Malatya’nın kuzeybatısında yer alan Kuluncak, doğal güzellikleri ve kendine özgü coğrafyasıyla kentin dikkat çeken ilçelerinden biri. Peki, ilçeye neden “Kuluncak” adı verildi? Resmi tarihçede yer alan bilgiler, ilçenin adının geçmişteki yerleşim şekliyle bağlantılı olabileceğine işaret ediyor.
Malatya’nın köklü yerleşimlerinden biri olan Kuluncak, bugün ilçe kimliğiyle bilinse de adının ortaya çıkışına ilişkin hikâyesi geçmişteki yaşam koşullarına kadar uzanıyor.
Kuluncak’ın isim hikâyesi, ilçenin coğrafi yapısıyla başlıyor. Kuluncak Kaymakamlığı’nın resmi tarihçe bilgilerinde yer alan anlatıma göre bölgede geçmişte yaylacılık yapan vatandaşlar, özellikle kış aylarında hayvanlarıyla birlikte daha korunaklı alanlara geliyordu. Başören ve Konaktepe çevresindeki yaylalarda yaşayan ailelerin zaman içerisinde su kenarında bulunan daha kuytu bir bölgede yerleşmeye başladığı belirtiliyor.
İlçenin bugünkü adının da bu yerleşim özelliğiyle bağlantılı olduğu ifade ediliyor. Resmi tarihçede, yerleşimin kuytu bir bölgede bulunması nedeniyle “kuytucak” olarak adlandırıldığı ve zaman içerisinde bu ismin “Kuluncak” şekline dönüştüğü sanıldığı aktarılıyor.
Yani bugün Malatya’da bir ilçe adı olarak kullanılan Kuluncak’ın geçmişindeki isim hikâyesi, bölgenin doğal yapısıyla doğrudan bağlantılı bir anlatıya dayanıyor. Ancak bu bilgi resmi kaynakta kesin bir etimolojik bilgi olarak değil, “sanılmaktadır” ifadesiyle aktarılıyor. Bu nedenle “kuytucak” bağlantısı, Kuluncak isminin kökenine ilişkin resmi tarihçede yer alan görüş olarak değerlendiriliyor.
Kuluncak’ın geçmişi, ilçenin idari statüsünün oluşumuyla da dikkat çekiyor. İlçenin bulunduğu bölge geçmiş dönemlerde farklı idari yapılara bağlı kaldı. 1934 yılında Darende ilçesine bağlı olarak Malatya’ya dahil edilen Kuluncak, daha sonra gelişimini sürdürdü.
Kuluncak, 20 Mayıs 1990 tarihinde çıkarılan düzenlemeyle ilçe statüsüne kavuştu. Bugün ise Malatya’nın kuzeybatısında, dağlık ve engebeli bir arazi yapısının içerisinde yer alıyor.
İlçenin coğrafyasında Tohma Çayı da önemli bir yere sahip. Vadi içerisinde kurulu olan Kuluncak, çevresindeki dağlar ve doğal alanlarla kendine özgü bir görünüm oluşturuyor.
Bugün Kuluncak denildiğinde akla gelen ilçe adı, geçmişte bölgenin kuytu ve korunaklı yapısıyla ilişkilendirilen bir kelimeden dönüşmüş olabilir. Bu yönüyle ilçenin adı, yalnızca bir yer ismi değil, geçmişte burada yaşayan insanların bölgeyle kurduğu ilişkinin de izlerini taşıyor.
