Her yıl 5 Kasım'da kutlanan Dünya Tsunami Farkındalık Günü, tsunami tehlikesine karşı toplumların bilinçlendirilmesini ve afetlere hazırlık kültürünün geliştirilmesini amaçlıyor. Birleşmiş Milletler tarafından 2015 yılında ilan edilen bu özel gün, özellikle kıyı bölgelerinde yaşayan insanların tsunami belirtilerini tanıması, tahliye güzergâhlarını öğrenmesi ve erken uyarıları dikkate alması için önemli bir farkındalık çalışması yürütüyor.
2026 yılının teması ise "Be Tsunami Ready: Resilience Starts With You" olarak belirlendi. "Tsunamiye hazır ol: Dirençlilik seninle başlar" mesajını taşıyan tema kapsamında aile afet planları, acil durum malzemeleri, tahliye güzergâhları ve düzenli tatbikatların önemi vurgulanıyor.
Malatya’da tsunami riski yok, afet hazırlığı önemli
Tsunami, çoğunlukla deniz tabanında meydana gelen büyük depremler, volkanik hareketler ve deniz altı heyelanları sonucunda oluşan büyük dalgalarla ortaya çıkıyor. Bu nedenle denize kıyısı bulunmayan Malatya, doğrudan tsunami tehlikesi bulunan yerleşimler arasında yer almıyor.
Ancak Dünya Tsunami Farkındalık Günü'nün temel mesajı yalnızca kıyı kentleriyle sınırlı değil. Afet öncesinde hazırlıklı olmak, tehlike anında doğru karar verebilmek ve afet sonrasında iletişimi sürdürebilmek bütün şehirler için önem taşıyor.
Özellikle 6 Şubat 2023 depremlerinde ağır yıkım yaşayan Malatya'da deprem gerçeği, afet hazırlığının günlük yaşamın bir parçası olması gerektiğini gösteriyor. Evlerde acil durum çantası bulundurulması, aile bireylerinin afet anında nasıl hareket edeceğini bilmesi ve çocukların da afet bilinci kazanması bu hazırlığın önemli aşamaları arasında bulunuyor.
Malatya’da geçmiş yıllarda afet eğitimleri düzenlendi
Malatya'da afet bilincinin artırılması amacıyla geçmiş yıllarda farklı kurumlar tarafından eğitim ve tatbikat çalışmaları gerçekleştirildi.
Malatya AFAD İl Müdürlüğünün eğitim kayıtlarında 10 Ekim 2019 tarihinde afet farkındalık eğitimi ile yangın önleme ve söndürme eğitimi düzenlendiği görülüyor. Eğitimlerde afet öncesinde, sırasında ve sonrasında yapılması gereken doğru davranışlar anlatılırken yangın söndürme ve tahliye tatbikatlarının da gerçekleştirildiği belirtiliyor.
Malatya Büyükşehir Belediyesi de 2025 yılında afet hazırlığı konusunda vatandaşlara yönelik eğitimler düzenledi. Vefa Konağı ile Kernek Kadın Kültür Yaşam ve Spor Merkezi'nde gerçekleştirilen programlarda deprem, yangın ve sel gibi afetlerde alınması gereken önlemler ele alındı. Uygulamalı bölümde yangın söndürme tüplerinin kullanımı ve temel ilk yardım konularında katılımcılara bilgi verildi.
Kentte afet hazırlığı yalnızca vatandaşlara yönelik eğitimlerle de sınırlı kalmadı. 13 Ekim 2025 tarihinde Uluslararası Afet Risklerinin Azaltılması Günü kapsamında Malatya'daki okullarda eş zamanlı tahliye tatbikatları gerçekleştirildi. Millî Eğitim Müdürlüğü Arama ve Kurtarma Birimi, AFAD ve itfaiye ekiplerinin katıldığı çalışmalarda öğrencilere deprem öncesinde ve sırasında yapılması gerekenler anlatıldı. Çök-kapan-tutun uygulaması gösterildi ve okul binalarında tahliye tatbikatları yapıldı.
YAKUT ekibi enkazda arama kurtarma eğitimi aldı
Malatya'da afetlere müdahale kapasitesini artırmaya yönelik çalışmalar 2026 yılında da gündeme geldi. Yeşilyurt Belediyesi bünyesinde oluşturulan Yeşilyurt Arama Kurtarma (YAKUT) ekibi, AFAD eğitmenlerinden kapsamlı eğitim almaya başladı.
7 Mart 2026 tarihinde yayımlanan bilgilere göre belediye personelinden oluşan ekibe önce Deprem Eğitim ve Simülasyon Merkezi'nde teorik eğitim verildi. Ardından AFAD İl Müdürlüğü yerleşkesindeki temsili deprem enkazlarında uygulamalı çalışmalar gerçekleştirildi.
Eğitimlerde enkaz altında kalan vatandaşlara ulaşma yöntemleri, güvenli müdahale teknikleri, ekipman kullanımı, olay yeri güvenliği ve ekip koordinasyonu gibi konular ele alındı. Bu çalışmalar, 6 Şubat depremlerinin ardından yerel arama kurtarma kapasitesinin güçlendirilmesinin önemini bir kez daha ortaya koydu.
Afet çantasında hangi malzemeler bulunmalı?
Afetlere hazırlığın ilk adımlarından biri, evde kolay ulaşılabilecek bir yerde acil durum çantası bulundurmak. Olası bir depremde veya başka bir acil durumda ihtiyaç duyulabilecek temel malzemelerin önceden hazırlanması, ilk saatlerde yaşanabilecek sıkıntıların azaltılmasına yardımcı olabilir.
Bir afet çantasında bulunması gereken başlıca malzemeler şöyle:
Kişi sayısına uygun içme suyu ve uzun süre dayanabilen gıdalar
İlk yardım malzemeleri ve düzenli kullanılan ilaçlar
El feneri, yedek pil ve pilli radyo
Düdük ve taşınabilir telefon şarj cihazı
Kimlik, önemli belgeler ve iletişim bilgilerinin kopyaları
Mevsime uygun yedek kıyafet ve battaniye
Islak mendil, hijyen ve kişisel bakım malzemeleri
Bebekler, yaşlılar, engelli bireyler ve evcil hayvanlar için özel ihtiyaç malzemeleri
Çantanın belirli aralıklarla kontrol edilmesi, tüketilen veya son kullanma tarihi yaklaşan ürünlerin yenilenmesi gerekiyor. Ayrıca çantanın bütün aile bireylerinin bildiği, kolay ulaşılabilecek bir noktada tutulması önem taşıyor.
Deprem sonrasında iletişim nasıl sağlanmalı?
Büyük afetlerin ardından telefon hatlarında yoğunluk yaşanabiliyor. Bu nedenle ailelerin afet gerçekleşmeden önce bir iletişim planı oluşturması öneriliyor.
Aile bireylerinin birbirlerine ulaşamadığı durumlarda haberleşmek üzere şehir dışında yaşayan bir yakın belirlenebilir. Böylece aile üyeleri durumlarını bu kişi üzerinden paylaşabilir. Acil durumlarda uzun telefon görüşmeleri yerine kısa mesaj ve internet tabanlı iletişim yöntemlerinin tercih edilmesi de hatlardaki yoğunluğun azaltılmasına yardımcı olabilir.
Telefonların şarjının korunması, taşınabilir şarj cihazlarının hazır bulundurulması ve resmî kurumların açıklamalarının takip edilmesi de afet sonrası iletişim planının önemli parçaları arasında bulunuyor. Acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi gereksiz yere meşgul edilmemeli, doğrulanmamış bilgiler sosyal medyada paylaşılmamalı.
Türkiye’de tsunami hazırlıkları nasıl yürütülüyor?
Malatya doğrudan tsunami tehlikesiyle karşı karşıya olmasa da Türkiye'nin özellikle Ege ve Marmara kıyılarında tsunami riski bulunuyor. 30 Ekim 2020'de meydana gelen Ege Denizi depremi sonrasında İzmir'in Seferihisar ilçesinde yaşanan tsunami, bu tehlikenin Türkiye açısından da dikkate alınması gerektiğini gösterdi.
Türkiye'de tsunami tehlikesinin izlenmesi için Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü bünyesindeki Bölgesel Deprem-Tsunami İzleme ve Değerlendirme Merkezi görev yapıyor. Merkez, deniz seviyesi ve sismik istasyonlardan gelen verileri değerlendirerek olası tsunami tehlikelerini takip ediyor ve gerekli durumlarda ilgili kurumlarla bilgi paylaşımında bulunuyor.
UNESCO Hükümetlerarası Oşinografi Komisyonunun 6 Temmuz 2026 tarihli açıklamasına göre Türkiye'de Büyükçekmece, Kartal, Tuzla ve Seferihisar, uluslararası Tsunami Ready tanınmasına sahip dört yerleşim olarak öne çıkıyor. Bu program kapsamında tsunami risk değerlendirmesi, tahliye planları, uyarı sistemleri, halkın bilgilendirilmesi ve tatbikatlar gibi kriterler dikkate alınıyor.
Afetlere hazırlık yalnızca afet günü hatırlanmamalı
5 Kasım Dünya Tsunami Farkındalık Günü, kıyı kentlerinde tsunami tehlikesini hatırlatırken Malatya gibi deprem gerçeğiyle yaşayan şehirler için de afet hazırlığının önemini gündeme getiriyor.
Afet çantasının hazır tutulması, aile içi iletişim planının oluşturulması, eğitim ve tatbikatlara katılım, çocuklardan yaşlılara kadar herkesin afet anında ne yapacağını bilmesi can kayıplarının azaltılmasında önemli rol oynuyor.
6 Şubat depremlerinin izlerini taşıyan Malatya'da afet bilincinin yalnızca özel günlerde değil, yıl boyunca canlı tutulması ve hazırlık çalışmalarının devamlı hale getirilmesi gerekiyor. Çünkü afetlere karşı dirençli bir şehir oluşturmanın ilk adımı, afet yaşanmadan önce hazırlıklı olmaktan geçiyor.
Etiketler: Malatya, 5 Kasım Dünya Tsunami Farkındalık Günü, afet hazırlığı, Malatya AFAD, deprem bilinci, afet çantası, YAKUT, arama kurtarma, tsunami farkındalığı, afet eğitimi
