Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nde 1998 yılında yürütülen kurtarma kazılarında, yaklaşık $9,25 \times 13,50$ metre ölçülerinde devasa bir taban mozaiği gün yüzüne çıkarılmıştı. Kamuoyunda 'Çingene Kızı' olarak bilinen ve Dionysos kültü ile ilişkilendirilen ünlü Maenad başı tasvirinin de yer aldığı bu büyük kompozisyondan geçmiş yıllarda kaçırılan parçaların peşini bırakmayan Türkiye, bir büyük başarıya daha imza attı.
Grenoble Alpes Üniversitesi'nden Dr. Djamila Fellague’un araştırmaları sırasında eserin Zeugma’daki büyük kompozisyona ait olabileceği değerlendirildi. Panelin çevrim içi bir müzayede evinde satışa sunulduğunun Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay tarafından Kültür ve Turizm Bakanlığına bildirilmesi üzerine operasyon için düğmeye basıldı.
Bilimsel Kanıtlar ve 2018 Sözleşmesi Süreci Hızlandırdı
Kültür ve Turizm Bakanlığı uzmanlarının yaptığı incelemelerde, satışa sunulan panelin; kullanılan tessera renkleri, geometrik bordür düzeni, kompozisyon özellikleri ile kesme ve sökülme izleri bakımından 'Çingene Kızı' mozaiğiyle birebir uyuştuğu tespit edildi.
Bakanlık yetkilileri, Amerikan İç Güvenlik Birimi (HSI) ile temasa geçerek bilimsel kanıtları sundu ve iki ülke arasındaki ikili anlaşmaya dayanarak esere el konulmasını talep etti. Bölgenin daha önce kaçak kazılara maruz kalmış olması kriminolojik bir delil oluştururken, 2018 yılında ABD Bowling Green Üniversitesi'nden iadesi sağlanan 12 parçanın varlığı da Türkiye’nin elini hukuken güçlendirdi.
Bakan Ersoy’dan Teşekkür Mesajı: "İz Sürmeye Devam Edeceğiz"
Müjdeli haberi sosyal medya hesaplarından duyuran Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, büyük kompozisyonun 13’üncü parçasının da ait olduğu topraklara döndüğünü belirterek şunları söyledi:
"Gaziantep'imizin gözdesi Zeugma'nın simgesi 'Çingene Kızı' mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha Amerika Birleşik Devletleri'nden ülkemize kazandırdık. Kültür varlıklarımızın izini dünyanın neresinde olursa olsun sürmeye, medeniyet mirasımıza sahip çıkmaya devam edeceğiz. Bu süreçte emeği geçen Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimize, Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi'ne, Chicago Başkonsolosluğumuza, ulusal ve uluslararası bilim insanlarımıza, Türk Hava Yolları ve Turkish Cargo'ya teşekkür ediyorum."
Kamu Kaynağı Harcanmadı, Gaziantep'te Sergilenecek
Uluslararası iş birliği sayesinde kamu kaynağı harcanmadan Türkiye'ye getirilen mozaik panel, Chicago Başkonsolosluğu tarafından teslim alınarak Turkish Cargo vasıtasıyla Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne ulaştırıldı.
Eser, burada yapılacak gerekli bilimsel ve teknik işlemlerin ardından asıl evine, Gaziantep’teki Zeugma Mozaik Müzesi’ne gönderilecek ve yıllar sonra 'Çingene Kızı' mozaiğinin ait olduğu büyük kompozisyondaki yerini alacak.
