İlk belirti çoğu zaman ayak başparmağında görülüyor
Gut hastalığının en dikkat çeken özelliği, ağrının genellikle bir eklemde aniden ortaya çıkması. Özellikle ayak başparmağının ekleminde başlayan ağrıya şişlik, kızarıklık ve bölgede belirgin sıcaklık eşlik edebiliyor. Eklem, dokunmaya karşı son derece hassas hale gelebiliyor.
Ataklar çoğu zaman geceleri başlıyor ve ağrının şiddeti nedeniyle kişi uykusundan uyanabiliyor. Gut yalnızca ayak başparmağını etkilemiyor; ayak bileği, diz, el, el bileği ve dirsek gibi farklı eklemlerde de görülebiliyor.
Padişah hastalığı neden deniliyor?
Gutun geçmişte “padişah hastalığı” veya “zengin hastalığı” şeklinde anılmasının temelinde, hastalığın tarih boyunca zengin sofralarla ve aşırı beslenmeyle ilişkilendirilmesi bulunuyor. Ancak günümüzde gut yalnızca fazla et tüketen veya zengin kişilerde görülen bir hastalık olarak değerlendirilmiyor.
Hastalığın temelinde kandaki ürat seviyesinin yükselmesi ve zaman içerisinde eklemlerin içinde iğne şeklindeki ürat kristallerinin birikmesi bulunuyor. Bu kristaller eklemde iltihabi reaksiyona yol açarak şiddetli ağrı, şişlik ve kızarıklığa neden olabiliyor.
Kimlerde görülme riski artıyor?
Gut gelişme ihtimalini artırabilen çeşitli faktörler bulunuyor. Ailede gut öyküsünün olması, yüksek ürat seviyeleri, yaşın ilerlemesi, fazla kilo, alkol tüketimi, bazı beslenme alışkanlıkları ve böbrek hastalıkları risk faktörleri arasında yer alıyor. Bazı ilaçlar ve eşlik eden sağlık sorunları da ürat seviyelerinin yükselmesine katkıda bulunabiliyor.
Ancak kandaki ürat seviyesinin yüksek olması her kişide mutlaka gut gelişeceği anlamına gelmiyor. Bu nedenle yalnızca tek bir belirtiye bakarak kişinin kendisine gut tanısı koyması doğru kabul edilmiyor.
Tanı ve tedavi ihmal edilmemeli
Gut şüphesinde doktor, kişinin belirtilerini ve sağlık geçmişini değerlendirirken kan ürat testi isteyebiliyor. Gerekli durumlarda eklem sıvısından örnek alınarak kristallerin incelenmesi veya görüntüleme yöntemlerinden yararlanılması da mümkün.
Tedavide amaç yalnızca atak sırasında oluşan ağrıyı azaltmak değil, aynı zamanda kandaki yüksek ürat seviyesini kontrol altında tutarak yeni atakların ve eklem hasarının önüne geçmek. Tedavi yöntemi kişinin durumuna göre değişebildiği için ilaçların doktor önerisi olmadan kullanılmaması gerekiyor.
Özellikle ilk kez aniden başlayan şiddetli eklem ağrısı, kızarıklık ve şişlik yaşayan kişilerin sağlık kuruluşuna başvurması önem taşıyor. Çünkü benzer belirtiler farklı eklem hastalıklarında veya eklem enfeksiyonlarında da görülebiliyor.
