Sivas’ın coğrafi işaretli ürünleri arasında yer alan kemik taraklar, üretim aşamasında büyük emek ve sabır gerektiriyor. Tarakların yapımında ağırlıklı olarak Sivas ve çevre illerden temin edilen koç boynuzları kullanılıyor. İşlenmeye hazır hale getirilen kemikler, uzun süre kurutulduktan sonra çeşitli işlemlerden geçirilerek şekillendiriliyor.
Yaklaşık 3 yıl kurutuluyor
Geleneksel yöntemlerle hazırlanan kemiklerin yaklaşık 3 yıl boyunca kurutulması gerekiyor. Kurutma işleminin ardından ısıl işlem uygulanan malzeme, ustaların elinde tarak haline getiriliyor. Her bir ürünün ortaya çıkması uzun zaman alırken, el işçiliği nedeniyle seri üretim de yapılamıyor.
Doğal yapısı nedeniyle plastik taraklara alternatif olarak tercih edilen kemik taraklar, özellikle saç bakımına önem veren tüketicilerin ilgisini çekiyor. Ürünün saçta elektriklenmeyi azaltması ve saç derisine masaj etkisi oluşturması, kemik taraklara olan ilgiyi artıran unsurlar arasında gösteriliyor.
Sivas’ta mesleği sürdüren son usta
Kemik tarak ustası Fatih Durna, mesleğin yıllar içerisinde unutulma noktasına geldiğini belirterek yeniden canlandırılması için 2018 yılında çalışmalara başladıklarını ifade etti.
Durna, 2020 yılında yeniden üretime geçildiğini ifade ederek, "Kemik tarak işi 2005 yılında neredeyse tamamen yok olmuştu. Bu mesleği yapan kimse kalmamıştı. Dönemin valisinin teşvikleriyle mesleği yeniden canlandırmak amacıyla 2018 yılında çalışmaya başladık. 2020 yılında Sivas'ta tekrar kemik tarak üretimine başladık. Şu anda ise Sivas'ta bu işi yapan tek usta ben kaldım" dedi.
Plastik ve metal tarakların yaygınlaşmasıyla birlikte geleneksel kemik tarakların geri planda kaldığını aktaran Durna, doğal ürünlere yönelik ilginin yeniden artmaya başladığını dile getirdi.
"Yurt dışından da yoğun talep geliyor"
Kemik tarakların özellikle doğal ürünleri tercih eden vatandaşlar tarafından araştırıldığını belirten Durna, ürünlere yurt dışından da talep geldiğini söyledi.
Durna, "Kemik tarak saç diplerine masaj yaptığı için tercih ediliyor. Doğal kemik tarağı Türkiye'de yapanların sayısı bir elin parmağını geçmiyor. Bu nedenle ürüne ulaşmak da kolay değil. Özellikle araştıran ve doğal ürün kullanmak isteyen insanlar bizimle iletişime geçiyor. Yurt dışından da yoğun talep alıyoruz" diye konuştu.
"Sivas için önemli bir katma değer"
Mesleğin gelecek nesillere aktarılması gerektiğini vurgulayan Durna, kemik tarak üreticilerinin sayısının artırılmasının hem geleneksel sanatın yaşatılması hem de kent ekonomisine katkı sağlanması açısından önemli olduğunu ifade etti.
Durna, "Tescillenmiş ve Sivas ile özdeşleşmiş bir ürünümüz var. Keşke daha fazla insan bu işi öğrense ve üretime katılsa. Hem meslek kaybolmamış olur hem de Sivas için önemli bir katma değer ortaya çıkar. Kemik tarak denildiğinde Sivas akla geliyor. Ürünün nerede üretildiği artık yurt dışındaki müşteriler tarafından da biliniyor" ifadelerini kullandı.
