Darende'nin kırsal mahallelerinde yaz aylarının en yoğun mesailerinden biri yaşanıyor. Sabahın erken saatlerinde toplanan olgun dutlar, özenle ayıklanarak sıkılıyor ve elde edilen şıra büyük kazanlarda saatlerce kaynatılıyor. Üretim sürecinde oluşan köpükler dikkatle alınırken, kıvamını bulan pekmez geniş tepsilere aktarılıyor.
Güneş altında birkaç gün dinlendirilen ve düzenli olarak karıştırılan pekmez, istenilen yoğunluğa ulaştıktan sonra cam kavanozlara ya da özel kaplara doldurularak serin ve güneş almayan ortamlarda muhafaza ediliyor. Tamamen doğal yöntemlerle hazırlanan dut pekmezi, Darende'de nesilden nesile aktarılan önemli geleneklerden biri olmayı sürdürüyor.
Yukarı Ulupınar Mahallesi'nde ailesiyle birlikte pekmez üretimi yapan Salih Yılmaz, dut pekmezinin çocukluğundan bu yana sofralarının vazgeçilmez lezzeti olduğunu belirtti. Yılmaz, her yıl aynı yöntemleri uyguladıklarını belirterek, "Önce dutları topluyor, şırasını çıkarıyoruz. Ardından büyük kazanlarda uzun süre kaynatıyoruz. Kıvam aldıktan sonra güneşte bekletip her gün karıştırıyoruz. Son aşamada kavanozlara doldurarak kış boyunca tüketmek üzere saklıyoruz. Büyüklerimiz dut pekmezinin şifa kaynağı olduğunu söylerdi. Biz de bu geleneği yaşatmaya devam ediyoruz. Öncelikle ailemizin ihtiyacını karşılıyor, kalan kısmını ise uzakta yaşayan akrabalarımıza hediye ediyoruz." dedi.
Besin değeri yüksek ürünler arasında gösterilen dut pekmezi; demir, kalsiyum, potasyum ve çeşitli vitaminler bakımından zengin içeriğiyle özellikle kış aylarında yoğun ilgi görüyor. Uzmanlar, doğal bir enerji kaynağı olarak değerlendirilen pekmezin dengeli ve ölçülü tüketilmesini öneriyor.
Darende'de sadece taze olarak değil kurutularak da değerlendirilen dut, ilçe ekonomisine katkı sağlayan önemli tarımsal ürünler arasında yer alıyor. Özellikle Ozan, Ilıca, Hacılar, Balaban ve çevre mahallelerde sürdürülen dut ve pekmez üretimi, hem geleneksel kültürün yaşatılmasına hem de aile bütçelerine destek sağlamaya devam ediyor.
