Anayasa Mahkemesi (AYM), evlilik sonrası kadının nüfus kaydının kocasının hanesine taşınmasını düzenleyen hükümle ilgili önemli bir karar verdi. İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından yapılan başvuruyu değerlendiren AYM, söz konusu düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığına hükmederek iptal talebini oy çokluğuyla reddetti. Karara 5 üye ise karşı çıktı.
Düzenleme AYM’nin Önüne Taşındı
İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi, önüne gelen bir dava kapsamında Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 23. maddesinde yer alan düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle AYM’ye başvurdu.
Söz konusu hükümde, evlenen kadının kaydının kocasının hanesine taşınması, kocası ölen kadının ise yeniden evlenmediği sürece ölen eşinin aile kütüğünde kalması düzenleniyor. Kadına, istemesi halinde babasının kütüğüne dönme imkanı da tanınıyor.
Başvuruda, evlenen kadının kendi adına bağımsız bir nüfus kütüğünün bulunmadığı, evlilikle birlikte kaydının baba hanesinden erkek eşin hanesine taşındığı belirtildi.
AYM İptal Talebini Reddetti
AYM, yaptığı incelemenin ardından düzenlemenin iptal edilmesi yönündeki talebi oy çokluğuyla reddetti.
Mahkemenin kararında nüfus kütüğünün idare tarafından tutulan teknik bir kayıt sistemi olduğuna dikkat çekildi. Kadının kaydının kocasının hanesine taşınmasının, kadının hukuki statüsü veya somut bir menfaati üzerinde doğrudan ve belirleyici bir etkisinin bulunmadığı değerlendirmesi yapıldı.
AYM çoğunluğu, düzenlemenin Anayasa’nın hukuk devleti, kanun önünde eşitlik, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile ailenin korunmasına ilişkin hükümlerine aykırı olmadığı sonucuna vardı.
5 AYM Üyesinden Karara Karşı Oy
AYM kararında dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise 5 üyenin karşı oy kullanması oldu.
Karşı oy gerekçelerinde, düzenlemenin evlilik birliği içerisindeki kadın ve erkek arasında cinsiyete dayalı farklı muamele oluşturduğu savunuldu. Nüfus kayıt sisteminin aile bağlarını göstermesinin mümkün olduğu ancak bunun kadının erkek eşin hanesine bağlı bir kayıt unsuruna dönüştürülmesi şeklinde uygulanmasının eşitlik ilkesiyle bağdaşmadığı belirtildi.
Karşı oy kullanan üyeler, düzenlemenin kadının bağımsız bir birey olarak hukuki konumunu zedelediğini ve eşler arasındaki eşitlik anlayışıyla bağdaşmadığını ifade etti.
“Cinsiyete Dayalı Farklı Muamele”
Karşı oy gerekçelerinden birinde, evlilik birliği içerisinde aynı hukuki durumda bulunan kadın ve erkek arasında haklı bir neden olmaksızın farklı muamele yapıldığı değerlendirmesine yer verildi.
Düzenlemenin kadını erkek eşin hanesine bağlı şekilde konumlandırdığı ve eşler arasındaki eşitliğe dayalı anayasal aile anlayışını zedelediği savunuldu.
Diğer karşı oy gerekçesinde de hükmün kadın aleyhine sonuç doğurduğu ve Anayasa’nın kanun önünde eşitlik ile ailenin korunmasına ilişkin maddelerine aykırı olduğu belirtilerek düzenlemenin iptal edilmesi gerektiği ifade edildi.
Karar Resmi Gazete’de Yayımlandı
Anayasa Mahkemesi’nin konuya ilişkin kararı Resmi Gazete’de yayımlandı. Böylece evlenen kadının nüfus kaydının kocasının hanesine taşınmasına ilişkin mevcut düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığı yönündeki AYM kararı kesinleşmiş oldu.
