Kayısı üretiminde verimi doğrudan etkileyen en önemli risklerden biri olan monilya hastalığı, ilkbahar döneminde hızla yayılma özelliğiyle üreticileri ciddi kayıplarla karşı karşıya bırakıyor.
Kayısıda En Büyük Tehditlerden Biri: Monilya
Malatya başta olmak üzere kayısı üretiminin yoğun olduğu bölgelerde sıkça görülen monilya hastalığı, ağaçların çiçek, dal ve meyvelerine zarar vererek ciddi ekonomik kayıplara neden oluyor. Bilimsel adıyla Sclerotinia laxa olan bu fungal hastalık, özellikle nemli ve sıcak hava koşullarında hızla yayılıyor.
Hastalık Nasıl Yayılıyor?
Monilya etmeni kışı, hastalıklı meyve, çiçek ve dallar üzerinde geçiriyor. İlkbaharda oluşan sporlar rüzgar ve böcekler aracılığıyla taşınarak yeni açan çiçeklere bulaşıyor. En riskli dönem ise çiçeklenme süreci olarak öne çıkıyor.
Yeni açmış çiçeklerde görülen hastalık, kısa sürede tüm dala yayılabiliyor. Bu nedenle özellikle çiçeklenmenin başlangıcından sonuna kadar olan süreç kritik önem taşıyor.
Belirtileri Neler?
Hastalığın ilk belirtileri çiçeklerde ortaya çıkıyor. Taç yapraklarda yağ lekesine benzer izler oluşuyor, ardından bu yapraklar büzüşerek kahverengileşiyor ve yanmış gibi bir görünüm alıyor. Hastalık ilerledikçe:
* Çiçekler meyveye dönüşemiyor
* Dallar kuruyarak ağaçta asılı kalıyor
* Kabuk altında kahverengileşme görülüyor
* Meyveler kahverengileşip çürüyerek “mumya” haline geliyor
Hastalıklı meyveler dal üzerinde kalmaya devam ederek diğer meyveler için de bulaş kaynağı oluşturuyor.
Büyük Kayıplara Yol Açabiliyor
Uygun hava koşullarında hızla yayılan monilya hastalığı, bazı yıllarda %40 ile %90 arasında ürün kaybına neden olabiliyor. Özellikle birkaç yıl üst üste etkili olması durumunda kayısı ağaçlarının tamamen kurumasına kadar varan sonuçlar ortaya çıkabiliyor.
Mücadele Yöntemleri Neler?
Uzmanlara göre monilya ile mücadelede en önemli adım erken önlem almak. Bunun için:
* Hastalıklı dallar kesilip imha edilmeli
* Ağaç üzerinde kalan mumyalaşmış meyveler toplanmalı
* Bahçe temizliği ihmal edilmemeli
Kimyasal mücadelede ise zamanlama büyük önem taşıyor. İlk ilaçlama çiçeklerin %5-10’u açtığında, ikinci ilaçlama ise çiçeklenmenin %90-100 olduğu dönemde yapılmalı. İlk uygulama kaçırılsa bile ikinci ilaçlama mutlaka gerçekleştirilmeli.
Uzmanlardan Uyarı
Tarım uzmanları, üreticilerin özellikle ilkbahar döneminde bahçelerini sık sık kontrol etmeleri gerektiğini belirterek, hastalığın erken fark edilmesinin büyük kayıpların önüne geçeceğini vurguluyor. Ayrıca ilaçlama konusunda mutlaka yetkili kurumların önerilerine uyulması gerektiğinin altı çiziliyor.
Kayısı üretiminde kalite ve verimi korumak için monilya hastalığına karşı bilinçli mücadele büyük önem taşıyor. Aksi halde bir sezonluk ihmal, yılların emeğini riske atabiliyor.
