Türkiye'nin önemli tarımsal ürünlerinden Antep fıstığı, bu kez lezzetiyle değil, kabuklarından elde edilen yenilikçi bir teknolojiyle gündeme geldi. Gaziantep'te genellikle çöpe atılan veya yakılarak imha edilen fıstık kabukları, bilimsel bir çalışmayla çevre dostu gıda ambalajına dönüştürüldü. Gaziantep Üniversitesi (GAÜN) bünyesinde yürütülen proje kapsamında geliştirilen biyobozunur ambalajın, plastik ambalaj ve streç filme alternatif olması hedefleniyor.
Üniversitenin Biyoloji Bölümü öncülüğünde, Tekstil Mühendisliği ve Gıda Mühendisliği bölümlerinden akademisyenler ile öğrencilerin ortak çalışmasıyla hayata geçirilen proje yaklaşık 3 yılda tamamlandı. Çalışmada özellikle Antep fıstığının kırmızı dış kabukları değerlendirildi. Bu kabuklardan elde edilen uçucu yağ ve ekstre, özel işlemlerden geçirilerek nanolif teknolojisiyle biyobozunur ambalaj malzemesine dönüştürüldü. 2025 yılında patent alan çalışma, tarımsal atıkların yeniden değerlendirilmesi açısından da önemli bir adım oldu.
Hem Gıdaları Koruyor Hem Plastik Kullanımına Alternatif Oluyor
Projenin en dikkat çekici özelliklerinden biri, geliştirilen ambalajın gıdaların bozulmasını geciktirme potansiyeli taşıması oldu. Yapılan analizlerde fıstık kabuklarından elde edilen bileşenlerin antioksidan ve antimikrobiyel özellik gösterdiği belirlendi. Bu özellikler sayesinde ambalajın gıdalarda bozulmaya neden olan mikroorganizmaların üremesini engellemeye yardımcı olduğu ve ürünlerin raf ömrünü uzatabildiği gözlemlendi.
Gaziantep Üniversitesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aysun Kepekçi, Antep fıstığının işlenmesi sırasında yüksek miktarda kabuk atığı ortaya çıktığını belirterek, bu atıkların çoğunlukla yakıldığını veya çöpe atıldığını söyledi.
Kırmızı dış kabuk üzerinde yaptıkları araştırmalarda yüksek antioksidan ve antimikrobiyel aktivite tespit ettiklerini aktaran Kepekçi, bu özellikleri ekonomik değeri bulunan bir ürüne dönüştürmek istediklerini ifade etti. Farklı bölümlerin ortak çalışmasıyla projenin tamamlandığını belirten Kepekçi, 2025 yılında patent aldıklarını kaydetti.
Nanolif Teknolojisiyle Daha Az Malzemeden Daha Fazla Verim
Projenin teknik aşamasında görev alan Tekstil Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Halil İbrahim İçoğlu ise geliştirilen ambalajın üretim sürecinde nanolif teknolojisinden yararlandıklarını anlattı.
Fıstık kabuğundan elde edilen uçucu yağ ve ekstrenin yüksek sıcaklıklarda biyolojik özelliklerini kaybedebildiğine dikkat çeken İçoğlu, bu nedenle oda sıcaklığında hazırlanabilen biyobozunur bir polimer kullandıklarını belirtti. Elektrospinning yöntemiyle nanolif malzemeye dönüştürülen bileşenlerin, böylece özelliklerini koruması sağlandı.
Nanolif teknolojisinin az miktarda malzemeyle yüksek verim elde edilmesine imkân tanıdığını vurgulayan İçoğlu, projenin sanayiye taşınmasını istediklerini ve firmalarla iş birliğine açık olduklarını söyledi.
Hedef Plastik Ambalajlara Alternatif Olmak
Gaziantep Üniversitesi'nde farklı bilim dallarının ortak çalışmasıyla geliştirilen proje, tarımsal atıkların katma değerli ürünlere dönüştürülebileceğini ortaya koydu. Patent sürecini tamamlayan biyobozunur ambalajın sanayi alanında kullanılması ve plastik ambalajlara çevre dostu bir alternatif olarak yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Etiketler:Gaziantep, Antep fıstığı, Gaziantep Üniversitesi, biyobozunur ambalaj, geri dönüşüm