Gaziantep’in geçmişten bugüne taşıdığı önemli su yapıları arasında yer alan kastel ve livaslar, kentin yer altındaki su sisteminin geçmişine ışık tutuyor. Türk mimarisinde yalnızca Gaziantep’te görüldüğü belirtilen kastellerin 1282 yılında inşa edildiği biliniyor.
2018 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne dahil edilen tarihi yapılar, gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarının ardından yeniden turizme kazandırıldı. Kastellerde geçmiş dönemlerde insanların günlük ihtiyaçlarını karşılayabildiği alanlar da bulunuyor.
Yerin 7 metre altından su geliyor
Pişirici Kasteli ve Mescidi Kastel Sorumlusu Nursena Gülsevgi, yapının 13. yüzyıla dayandığını belirterek tarihi mekanın özellikleri hakkında bilgi verdi.
Gülsevgi, kastelin geçmişte insanların ibadet ettiği ve kişisel bakımlarını gerçekleştirdiği alanlardan biri olduğunu ifade etti. Yapıya gelen suların yerin yaklaşık 7 metre derinliğinden çıktığını belirten Gülsevgi, geçmişte livas adı verilen tüneller aracılığıyla suyun kent merkezine taşındığını anlattı.
Kastellerde tuvalet, yıkanma, abdest alma, dinlenme, çamaşır ve yün yıkama alanlarının yanı sıra bazı yapılarda ibadet bölümlerinin de bulunduğu aktarıldı.
Sıcak havada serinlik molası
Tarihi kasteli ziyaret eden Seyfi Genç ise çocukluğundan bu yana bölgeyi bildiğini belirterek, restorasyonların ardından yapının daha güzel hale geldiğini söyledi.
Genç, özellikle sıcak havalarda kastelin içindeki serinliğin dikkat çektiğini belirterek, dışarıya göre içeride sıcaklığın 5-10 derece daha düşük hissedilebildiğini ifade etti. Tarihi mekanın, Gaziantep’in eski mahallelerindeki konakları gezenler için kısa bir serinlik molası sunduğunu dile getiren Genç, yapının kemer ve bölmelerden oluşan mimarisinin de görülmeye değer olduğunu kaydetti.
Tarihi dokuyu misafirlerine gösteriyor
Gaziantep’e gelen misafirlerini tarihi kastellere götürdüğünü belirten Nur Yılmaz da yapılan restorasyon çalışmalarından duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Yılmaz, özellikle tarihi dokunun mahalleyle bütünleşerek yeniden canlandırılmasını önemli bulduğunu söyledi. Gaziantep’in geçmişine ait bu yapıların korunması ve tanıtılmasının kentin kültürel mirasının gelecek kuşaklara aktarılması açısından önem taşıdığı ifade edildi.
Bugün ziyaretçilerini ağırlayan tarihi kasteller, hem geçmişteki su sistemleri hem de farklı mimari özellikleriyle Gaziantep’in dikkat çeken kültürel mirasları arasında bulunuyor.
