İklim değişikliği, şehirleşme, hava kirliliği ve yaşam tarzındaki değişiklikler alerjik hastalıkların görülme sıklığını artırıyor. Uzmanlar, yükselen sıcaklıklar nedeniyle mevsimsel alerjisi olan kişilerin daha uzun süre polene maruz kaldığını, bunun da alerji şikâyetlerini çoğalttığını belirtiyor.
Günümüzde çocukların yaklaşık üçte birinde, yetişkinlerin ise önemli bir kısmında alerjik hastalıklar görülüyor. En yaygın alerjik hastalıklar arasında alerjik rinit (saman nezlesi), alerjik astım, ürtiker, atopik dermatit (egzema), arı alerjileri ve bazı gıda alerjileri yer alıyor.
Alerjik rinit hastalarında burun akıntısı, tıkanıklık, hapşırık, gözlerde kaşıntı ve sulanma; astım hastalarında ise nefes darlığı, öksürük ve hırıltılı solunum gibi belirtiler sıkça görülüyor. Bu şikâyetler özellikle ilkbahar aylarında veya ev tozu gibi alerjenlere maruz kalındığında artıyor.
Doğru Tanı Temel Adım
Uzmanlar, alerji tanısında hastanın şikâyetleri ve öyküsünün dikkatle değerlendirilmesinin önemine vurgu yapıyor. Ayrıca deri prick testleri ve bazı kan testleri ile hangi alerjenlere karşı duyarlılık geliştiğinin belirlenebileceği belirtiliyor. Doğru tanı, doğru tedavi planı için temel adım olarak öne çıkıyor.
Tedavide Üç Temel Yaklaşım
Alerjik hastalıkların tedavisinde üç temel yaklaşım bulunuyor:
- Alerjene maruziyetin azaltılması: Korunma önlemleri büyük önem taşıyor.
- İlaç tedavisi: Şikâyetleri kontrol altına almak için uygulanıyor.
- Alerji aşıları (immünoterapi): Uzmanlar, bağışıklık sistemini yeniden eğiterek uzun vadeli ve kalıcı iyileşme sağlayabilen tek yöntem olarak bunu öne çıkarıyor.
Alerji Aşıları Nasıl Çalışıyor?
Alerji aşısı, hastaya alerjisi olan maddeye karşı çok küçük dozlarla başlanarak düzenli aralıklarla artırılan alerjen uygulamasıyla bağışıklık sistemini “eğitiyor”. Tedavi süresi genellikle 3–5 yıl sürüyor ve düzenli uygulandığında birçok hastada şikâyetler belirgin şekilde azalıyor, bazı hastalarda ise tamamen ortadan kalkabiliyor. Ayrıca astım gelişme riskini azaltma gibi uzun vadeli faydaları da bulunuyor.
Kimler Alerji Aşısı Olabilir?
Özellikle polen, ev tozu akarı, küf mantarı veya arı alerjisi olan ve ilaç tedavisine rağmen şikâyetleri devam eden kişiler için alerji aşısı düşünülebiliyor. Hem çocuklarda hem yetişkinlerde uygulanabiliyor.
Yanlış Bilinenler
Uzmanlar, alerji aşılarının riskli olduğu yönündeki yanlış inanışlara dikkat çekiyor. Uygun hastalarda ve uzman kontrolünde uygulandığında bu tedaviler oldukça güvenli. Ancak her alerji hastasına uygulanamayacağı için mutlaka uzman değerlendirmesi gerekiyor.
Alerji Belirtilerini Hafife Almayın
Uzmanlar, alerji belirtilerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor. Ev tozu alerjisi olanların ev temizliğine özen göstermesi, polen alerjisi olanların yoğun polen dönemlerinde açık havada uzun süre kalmamaya dikkat etmesi önem taşıyor. Ayrıca doktor önerisi dışında ilaç kullanılmaması ve uzun süren şikâyetlerde uzman desteği alınması gerekiyor.
