Arapgir'in Onar kırsal yerleşiminde bulunan Büyük Ocak Cemevi, Anadolu Selçuklu döneminden günümüze ulaşan önemli yapılardan biri olarak öne çıkıyor.
Malatya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün verdiği bilgilere göre yapı, Orta Asya'dan Anadolu'ya göç eden Oğuzların Bayat boyundan Şeyh Hasan Onar tarafından 1224 yılında inşa edildi. Şeyh Hasan Onar'ın, dönemin önemli inanç ve sosyal merkezlerinden biri olan yerleşimin kurulmasında da rol oynadığı belirtiliyor.
Yaklaşık sekiz asırlık geçmişe sahip olan Büyük Ocak Cemevi, tarih boyunca Alevi inanç ve kültürünün yaşatıldığı önemli merkezlerden biri oldu.
Anadolu'nun bilinen en eski cemevi
Malatya'nın resmi kültür kaynaklarında Onar Köyü'ndeki cemevinin "bilinen en eski cemevi" olduğu belirtiliyor. Kültür Envanteri'nde de yapı, Anadolu Selçuklu kültür varlığı olarak değerlendirilirken 13. yüzyıla tarihlendiriliyor ve 1224 yılında Şeyh Hasan Onar tarafından yaptırıldığı aktarılıyor.
Yapının bulunduğu Onar yerleşimi de tarih boyunca yalnızca bir yerleşim alanı değil, bölgedeki Türkmen topluluklarının inanç ve yönetim merkezlerinden biri olarak önem taşıdı. Malatya Kent Rehberi'nde, Şeyh Hasan Onar Zaviyesi'ne ait Büyük Ocak ile daha sonra Şeyh Hasan'ın oğlu tarafından kurulan Şeyh Bahşiş adlı iki meydanevi-cemevinin günümüze ulaştığı bilgisi yer alıyor.
Ahşap ve taş mimarisiyle dikkat çekiyor
Büyük Ocak Cemevi, yalnızca tarihi geçmişiyle değil, mimari özellikleriyle de dikkat çekiyor.
Malatya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün envanter bilgilerinde yapının kareye yakın dikdörtgen forma sahip olduğu, taş malzemeyle inşa edildiği ve giriş bölümünde ahşap üst örtünün bulunduğu aktarılıyor.
Cemevinin ibadet bölümünde ise 8 ahşap dikme bulunuyor. Yapının inşasında yörede yetişen çeşitli ağaç türlerinin kullanıldığı belirtilirken, taş ve ahşabın bir arada kullanılması yapıya kendine özgü bir görünüm kazandırıyor.
Sadece tarihi yapı değil, yaşayan kültür merkezi
Yaklaşık 800 yıllık geçmişine rağmen Büyük Ocak Cemevi, yalnızca geçmişten kalan bir yapı olarak değerlendirilmiyor. Malatya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, cemevinin günümüzde Alevilik kültürüne ilgi duyan ziyaretçiler açısından da önemli bir merkez olduğunu belirtiyor.
Yapıda Alevilik öğretisi ve cem ayinleri hakkında bilgilendirici etkinlikler düzenlenirken, cemevi aynı zamanda somut olmayan kültürel değerlerin korunmasına katkı sağlayan önemli mekanlardan biri olarak öne çıkıyor.
Malatya'nın kültür turizmi açısından önemli noktalarından biri
Arapgir ilçe merkezine yaklaşık 17 kilometre mesafedeki Onar yerleşimi, tarihi yapıları ve kaya mezarlarıyla da dikkat çekiyor. Büyük Ocak Cemevi ise bu tarihi dokunun en önemli parçalarından biri olarak öne çıkıyor.
Yaklaşık 8 asırdır ayakta kalan yapı, Anadolu'nun inanç tarihinin yanı sıra Malatya'nın kültürel çeşitliliğini de gözler önüne seriyor. Taş ve ahşap mimarisi, 1224 yılına uzanan geçmişi ve günümüzde de kültürel işlevini sürdürmesi, Büyük Ocak Cemevi'ni bölgenin dikkat çekici tarihi değerlerinden biri haline getiriyor.
Malatya'nın tarihi ve kültürel değerlerini yakından tanımak isteyenler için Arapgir'deki Onar Büyük Ocak Cemevi, geçmiş ile bugünü buluşturan önemli duraklardan biri olmayı sürdürüyor.
