İran’da yönetim karşıtı protestolarda hayatını kaybedenlerin aileleri, yetkililerin cenazeleri teslim etmek için yüksek meblağlar talep ettiğini anlattı.
BBC Farsça’ya konuşan çok sayıda kaynak, güvenlik güçlerinin cenazeleri morglarda ve hastanelerde tuttuğunu, ailelere ödeme yapmadan defin izni verilmediğini söyledi.
İnsan hakları örgütlerine göre, ülke genelinde iki haftayı aşkın süredir devam eden protestolarda yaklaşık 2500 kişi güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucu öldürüldü.
CENAZELER MORGLARDA BEKLİYOR
Kuzeydeki Reşt kentinde bir aile, BBC’ye yaptığı açıklamada, yakınlarının cenazesini almak için 700 milyon toman (yaklaşık 5 bin dolar) istendiğini söyledi. Aile, cenazenin Poursina Hastanesi morgunda, en az 70 protestocunun cenazesiyle birlikte tutulduğunu belirtti.
Başkent Tahran’da ise Kürt kökenli mevsimlik bir inşaat işçisinin ailesinden, cenazenin teslimi için 1 milyar toman (yaklaşık 7 bin dolar) talep edildiği bildirildi. Aile, bu parayı ödeyemediği için oğullarının cenazesini alamadan hastaneden ayrılmak zorunda kaldı.
'GÜVENLİK GELMEDEN ALIN'
Bazı durumlarda hastane çalışanlarının, güvenlik güçleri gelmeden önce aileleri arayarak cenazeyi almaları için gizlice uyardığı bildirildi.
BBC Farsça’ya aktarılan bir olayda, kimliği güvenlik gerekçesiyle gizlenen bir kadın, eşinin öldüğünü ancak 9 Ocak’ta kocasının telefonundan gelen bir aramayla öğrendi. Hastane personeli, kadına “güvenlik güçleri gelmeden önce cenazeyi alması” gerektiğini söyledi.
Kadın iki çocuğuyla birlikte hastaneye gitti, cenazeyi bir kamyonetin kasasına koydu ve yedi saatlik bir yolculukla Batı İran’daki memleketine götürerek defnetti.
BBC’ye ulaşan başka bilgilere göre, Tahran’daki Beheşt-i Zehra morgunda bazı yetkililer, ailelere çocuklarının Basic milis gücü üyesi olduğunu ve protestocular tarafından öldürüldüğünü kabul etmeleri halinde cenazenin ücretsiz teslim edileceğini söyledi.
Bir aile üyesi BBC’ye gönderdiği mesajda şunları aktardı: “Bizi hükümet yanlısı bir gösteriye katılmaya ve cenazeyi ‘şehit’ olarak göstermeye zorladılar. Bunu kabul etmedik.”
Tahran’da bir başka kaynak, bazı ailelerin cenazelerin gizlice alınmasından ya da habersiz defnedilmesinden korkarak morglara zorla girdiğini söyledi. Kaynağa göre aileler, ambulanslardan cenazeleri çıkardı, saatlerce hastane avlusunda bekleyerek güvenlik güçlerinin cenazeleri götürmesini engelledi ve daha sonra özel ambulanslar ayarladı.
BİLGİ EDİNMEK ÇOK ZOR
Ülkede uygulanan internet ve iletişim kesintileri, yaşananlara dair net bilgi edinilmesini zorlaştırıyor. Uluslararası insan hakları örgütlerinin İran’da doğrudan erişimi bulunmuyor. BBC ve diğer uluslararası medya kuruluşlarının ülkede sahadan haber yapmasına da izin verilmiyor.
Gösteriler, 29 Aralık’ta İran para biriminin dolar karşısında sert değer kaybetmesi sonrası başkent Tahran’da başladı. Kısa sürede ülke genelinde onlarca kent ve kasabaya yayılan protestolar, İran’ın dini liderliğine ve güvenlik güçlerine yöneldi. Yetkililerin sert müdahalesiyle olaylar kanlı bir şekilde bastırıldı.
ABD merkezli Human Rights Activists News Agency (HRANA) verilerine göre, protestoların başlangıcından bu yana 2435 protestocu hayatını kaybetti, 18 bin 470 kişi gözaltına alındı.
Güvenlik güçleri ve Devrim Muhafızları’na bağlı istihbarat birimlerinin, aktivistler, avukatlar ve sıradan vatandaşları tutuklamayı sürdürdüğü bildiriliyor.
