Sivas'tan doğarak Malatya'dan geçen ve Karakaya Barajı'na dökülen Tohma Çayı mercek altına alındı. Tarımsal sulama, balıkçılık ve bölge ekosistemi için hayati öneme sahip olan akarsu, MTÜ Ziraat Fakültesi Su Ürünleri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Memet Varol'un yürüttüğü uluslararası çaplı iki bilimsel çalışmaya konu oldu. Dünyaca ünlü Environmental Research ve Journal of Environmental Chemical Engineering dergilerinde yayımlanan araştırma, bölgenin çevre sağlığı açısından kritik veriler sundu.
Suda Kanser Riski Yok, Sulamaya Uygun
2023–2024 yılları arasında nehrin 13 farklı noktasından alınan su ve sediman (tortu/dip çamuru) örnekleri laboratuvar ortamında incelendi. Su analizlerinden çıkan sonuçlar bölge halkına rahat nefes aldırdı:
-
Suyun içerisindeki ağır metal seviyeleri, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Avrupa Birliği (AB) limitlerinin altında çıktı.
-
Mevcut koşullarda suda insan sağlığını tehdit edecek bir kanserojen risk bulunmadığı belirlendi.
-
Suyun tarımsal sulama ve sucul yaşam için uygunluğu bilimsel olarak tescillendi.
Nehir Yatağında "Ağır Metal" Alarmları
Ancak suyun temiz çıkmasına rağmen, nehrin tabanında durumun farklı olduğu anlaşıldı. Sediman örneklerinde yapılan incelemelerde; Nikel, Kadmiyum ve Krom gibi tehlikeli metallerin birikim yaptığı tespit edildi. Bu durumun özellikle dipte yaşayan canlılar için büyük bir potansiyel risk oluşturduğu vurgulandı.
Zehri Kim Akıtıyor? Madenler, Santraller ve OSB
Raporda, nehir tabanındaki bu ağır metal kirliliğinin kaynakları da tek tek deşifre edildi:
-
Kangal bölgesindeki termik santral faaliyetleri,
-
Kuluncak çevresindeki madencilik çalışmaları,
-
Evsel atıklar ile Malatya Organize Sanayi Bölgesi’nin (OSB) atıklarını taşıyan Şahnahan Çayı’nın Tohma Çayı ile birleştiği noktalardaki deşarjlar kirliliğin ana sebepleri olarak gösterildi.
Rektör Bentli'den Yetkililere Uyarı
Çalışmanın sonuçlarını değerlendiren MTÜ Rektörü Prof. Dr. Recep Bentli, sanayi ve maden tesisleri için denetim çağrısında bulundu. Rektör Bentli, "Su kalitemiz mevcut durumda güvenli görünse de nehir tabanında tespit edilen birikimler, sanayi ve madencilik faaliyetlerinin çok daha yakından izlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Üniversite olarak, doğal kaynaklarımızın korunması için karar vericilere bilimsel veri sağlamaya devam edeceğiz" ifadelerini kullandı.
