ABD Başkanı Donald Trump ile İran’ın dini lideri Ali Hamaney arasında dolaylı yürütülen diplomasi, haftalar süren çatışmaların ardından geçici bir ateşkesle sonuçlandı. ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı saldırılar, karşılıklı hamlelerle 40 gün boyunca sürerken, kritik anlaşma son saatlerde geldi.
Sürecin en çarpıcı yönü, kamuoyu önünde sert söylemler sürerken kapalı kapılar ardında yoğun bir diplomasi trafiğinin yaşanmasıydı. Trump, İran’a yönelik ağır tehditlerini sürdürürken, Washington ve bölgedeki askeri yetkililer bile nasıl bir karar çıkacağını öngöremedi. Bir ABD savunma yetkilisi süreci “tam anlamıyla kaos” olarak tanımladı.
Diplomasi Trafiği Son Anda Hızlandı
Ateşkese giden yolda özellikle son 48 saat belirleyici oldu. ABD’nin özel temsilcisi Steve Witkoff, İran’dan gelen tekliflere sert tepki gösterirken, Pakistan başta olmak üzere çeşitli ülkeler arabuluculuk rolü üstlendi. Türkiye ve Mısır da taraflar arasındaki farkları kapatmaya çalışan ülkeler arasında yer aldı.
İran cephesinde ise Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi hem müzakereleri yürüttü hem de askeri kanadı ikna etmek için devreye girdi.
Kırılma Noktası: Hamaney’in Onayı
Sürecin dönüm noktası, Hamaney’in müzakerecilere anlaşma için yetki vermesi oldu. Güvenlik tehditleri nedeniyle son derece sınırlı iletişim kuran İran liderinin bu kararı, kaynaklara göre “oyunun yönünü değiştirdi.”
Karar alma sürecinde son sözün Hamaney’e ait olduğu ve onun onayı olmadan hiçbir anlaşmanın mümkün olmadığı vurgulandı.
Son Saatler: Tehditler ve Anlaşma Aynı Anda
Salı günü ilerleme sağlanmasına rağmen Trump’ın “bir medeniyet yok olabilir” şeklindeki sert açıklaması dikkat çekti. Buna karşın diplomasi hız kesmedi.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve Pakistanlı yetkililer yoğun temas halindeyken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da sürece dahil oldu ancak İsrail tarafında kontrol kaybı endişesi oluştu.
Son aşamada Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif anlaşma şartlarını paylaşarak taraflara çağrı yaptı. Trump, Netanyahu’dan ateşkese uyma sözü aldıktan sonra anlaşmayı kabul etti ve kısa süre içinde ABD güçlerine operasyonları durdurma talimatı verildi.
Bundan Sonra Ne Olacak?
Ateşkesin kalıcı olup olmayacağı belirsizliğini koruyor. Özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği ve İsrail’in anlaşmaya bağlılığı kritik başlıklar arasında.
ABD’nin, İran’dan nükleer programını durdurmasını ve füze çalışmalarını sonlandırmasını talep etmesi beklenirken, taraflar arasında hâlâ ciddi görüş ayrılıkları bulunuyor.
Önümüzdeki günlerde yapılacak görüşmeler, geçici ateşkesin kalıcı bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceğini belirleyecek.