Malatya’nın Kuluncak ilçesine bağlı Tosunbükü Mahallesi’nde bulunan ve bölgenin içme ve kullanma suyunu sağlayan Tosunbükü kaynağı için önemli bir karar alındı. Tarım ve Orman Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından kaynak, kirlenme ve bozulmaya karşı koruma altına alındı.
Yıllık ortalama debisi saniyede 2,53 litre olan Tosunbükü kaynağıyla ilgili karar, 6200 ve 167 sayılı kanunlar kapsamında hazırlandı. Yeraltısularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik ile ilgili tebliğ hükümleri doğrultusunda hazırlanan karar Resmi Gazete’de yayımlandı.
50 metrelik alan mutlak koruma bölgesi oldu
Kararla birlikte Tosunbükü kaynağının kaptajının bulunduğu bölge Mutlak Koruma Alanı olarak belirlendi. Kaynak kaptajı merkez alınarak 50 metre yarıçapındaki alanın çevresine uygun aralıklarla uyarı levhaları yerleştirilecek.
Mutlak Koruma Alanı içerisinde hiçbir faaliyete izin verilmeyecek. Bölgenin, suyu kullanan idare tarafından kamulaştırılması ve tapu kaydına koruma alanı olarak işlenmesi öngörüldü.
Bu alanda su temini amacıyla her türlü çap ve derinlikte su yapısının inşa edilmesi yasaklandı. Ancak DSİ’nin kaynak geliştirme çalışmaları kapsamında sondaj kuyusu açmasına veya açtırmasına izin verildi.
Yapılaşma ve atık bırakmak yasak
Mutlak Koruma Alanı’nda yalnızca yeraltı suyu işletme tesisinin bulunmasına ve çalışmasına izin verilecek. Bunun dışında farklı amaçlarla kullanım yapılamayacak.
Çöp, moloz ve çamur gibi atıkların yanı sıra arıtılmış olsa dahi atık suların koruma alanına veya yüzey suyu kaynaklarına dökülmesi yasaklandı.
Ayrıca suların kirlenmesine neden olabilecek zirai ilaç, gübre, deterjan ve benzeri kimyasal maddelerin kullanılması da yasak kapsamına alındı.
İlan tarihinden sonra bölgede herhangi bir yapılaşmaya izin verilmeyecek. Mevcut yapıların altyapı ve kanalizasyon işlemleri ise yeraltı suyuna sızıntı olmayacak şekilde koruma alanlarının dışına çıkarılacak.
İlave tedbir alanında da kapsam genişliyor
Tosunbükü kaynağının yağış ve beslenme alanını kapsayan bölge ise İlave Tedbir Alanı olarak belirlendi. Bu bölgede de yeraltı suyunun korunması amacıyla önemli kısıtlamalar getirildi.
İlave Tedbir Alanı içerisinde rekreasyon tesisleri dışında kentsel yapılaşmaya izin verilmeyecek ve yeni imar tadilatları yapılamayacak. Daha önce imar uygulaması yapılmış parsellerde ise yeraltı sularını kirletmeyecek altyapı ve kanalizasyon sistemlerinin oluşturulması şartıyla konut ve işyeri yapılabilecek.
Uçak pisti, karayolu ve demiryolu gibi yeni yol yapımlarına da izin verilmeyecek. Kentsel ve evsel atıkların depolanması, üretilmesi ve yok edilmesi de yasaklandı.
Madencilik faaliyetlerine sıkı sınırlama
Koruma kararının dikkat çeken maddelerinden biri de madencilik faaliyetlerine yönelik düzenlemeler oldu. İlave Tedbir Alanı içerisinde işletme, zenginleştirme, atık malzemenin yıkanması ile taş ve mermer ocaklarından malzeme alınması yasaklandı.
Daha önce ilgili kurumlardan izin almış ve fiilen faaliyet gösteren taş ve mermer ocaklarına ise belirlenen şartlar kapsamında, kendilerine tanınan süre sonuna kadar faaliyetlerini sürdürme imkanı tanındı. Ancak bu işletmeler için süre uzatımı yapılmayacak.
Ayrıca yeni mezarlık alanı oluşturulması da yasaklandı.
Sanayi ve enerji tesislerine de izin yok
İlave Tedbir Alanı içerisinde yeraltı suyunun kirlenmesine neden olabilecek çok sayıda faaliyete de izin verilmeyecek.
Metalurji ve petrokimya tesisleri, endüstriyel fabrikalar, organize sanayi bölgeleri, nükleer aktiviteler, gübre ve pestisit kullanımı, akaryakıt ve LPG istasyonları, atık depolama tesisleri ile jeotermal enerji santrallerinin kurulması yasaklandı.
Jeotermal amaçlı üretim veya reenjeksiyon kuyularının açılması da yasak kapsamına alındı.
Bunun yanı sıra İlave Tedbir Alanı içerisinde arıtılmış olsa dahi atık su deşarjına izin verilmeyecek. Zirai ilaç, gübre, deterjan ve yeraltı suyunu kirletebilecek kimyasal maddelerin kullanımı da yasak olacak.
Tosunbükü kaynağının korunması amacıyla alınan kararın, hem mutlak koruma bölgesinde hem de kaynağın beslenme alanını kapsayan İlave Tedbir Alanı’nda uygulanacak kapsamlı kuralları beraberinde getirdiği aktarıldı.
