Malatya'nın İkizce Mahallesi'nde geçtiğimiz hafta altyapı çalışması sırasında meydana gelen göçükte iki işçinin hayatını kaybetmesi, iş sağlığı ve güvenliği konusunu yeniden gündeme taşıdı. Olayın ardından değerlendirmelerde bulunan İnönü Üniversitesi Malatya Meslek Yüksekokulu Mülkiyet Koruma ve Güvenlik Bölüm Başkanı, Maden Mühendisi ve İş Sağlığı Güvenliği Uzmanı Doç. Dr. Engin Özdemir, benzer faciaların önlenebilmesi için dikkat edilmesi gereken noktaları anlattı.
Kazayla ilgili hukuki sürecin devam ettiğini hatırlatan Özdemir, olayın kesin nedeninin bilimsel incelemeler sonucunda hazırlanacak raporla ortaya çıkacağını belirtti. Ancak benzer kazı çalışmalarında yaşanan göçüklerin temel nedenlerine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.
"Göçükler Bir Anda Olmaz, Önceden Haber Verir"
İş kazalarının sanıldığı gibi aniden meydana gelmediğini vurgulayan Doç. Dr. Engin Özdemir, göçüklerin öncesinde mutlaka uyarı verdiğini söyledi.
Özdemir, "Biz bütün kazaları hep 'bir anda oldu' diye değerlendiriyoruz. Aslında hiçbir kaza bir anda olmuyor. Bütün kazalar öncesinden haber veriyor" dedi.
Göçük riski oluşmadan önce zeminde çatlaklar meydana geldiğini belirten Özdemir, şu ifadeleri kullandı:
"Kazının yüzeylerinde çatlaklar oluşmaya başladıysa bu size 'Ben hareket ediyorum' demektir. Ardından küçük toprak döküntüleri başlar. Sonra yer altı suyu sızıntıları görülür. Bunların tamamı yaklaşan göçüğün habercisidir."
Ağır Araçlar da Göçüğü Tetikleyebilir
Göçük riskini artıran unsurlardan birinin de çevresel etkiler olduğunu söyleyen Özdemir, özellikle ağır tonajlı araçların oluşturduğu titreşimlere dikkat çekti.
"Yandan geçen yüksek tonajlı kamyonlar toprağa ilave yük bindiriyor. Yapılan statik hesaplar bu yükler dikkate alınmadan hazırlanmışsa, oluşan titreşim zeminin dengesini bozabilir."
Kazı alanına çıkarılan hafriyatın yanlış noktaya bırakılmasının da şev stabilitesini olumsuz etkileyebileceğini ifade eden Özdemir, çevresel risklerin mühendislik hesaplarına mutlaka dahil edilmesi gerektiğini söyledi.
"Sadece Baret Takmak Yetmez"
İş sağlığı ve güvenliği çalışmalarının yalnızca kişisel koruyucu ekipmanlardan ibaret olmadığını belirten Özdemir, mühendislik önlemlerinin hayati önem taşıdığına dikkat çekti.
"Sorunları sadece baretle, yelekle ya da uyarı levhalarıyla çözemeyiz. Öncelikle doğru mühendislik hesapları yapılmalı. Zemin etüdü, uygun şev açısı ve kazı destek sistemleri eksiksiz uygulanmalı."
Özdemir'e göre güvenli bir çalışma ortamı oluşturulabilmesi için işveren, mühendis, iş güvenliği uzmanı ve saha ekiplerinin birlikte hareket etmesi gerekiyor.
Deprem Sonrası Zeminler Yeniden İncelenmeli
Malatya'nın deprem bölgesi olması nedeniyle standart uygulamaların yeterli olmayabileceğini belirten Özdemir, her kazı çalışması öncesinde yeni bir zemin etüdü yapılmasının zorunlu olduğunu söyledi.
"Deprem öncesinde hazırlanmış zemin raporlarıyla deprem sonrasında çalışma yapılamaz. Her kazı öncesinde zemin yeniden analiz edilmeli. Çünkü deprem zeminin özelliklerini değiştirmiş olabilir."
Deprem sonrası oluşabilecek mikro çatlakların ilerleyen süreçte ciddi risk oluşturabileceğini ifade eden Özdemir, eski verilerle hareket edilmesinin büyük tehlike oluşturabileceğini dile getirdi.
Kazaların tamamen önlenemediği durumlarda en kritik unsurun hazırlıklı olmak olduğunu söyleyen Özdemir, acil durum planlarının eksiksiz hazırlanması gerektiğini belirtti.
"Hiç şüphesiz hedefimiz sıfır iş kazasıdır. Ama kaza meydana geldiğinde en önemli konu, acil müdahalenin hızlı ve doğru şekilde yapılmasıdır. Bunun için de önceden hazırlanmış bir acil durum eylem planı şarttır."
Ayrıca sahada görev yapan tüm çalışanların eğitimli olması gerektiğini vurgulayan Özdemir, eğitimsiz personelin riskli alanlarda çalıştırılmaması gerektiğinin altını çizdi.
"İnsan Canından Daha Değerli Hiçbir Şey Yok"
İşverenlere önemli mesajlar veren Özdemir, iş sağlığı ve güvenliğinin maliyet olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.
"Her şeyden asıl sorumlu işverendir. İş sağlığı ve güvenliği bir yük ya da masraf değildir. İnsan canını kaybedecek ne bir para, ne bir iş ne de başka bir maddi değer vardır. İnsan canından daha değerli hiçbir şey olamaz. Bizim ilk görevimiz işi değil, çalışanı korumaktır."
İkizce'de yaşanan acı olayın benzer kazaların önüne geçilmesi adına önemli dersler içerdiğini belirten Özdemir, mühendislik hesaplarının, risk analizlerinin ve iş güvenliği uygulamalarının eksiksiz yürütülmesinin hayati önem taşıdığını vurguladı.
Malatya haberleri, son dakika gelişmeleri ve kentte yaşanan önemli olaylara ilişkin özel röportajlar için bizi takip etmeyi unutmayın.
