Malatya, yalnızca doğal güzellikleri ve kültürel mirasıyla değil, binlerce yıllık geçmişe ışık tutan arkeolojik alanlarıyla da dikkat çekiyor. Kent merkezine yaklaşık 32 kilometre uzaklıkta bulunan Köşker Baba Höyüğü, farklı medeniyetlerin izlerini aynı alanda buluşturuyor. Fırat Nehri’nin batı kıyısında yer alan höyükte gerçekleştirilen kazılarda İlk Tunç Çağı’ndan Osmanlı dönemine kadar uzanan çok sayıda yerleşim tabakası ortaya çıkarıldı.
Yedi Yıl Boyunca Kazı Çalışması Yapıldı
Köşker Baba Höyüğü, Karakaya Barajı’nın suları altında kalacak yerleşimlerin belirlenmesine yönelik 1977 yılında gerçekleştirilen yüzey araştırmaları sırasında tespit edildi. Ardından 1978-1984 yılları arasında höyükte kapsamlı kazı çalışmaları yürütüldü.
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinden Prof. Dr. Önder Bilgi başkanlığındaki ekip tarafından gerçekleştirilen kazılar, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Tarihi Eserleri Kurtarma ve Değerlendirme Araştırma Merkezi adına yürütüldü. Yedi kazı sezonu boyunca devam eden çalışmalar, höyüğün Karakaya Barajı'nın suları altında kalması nedeniyle sona erdi.
Roma Ve Urartu İzleri Ortaya Çıkarıldı
Höyüğün en üst bölümünde Osmanlı dönemine ait küçük bir yerleşim alanı tespit edildi. Bu döneme ait sırlı çanak çömlek parçaları ve pişmiş topraktan çubuk lüleler önemli buluntular arasında yer aldı.
Osmanlı yerleşiminin altında ise M.S. 1. ve 2. yüzyıllara tarihlenen Roma dönemine ait tabakalar ortaya çıkarıldı. Bu alanda surlarla çevrili kare biçimli bir gözetleme kulesi, küçük odalar ve savunma yapıları bulundu. Roma dönemine ait tabakalarda çeşitli çanak çömleklerin yanı sıra kabartma bezemeli cam eserler de ele geçirildi.
Urartu Dönemine Ait Depo Ortaya Çıktı
Roma tabakasının altında ise Urartu dönemine ait bir depo odasına ulaşıldı. Depoda farklı boyutlarda depolama küpleri, mataralar, yonca ağızlı testiler ve çeşitli ithal kaplar bulundu.
Eserler, höyükteki Urartu yerleşiminin M.Ö. 8. yüzyılın sonları ile M.Ö. 7. yüzyılın başlarına tarihlendirilmesine imkan sağladı. Seramik buluntular da Köşker Baba'nın Erken ve Orta Demir Çağı'nda, özellikle Urartu döneminde önemli bir yerleşim olduğunu gösterdi.
İlk Tunç Çağı'na Uzanan Yaşam İzleri
Urartu tabakasının altında Demir Çağı kültür katı, onun altında ise İlk Tunç Çağı'na ait iki ayrı yerleşim tabakası bulundu. Bu alanlarda kerpiç yapılara ait kalıntılar ile dönemin günlük yaşamına ilişkin çeşitli seramik örnekleri ortaya çıkarıldı.
Özellikle alt tabakada bulunan geometrik ve stilize doğa motifleriyle süslenmiş kaplar, yerleşimin M.Ö. 3. binyılın son çeyreğine tarihlenmesini sağladı.
Binlerce Yıllık Gömü Geleneklerine Dair İzler
Köşker Baba Höyüğü'nün dikkat çekici buluntuları arasında dönemin gömme geleneklerine ilişkin örnekler de bulunuyor. İlk Tunç Çağı III'ün bazı mimari tabakalarında farklı gömme uygulamalarına rastlandı.
Bir bebek, polikrom bezekli bir çömleğin içerisine konularak yerleşim alanı içerisinde gömülürken, başka bir tabakada genç bir insanın bir küp içerisine konularak yerleşim alanının dışına gömüldüğü tespit edildi.
Köşker Baba Höyüğü, farklı dönemlere ait yerleşim izleri, mimari kalıntıları, seramikleri ve gömü geleneklerine ilişkin buluntularıyla Malatya'nın binlerce yıllık tarihinin anlaşılmasına önemli katkı sağlayan arkeolojik alanlardan biri olarak öne çıkıyor.
