çalıştaylarda üretici firmalarımızla mobil operatörlerimizin teknik ve satın alma ekipleri B2B toplantılarda bir araya getirilerek aksiyonlar belirlenmiştir. Tüm çalıştayların tamamlanmasıyla 'Mobil Haberleşme Ürün ve Hizmet Envanteri' oluşturuldu. Bu çalıştayın sonucunda görüşme yapılan firmaların yüzde 56'sında 5G ürünlerinin olduğu (en az 27 firma), yüzde 73'ten fazla firmayla ürün geliştirilebileceği (en az 37 firma) görülmüştür.' diye konuştu.

'Geliştirilen ürünlerin önemli bir kısmı farklı ülkelere ihraç ediliyor'

Dürmüş, HTK çatısı altındaki 160 üyenin mobil, sabit, uydu haberleşmesi gibi birçok alanda binlerce ürün ve hizmet ürettiğini ifade etti.

HTK bünyesindeki firmaların yalnızca nihai ürün geliştirmekle kalmadığını, aynı zamanda yazılım, donanım, çip tasarımı, test ve entegrasyon gibi birçok alanda değer zincirinin farklı halkalarında yer aldığını aktaran Dürmüş, 'Bu durum ülkemizde 5G teknolojilerinin geliştirilmesi ve sürdürülebilir bir haberleşme ekosisteminin oluşması açısından önemli bir avantaj sağlıyor. Geliştirilen ürünlerin önemli bir kısmı yalnızca iç pazar için değil, aynı zamanda uluslararası pazarlara yönelik olarak da tasarlanmakta ve bazı firmalarımız tarafından farklı ülkelere ihracatı gerçekleştiriliyor.' dedi.

Dürmüş, mobil haberleşme altyapısında çok sayıda bileşen yer almasına rağmen bunların tamamının BTK tarafından 'yerli malı ürün' ya da 'milli haberleşme ürünü' kapsamında değerlendirilmediğine dikkati çekti.

Bir mobil şebekenin yalnızca çekirdek haberleşme ekipmanlarından oluşmadığına işaret eden Dürmüş, 'Altyapıya ait kuleler, konteynerler, iklimlendirme sistemleri, aküler, fiber optik kablolar ve konnektörleri, enerji kaynakları ve kablolama gibi birçok kalem şebekelerde önemli maliyetler oluşturuyor. Ancak bu unsurlar resmi yerli ürün yükümlülüğü kapsamında sayılmıyor.' ifadelerini kullandı.

Dürmüş, mobil operatörlerin satın aldığı ürün ve hizmetlerin yalnızca fiziksel altyapı bileşenleriyle sınırlı olmadığını belirterek, iş yönetim süreçlerini destekleyen yazılımlar ve dijital teknolojilerin de önemli bir pazar oluşturduğunu dile getirdi.

Bu kapsamda iş destek sistemleri yazılımları, dikey sektörlere yönelik IoT ve endüstriyel IoT çözümleri, VR/AR gözlükleri ve sistemleri, uydu internet bağlantıları, katma değerli servisler, dijital platformlar, bulut servisleri, sanallaştırma çözümleri, saha ölçüm hizmetleri ve siber güvenlik gibi pek çok alanda HTK firmalarının yetkinliğe sahip olduğunu vurgulayan Dürmüş, sözlerini şöyle tamamladı:

'Geçtiğimiz yıl gerçekleştirdiğimiz haberleşme envanteri çalışmasının sonuçlarına baktığımızda, bir mobil operatöre satılabilecek 1000'den fazla ürün ve hizmet olduğunu görüyoruz. Bunlarla birlikte 5G mobil haberleşme şebekesi temel bileşenleri BTK tarafından 3 kategoriye ayrılmıştır. Bunlar çekirdek şebeke, iletişim şebekesi ve radyo (telsiz) erişim şebekesidir. Yani halk arasında bilinen ismiyle baz istasyonları. Firmalarımızın bu 3 kategoride de ürünleri bulunmaktadır. Bu şebekelerin yönetilmesini sağlayan operasyonel destek sistemleri yazılımları da ülkemizin önde olduğu alanlardan biridir. 27'den fazla firmamızın 5G ürünleri olduğunu biliyoruz ve operatörlerimizle yapılan çalıştaylarda bunlar tanıtılmıştır. 5G altyapısında geliştirilen bu yerli/milli haberleşme ürünleri yalnızca operatör şebekelerinde değil, akıllı şehir uygulamaları, otonom araç haberleşmesi, Endüstri 4.0, uzaktan sağlık hizmetleri, akıllı tarım, kritik altyapı izleme sistemleri ve savunma sanayi gibi birçok alanda kullanılabilecek.'

5G sanayiden üniversitelere kadar birçok alanda etkili olacak

Serbest Telekomünikasyon İşletmecileri Derneği (TELKODER) Başkanı Halil Nadir Teberci de 16 Ekim 2025'te yapılan 5G frekans ihalesinin sonuçlanmasıyla bu teknolojiye geçişin resmi olarak başladığını söyledi.

5G'nin yalnızca daha hızlı mobil internet değil, dijital sanayinin, akıllı üretimin ve veri odaklı ekonominin temel taşı olduğunun altını çizen Teberci, şu değerlendirmede bulundu:

'Bundan sonraki süreçte 5G'nin dar bir çerçevede değil, bir ekosistem içindeki önemini fark ederek hayata geçirmek büyük önem taşıyor. 5G sadece tüketici odaklı mobil hizmet perspektifiyle değerlendirilmemeli, endüstriyel kullanım senaryoları, yerel ihtiyaçlar ve özel ağ modelleri geri planda bırakılmamalıdır. Türkiye'de 5G tartışmaları ağırlıklı olarak daha yüksek mobil internet hızları, video yükleme, oyun ve bireysel kullanıcı deneyimi üzerinden yürütülüyor. Bu yaklaşım, 5G'yi bir üst seviye 4.5G gibi konumlandırıyor. Oysa 5G'nin küresel ölçekteki asıl farkı, kritik görev iletişimi, düşük gecikme, yüksek cihaz yoğunluğu gibi özellikleriyle tüketiciden çok endüstriye hitap etmesidir. 5G'nin ana değeri sadece cep telefonunda değil, fabrikada, limanda, OSB'de, hastanede ve kampüste üretilir. Bu alanlar dikkate alınmadan yapılan 5G planlaması, teknolojinin potansiyelini sınırlı tutar.'

Teberci, endüstriyel bakış açısının önemine vurgu yaparak, bu bakış açısına yeterli önem verilmezse ülke ekonomisine 5G'den verimlilik ve rekabet gücü artışının beklenen oranlarda gerçekleşmeyebileceğini söyledi.

Dünyada 5G'nin en hızlı değer ürettiği alanların başında 'Private' (özel) 5G uygulamaları geldiğini belirten Teberci, esnek ve çok paydaşlı bir model oluşturulması ve yerel, sektörel ve kampüs bazlı Private 5G uygulamalarının teşvik edilmesi gerektiğini ifade etti.

Teberci, 5G'nin uçtan uca bir fiber altyapı gerektirdiğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

'Türkiye'nin hedefinin belirli bir teknoloji ekosistemine bağımlı olmak değil, güvenli, rekabetçi ve sürdürülebilir bir telekom altyapısı kurmak olması gerektiğini düşünüyoruz. Bu hedef doğrultusunda, çok tedarikçili yapı, açık ağ mimarileri, yerli teknoloji geliştirme politikaları ve güçlü fiber altyapılar birlikte ele alınmalıdır. Bu yaklaşım, Türkiye'nin dijital egemenliğini güçlendirecek ve küresel teknoloji rekabetinde daha güçlü bir konum elde etmesini sağlayacaktır.'