Malatya bugün 13 ilçesiyle bilinse de kentin bugünkü haritası geçmişten bu yana aynı değildi. Osmanlı döneminden Cumhuriyet’e kadar geçen süreçte yapılan idari düzenlemeler, Malatya’nın sınırlarını ve ilçelerinin bağlı olduğu merkezleri defalarca değiştirdi.
Bugün Malatya’nın ilçeleri arasında gördüğümüz bazı yerleşimler, geçmişte başka eyalet ve sancakların sınırları içerisinde bulunuyordu. Bu durum, kentin tarih boyunca yalnızca kültürel ve ekonomik açıdan değil, idari açıdan da büyük bir değişim geçirdiğini ortaya koyuyor.
Malatya Bir Dönem Maraş Eyaleti’ne Bağlıydı
Malatya’nın idari geçmişindeki en dikkat çekici dönemlerden biri Osmanlı yılları oldu. Malatya Valiliği’nin tarihçesine göre kent, 1521 yılında kurulan Maraş Eyaleti’ne bağlı sancaklardan biri konumundaydı.
1609 yılında da Malatya’nın Maraş Eyaleti içerisinde yer aldığı belirtiliyor. Sonraki yüzyıllarda ise kentin bağlı bulunduğu idari merkezler yeniden değişti.
Bugün Malatya’nın İlçesi, Geçmişte Farklı Merkezlere Bağlıydı
Malatya’nın bugünkü ilçeleri arasında yer alan Arapgir ve Darende’nin geçmişi de bu değişimin dikkat çekici örneklerinden.
18. yüzyılda Arapgir, Sivas Eyaleti’ne bağlı bir sancak olarak bulunurken, Darende aynı dönemde Sivas Eyaleti’ne bağlı Divriği Sancağı içerisinde yer aldı.
Bugün aynı ilin iki ilçesi olan bu yerleşimlerin geçmişte farklı idari merkezlere bağlı olması, Malatya’nın değişen haritasını gözler önüne seriyor.
Darende’nin Malatya’ya Bağlanması Yakın Tarihte Gerçekleşti
Darende’nin Malatya ile idari birlikteliği de sanıldığı kadar eski değil. Uzun yıllar Sivas’a bağlı kalan Darende, Cumhuriyet döneminde 1934 yılında Malatya’ya bağlandı.
Böylece bugün Malatya’nın önemli ilçelerinden biri olan Darende, farklı bir ilin idari sınırlarından çıkarak Malatya’nın sınırlarına dahil oldu.
Malatya’nın Sınırları Birçok Kez Değişti
19. yüzyıla gelindiğinde Malatya’nın idari statüsünde yine önemli değişiklikler yaşandı. Malatya Livası 1847 yılında Harput Eyaleti’ne bağlandı. 1867 yılında ise liva statüsünden çıkarılarak kaza haline getirildi. Daha sonraki yıllarda yeniden sancak statüsüne kavuşan Malatya, 1892 yılında Mamuret-ül Aziz Vilayeti’ne bağlandı.
Bu süreçte Akçadağ, Besni, Hısınmansur ve Kâhta gibi yerleşimler de farklı dönemlerde Malatya Sancağı’nın idari yapısı içerisinde yer aldı.
Bugünkü Malatya, Yüzyılların Değişiminin Sonucu
Malatya’nın bugünkü 13 ilçeli yapısı, aslında yüzyıllar boyunca yaşanan idari değişimlerin sonucunda ortaya çıktı. Bugün aynı ilin sınırları içerisinde bulunan ilçelerin geçmişte farklı eyalet, sancak ve kazalara bağlı olması, kentin tarihinin ne kadar hareketli olduğunu gösteriyor.
Malatya’nın eski haritasına bakıldığında, bugünkü sınırların ve ilçelerin geçmişten miras kalan değişmez bir yapı olmadığı görülüyor. Şehrin sınırları zaman içerisinde değişti, bazı yerleşimler Malatya’ya bağlandı, bazıları ise farklı idari merkezlerin içerisinde kaldı. Bu nedenle bugünkü Malatya haritası, aslında yüzyıllar süren büyük bir idari dönüşümün izlerini taşıyor.
