Dar gelirli haneler için uzun süredir beklenen vatandaşlık maaşı uygulamasında geri sayım başladı. Pilot illerle hayata geçirilmesi planlanan yeni sistemde, Malatya gibi deprem sonrası sosyoekonomik dengesi değişen şehirler için özel analizler yapılacak. Peki vatandaşlık maaşı nedir, kimleri kapsayacak, ödemeler ne zaman başlayacak?
Ekonomik koşulların hane bütçelerini zorladığı bu dönemde, Malatyalı vatandaşların yakından takip ettiği vatandaşlık maaşı ile ilgili önemli ayrıntılar ortaya çıkıyor. Habertürk’te yer alan ve Buse Gençtürk imzasını taşıyan habere göre hükümetin üzerinde çalıştığı ve “Gelir Tamamlayıcı Hane Destek Sistemi” olarak adlandırılan yeni modelle, her haneye eşit ödeme yerine gelir açığının kapatılması hedefleniyor. Uygulamanın ilk etapta pilot illerde başlaması planlanırken, Malatya’nın bu süreçte nasıl bir konumda olacağı da merak konusu.
VATANDAŞLIK MAAŞI NEDİR?
Vatandaşlık maaşı, resmi adıyla Gelir Tamamlayıcı Hane Destek Sistemi (GETAD), belirlenen bir eşik gelirin altında kalan hanelerin gelirini tamamlamayı amaçlayan yeni bir sosyal destek modeli olarak tanımlanıyor. Sistem, klasik “herkese aynı yardım” anlayışından farklı olarak; hane yapısı, bölgesel koşullar ve yaşam maliyetlerini esas alacak.
ÇALIŞMALAR KİM TARAFINDAN YÜRÜTÜLÜYOR?
Dar gelirli ailelere yönelik bu yeni destek modeli, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında hazırlanıyor. Çalışmalar kapsamında AK Parti kaynaklarının verdiği bilgilere göre, Türkiye genelindeki 81 il detaylı bir incelemeye alınacak.
Bu süreçte; konut kiraları, gıda ve enerji giderleri, iş gücü yapısı, yaş dağılımı ve iklim şartları gibi pek çok kriter değerlendirilecek. Amaç, her ilin ve her hanenin gerçek ihtiyacını ortaya koymak.
KİMLER VATANDAŞLIK MAAŞI ALABİLECEK?
Bulunduğu bölgedeki ortalama gelirin altında kalan haneler
Tek gelirle geçinen ancak kalabalık nüfusa sahip aileler
Geliri asgari ücretin üzerinde olsa bile, bölgesel koşullar nedeniyle yetersiz kalan haneler
Önemli bir detay ise şu; destek verilecek hanedeki tek çalışanın emekli ya da asgari ücretli olması şartı aranmayacak. Örneğin; 5 çocuklu ve 60 bin TL geliri olan bir hanenin bile, bölgesel yaşam maliyetleri dikkate alınarak destek kapsamına girmesi mümkün olabilecek. Ödemeler nakit olarak hanelerin hesaplarına yatırılacak.
VATANDAŞLIK MAAŞI NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Vatandaşlık maaşına ilişkin yasal düzenlemenin bu yıl içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması bekleniyor. Daha önce konuyla ilgili açıklama yapan Cevdet Yılmaz, sistemin yol haritasını şu sözlerle özetlemişti;
“GETAD’ın pilot uygulamasını 2026 yılında birkaç ilimizde başlatacağız. 2027 yılında ise tüm ülkeye yaymayı planlıyoruz. Bu model, hem dar gelirli aileleri destekleyecek hem de istihdamdan kopuşa neden olmayacak.”
MALATYA İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?
Deprem sonrası ekonomik dengelerin değiştiği Malatya’da, kira, gıda ve enerji giderleri birçok hane için ciddi bir yük oluşturuyor. Yeni sistemde her ilin sosyoekonomik haritası çıkarılacağı için Malatya’daki hanelerin gelir-gider dengesi de ayrı ayrı değerlendirilecek. Bu durum, kentte yaşayan dar gelirli aileler için vatandaşlık maaşını daha da kritik hale getiriyor.
