Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) uzun süredir gündemde olan 12. Yargı Paketi, Adalet Komisyonu sürecinin tamamlanmasının ardından Genel Kurul aşamasına taşındı. “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” olarak bilinen düzenleme; ceza yargılamasından icra-iflas süreçlerine, noterlik işlemlerinden idari yargıya kadar geniş kapsamlı değişiklikler içeriyor.
Pakete ilişkin en çok merak edilen konuların başında ise yürürlük tarihi, af ve infaz düzenlemesi olup olmadığı geliyor.
12. Yargı Paketi Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?
- Yargı Paketi, TBMM Adalet Komisyonu’nda kabul edildi. Ancak düzenlemenin yasalaşması için TBMM Genel Kurulu’nda görüşülüp oylanması gerekiyor.
Genel Kurul’da kabul edilmesi halinde Cumhurbaşkanı onayı ve Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından yürürlüğe girecek.
Bu nedenle paket şu an için yasalaşma sürecindedir, kesin yürürlük tarihi Meclis takvimine bağlıdır.
12. Yargı Paketi Maddeleri Neleri Kapsıyor?
Düzenleme birçok farklı alanı etkileyen teknik ve kapsamlı değişiklikler içeriyor. Öne çıkan başlıklar şöyle:
İcra ve İflas Süreçleri
- Mahkeme ilamlarına dayalı para ödemelerinin idare tarafından gecikmeden yapılması
- Ödeme için başvuru şartı ve banka hesap bildirme zorunluluğu
- Açık artırma ve ihale süreçlerinde teminat ve teklif kurallarının yeniden düzenlenmesi
Taşınmaz ve Miras Satışları
- Miras kalan taşınmazlarda satış sürecinde mirasçılara özel ilk artırma hakkı
- Elektronik satış sisteminin daha etkin kullanılması
Noterlik Düzenlemeleri
- Noter evraklarının mahkemeler ve savcılıklar tarafından elektronik ortamda incelenebilmesi
- Dijital arşiv ve güvenli elektronik imza ile belge paylaşımı
İdari Yargı ve Temyiz Sistemi
- İdare mahkemelerinde tek hakimle çözülecek dava kapsamının genişletilmesi
- Temyiz ve istinaf süreçlerinde yeni sınır ve kurallar
Ceza Muhakemesi Düzenlemeleri
- Dijital delil incelemeleri ve bilgisayar kütüklerine el koyma süreçlerinin netleştirilmesi
- Genetik veri ve soruşturma kayıtlarının saklanması ve imhasına ilişkin yeni süreler
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)
- 2 yıl ve altı cezalar için HAGB uygulama şartlarının güncellenmesi
- Denetim süresi ve yükümlülüklerin yeniden düzenlenmesi
- İşkence ve kötü muamele suçlarında HAGB’nin uygulanmaması
Yargıtay ve Ceza Yargısı
- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısına Ceza Genel Kurulu’na itiraz yetkisi
- Kaçak sanıklarla ilgili yargılama sınırlarının yeniden belirlenmesi
“IBAN Düzenlemesi” Nedir?
Paketin en dikkat çeken başlıklarından biri de kamuoyunda “IBAN mağdurları” olarak bilinen düzenleme oldu.
Buna göre:
- Banka hesabını başkasına kullandıran kişilere ilişkin cezai sorumlulukta indirime gidilebilecek
- Nitelikli dolandırıcılık kapsamında, hesabını paylaşan kişilerin cezaları yarı oranında azaltılabilecek
Ancak düzenleme, dolandırıcılığı organize eden kişileri kapsamıyor. Yalnızca suça sınırlı katkı sağlayan kişiler için uygulanacak.
12. Yargı Paketi’nde Af Var mı?
En çok merak edilen konu “genel af” tartışmaları oldu.
Ancak yetkililer tarafından yapılan açıklamalara göre:
- Genel af düzenlemesi pakette yer almıyor
- Ceza indirimi ya da toplu af niteliğinde bir düzenleme bulunmuyor
İnfaz Düzenlemesi Olacak mı?
İnfaz sistemiyle ilgili beklentilere rağmen:
- Pakette kapsamlı bir infaz indirimi düzenlemesi bulunmuyor
- COVID dönemi infaz düzenlemesinin genişletilmesi de şu aşamada pakete dahil edilmedi
Adalet Bakanlığı açıklamalarına göre infaz sistemine ilişkin ayrı çalışmalar ilerleyen süreçte değerlendirilebilir, ancak 12. Yargı Paketi içinde böyle bir madde yer almıyor.
Paket Neden Önemli?
- Yargı Paketi, özellikle:
- Yargı süreçlerinin hızlandırılması
- Dijitalleşme adımlarının artırılması
- İcra ve satış işlemlerinde şeffaflık
- Ceza yargılamasında teknik güncellemeler
gibi hedeflerle hazırlanmış kapsamlı bir reform paketi olarak değerlendiriliyor.
12. Yargı Paketi, TBMM süreci tamamlandıktan sonra yürürlüğe girecek ve hukuk sisteminde birçok başlığı etkileyecek. Ancak kamuoyunda sıkça konuşulan genel af ve geniş infaz indirimi beklentileri şu aşamada paketin içeriğinde yer almıyor.
Yeni süreçte gözler TBMM Genel Kurulu görüşmelerine çevrilmiş durumda.
