Erzurum'un tarihi Tebrizkapı semtinde, Narmanlı Camisi'nin arka bölümünde bulunan Ahi Toman Baba Kümbeti, kapsamlı restorasyon çalışmalarıyla yeniden kent yaşamına kazandırılıyor. Geçmişte çevresini saran ev ve iş yerleri nedeniyle dışarıdan fark edilemeyen tarihi yapı, yapılan kamulaştırmalar ve yıkım çalışmalarının ardından yeniden görünür hale geldi.
Yaklaşık 14. yüzyıla tarihlenen kümbet, Erzurum'da ahilik teşkilatının kurucusu olarak bilinen Ahi Toman Baba'nın adını taşıyor. Tarihi kaynaklara göre Ahi Toman Baba, kentte esnaf teşkilatlanmasının oluşmasında önemli rol oynarken, ünlü seyyah İbn Battuta'nın da 1331 yılında Erzurum'a geldiğinde onun tekkesinde konakladığı belirtiliyor.
Erzurum Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan restorasyon projesi kapsamında yalnızca kümbet değil, tescilli Ahıskalılar Evi de gün yüzüne çıkarılarak aslına uygun şekilde restore ediliyor. Çalışmaların tamamlanmasının ardından iki tarihi yapının da ziyaretçilere açılması hedefleniyor.
Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Ünal İnci, restorasyon sürecinin yaklaşık iki yıl önce bölgede başlatılan kentsel dönüşüm çalışmalarıyla birlikte hız kazandığını belirtti. Kümbetin uzun yıllar çevresindeki yapılar nedeniyle görünmediğini ifade eden İnci, yaklaşık 10 binanın kaldırılmasıyla tarihi eserin ortaya çıkarıldığını söyledi.
İnci, Ahi Toman Baba'nın Erzurum'da ahilik teşkilatını kurarak esnafı örgütleyen önemli bir dini ve tasavvufi şahsiyet olduğunu vurgulayarak, İbn Battuta'nın eserlerinde de Erzurum'daki ahilik kültürü ve misafirperverliğinden övgüyle söz edildiğini hatırlattı.
Restorasyon çalışmalarının sıradan bir inşaat süreci gibi ilerlemediğini dile getiren İnci, Koruma Kurulu onaylı projeler doğrultusunda en ince ayrıntıya kadar hassasiyetle hareket edildiğini, özellikle tarihi mezarların zarar görmemesi için titiz bir çalışma yürütüldüğünü kaydetti.
Kentte tarihi yapıların çevresini açarak kültürel mirası görünür hale getirmeyi amaçladıklarını belirten İnci, bu kapsamda kurulan Kent Estetiği Daire Başkanlığının çalışmaların daha hızlı ve planlı yürütülmesine katkı sağladığını ifade etti.
2027 yılında tamamlanması planlanan restorasyonun ardından Ahi Toman Baba Kümbeti ve Ahıskalılar Evi'nin, Erzurum'un kültür turizmine önemli katkı sunması ve kentin tarihi mirasını gelecek nesillere taşıması hedefleniyor.
