Malatya’nın tarihi ve kültürel zenginlikleriyle öne çıkan ilçesi Arapgir, yüzyıllar öncesinden günümüze ulaşan önemli bir mirasa ev sahipliği yapıyor. İlçeye bağlı Onar Mahallesi’nde bulunan Büyükocak Cemevi de bu mirasın en dikkat çekici örneklerinden biri olarak dikkat çekiyor.
Şeyh Hasan Onar tarafından 1224 yılında inşa edildiği belirtilen Büyükocak Cemevi, yaklaşık 8 asırlık geçmişine rağmen günümüzde varlığını koruyor. Tarihi yapının girişinde ise “Büyükocak Cemevi Yapılış Tarihi 1224 (Hicri 621)” ifadelerinin yer aldığı mermer kitabe bulunuyor.
4 KAPIDAN GEÇİLEREK HAKİKAT KAPISINA ULAŞILIYOR
Büyükocak Cemevi’nin en dikkat çekici özelliklerinden biri ise dört kapılı yapısı. Cemevine Şeriat, Tarikat, Marifet ve Hakikat kapılarından geçilerek ulaşılıyor. Cem evinde Şeriat, tarikat, marifet ve hak ile hak olma kapısı olmak üzere 4 kapı bulunuyor.Her kapıda ayrı on basamağı yer alıyor ve bu basamakları birer birer çıkarak hakikat kapısına ulaşıldığına inanılıyor.
Taş ve ahşap malzemelerin kullanıldığı tarihi yapı, mimari özellikleriyle de dikkat çekiyor. Kareye yakın dikdörtgen planlı cemevinin ibadet alanında ahşap dikmeler bulunurken, yapının üst örtüsünde ve iç bölümünde dönemin mimari anlayışını yansıtan ayrıntılar göze çarpıyor.
Büyükocak Cemevi’nin, 7 kat göğü temsil ettiği belirtilen “mingi” olarak adlandırılan yapı tekniğiyle inşa edildiği aktarılıyor. Selçuklu mimari tarzının izlerini taşıyan yapı, yalnızca inanç açısından değil, mimari açıdan da önemli bir kültür mirası niteliği taşıyor.
YÜZYILLARDIR İBADETHANE OLARAK KULLANILIYOR
Yaklaşık 100-120 metrekarelik ibadet alanına sahip olan Büyükocak Cemevi, geçmişten günümüze yalnızca tarihi bir yapı olarak varlığını sürdürmüyor. Onar Mahallesi halkı tarafından halen ibadet amacıyla kullanılan cemevi, Alevi inanç ve kültürünün yaşatıldığı önemli merkezlerden biri olmayı sürdürüyor.
Cemevinin içerisinde yaklaşık 200 yıllık olduğu belirtilen Kur’an-ı Kerim’in de özenle muhafaza edildiği ifade ediliyor.
1224 yılında inşa edildiği belirtilen Büyükocak Cemevi’nin geçmişine ilişkin vakıf senedinin 17. yüzyıla ait bir kopyasının da bulunduğu aktarılıyor. Tarihi yapı, günümüzde de ibadethane olarak kullanılmaya devam ederken, dünyanın bilinen en eski cemevlerinden biri olma özelliğini taşıyor.
Ahşap unsurların yoğun olarak kullanıldığı cemevinde dönem dönem onarım çalışmaları yapılırken, yaklaşık 100-120 metrekarelik ibadet alanı günümüzde de Onar Mahallesi sakinleri tarafından kullanılıyor.
Tarihi yapının yalnızca mimari özellikleriyle değil, günümüzde hâlâ ibadet amacıyla kullanılmasıyla da canlı bir kültürel miras niteliği taşıdığı belirtiliyor. Büyükocak Cemevi, bu özelliğiyle geçmiş ile günümüz arasında kültürel ve inançsal bir bağ kurmaya devam ediyor.
ONAR ADETA AÇIK HAVA MÜZESİ
Tarihi Büyükocak Cemevi’nin bulunduğu Onar Mahallesi ise yalnızca cemeviyle değil, farklı dönemlere ait tarihi ve kültürel izleriyle de dikkat çekiyor. Mahallede Roma dönemine ait kaya mezarlarının yanı sıra farklı tarihi yapılar da bulunuyor.
Şeyh Hasan Onar adına her yıl anma etkinliklerinin düzenlendiği mahalle, doğal güzellikleri ve tarihi dokusuyla ziyaretçilerine geçmişten günümüze uzanan farklı bir kültür yolculuğu sunuyor.
Yaklaşık 8 asırdır ayakta duran Büyükocak Cemevi ise Onar’ın en önemli kültürel miraslarından biri olarak varlığını sürdürüyor. Dört kapısı, tarihi mimarisi ve yüzyıllardır devam eden ibadet geleneğiyle cemevi, Malatya’nın geçmişten geleceğe uzanan en dikkat çekici inanç ve kültür durakları arasında yer alıyor.
