Malatya’da yaz aylarında etkisini artıran yüksek sıcaklıklar, vatandaşların günlük yaşamını olduğu kadar ruhsal durumunu da etkileyebiliyor. Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hülya Ensari, sıcaklık ve nem artışının öfke kontrolünü zayıflatabileceğini, uyku düzenini bozabileceğini ve bazı psikiyatrik hastalıklarda risk oluşturabileceğini ifade etti.
Ensari, sıcak havaların ruhsal etkilerinde uykunun önemli bir ara mekanizma olduğuna dikkat çekerek, özellikle Malatya gibi yaz aylarında yüksek sıcaklıkların görüldüğü kentlerde serin ve kaliteli uyku ortamının önem taşıdığını vurguladı.
Malatya’da Sıcaklık Artışı Ruhsal Dengeyi Etkileyebilir
Prof. Dr. Hülya Ensari'ye göre sıcak havalarda artan uyarılmışlık, sıvı ve elektrolit kaybı ile uyku kalitesindeki bozulma bir araya geldiğinde kişinin öfke kontrolü ve dürtü denetimi zorlaşabiliyor.
Sıcak havalarda insanların daha çabuk sinirlenmesi, günlük tartışmaların artması ve trafikte sabrın azalması yalnızca psikolojik yorgunlukla açıklanmıyor. Vücudun ısı düzenlemesi ile duygu ve uyku düzenlemesinin beyinde birbiriyle bağlantılı mekanizmalar üzerinden gerçekleştiği belirtiliyor.
Özellikle Malatya'da gün içerisinde yüksek sıcaklıklara maruz kalan vatandaşların akşam saatlerinde de yeterince serinleyememesi, uykuya dalmayı güçleştirebiliyor. Bu durum ertesi gün yorgunluk, dikkat dağınıklığı ve tahammülsüzlük gibi sorunlara yol açabiliyor.
Sıcak Geceler Uyku Kalitesini Düşürüyor
Uzmanlara göre uyku ile sıcaklık arasındaki ilişki yalnızca konforla ilgili değil. Uykuya dalabilmek için vücudun çekirdek sıcaklığını düşürmesi gerekiyor. Bunun gerçekleşebilmesi için cilt damarlarının genişlemesi ve vücudun ısı kaybetmesi önem taşıyor.
Ortam sıcaklığının yüksek olması durumunda ise vücudun yeterince ısı kaybetmesi zorlaşıyor. Bunun sonucunda uykuya dalma süresi uzayabiliyor ve gece boyunca uyanmalar artabiliyor.
Bu nedenle Malatya’da sıcak yaz gecelerinde yatak odasının mümkün olduğunca serin ve hava akımlı tutulması öneriliyor. Klima bulunmayan evlerde ise uyku öncesinde odanın havalandırılması ve mümkün olduğunca serin bir ortam oluşturulması önem taşıyor.
Bipolar Bozukluğu Olanlar Daha Dikkatli Olmalı
Prof. Dr. Ensari, uykusuzluğun bipolar bozukluk ve manik atak açısından önemli risk faktörlerinden biri olduğunu belirtti. Sıcak geceler nedeniyle ortaya çıkan uyku bozukluklarının bazı kişilerde mevcut psikiyatrik tablonun kötüleşmesine neden olabileceği ifade edildi.
Depresyon, bipolar bozukluk ve psikotik bozukluk tanısı bulunan kişilerin aşırı sıcaklarda kendilerini daha yakından takip etmeleri önem taşıyor. Özellikle uyku düzeninde belirgin değişiklik, aşırı hareketlilik, huzursuzluk, davranış değişiklikleri veya mevcut belirtilerde artış görülmesi halinde sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Sıcak havalarda psikiyatrik ilaç kullanan kişilerin de daha dikkatli olması gerekiyor. Ensari, özellikle antipsikotik, antikolinerjik, antidepresan ve uyarıcı ilaç kullananların sıcaklık artışıyla birlikte oluşabilecek sıvı-elektrolit kaybı ve ilaç yan etkileri konusunda dikkatli olması gerektiğini belirtti.
Uzmanlar, ilaçların sıcak hava nedeniyle kişinin kendi kararıyla bırakılmaması veya dozunun değiştirilmemesi gerektiğini vurguluyor. İlaç saatinde ya da dozunda değişiklik yapılması gerekiyorsa mutlaka hekime danışılması gerekiyor.
Malatya’da Sıcak Havada Bu Uyarılara Dikkat
Sıcak havaların ruhsal ve fiziksel etkilerinden korunmak için vatandaşların günlük yaşamlarında bazı önlemler alması öneriliyor.
* Yatak odası mümkün olduğunca serin ve hava akımlı tutulmalı.
* Uyku öncesinde oda havalandırılmalı.
* Yatmadan önce ılık duş alınabilir.
* Sıvı tüketimi gün içine yayılmalı.
* Günün en sıcak saatlerinde mümkün olduğunca dışarıda kalınmamalı.
* Özellikle 11.00-16.00 saatleri arasında güneş altında uzun süre bulunulmamalı.
* Akşam saatlerinde alkol tüketiminden kaçınılmalı.
* Psikiyatrik ilaç kullanan kişilerin sıvı tüketimi ve genel bilinç durumu yakından takip edilmeli.
* Konfüzyon, konuşma bozukluğu veya terlemenin kesilmesi gibi belirtilerde acil sağlık desteği alınmalı.
* Psikiyatrik ilaçlar doktor önerisi olmadan bırakılmamalı veya dozları değiştirilmemeli.
Herkes İçin Aynı Sıcaklık Eşiği Bulunmuyor
Uzmanlar, sıcak havanın ruhsal sağlık üzerindeki etkisinin kişiden kişiye değişebileceğine dikkat çekiyor. Yaş, mevcut hastalıklar, kullanılan ilaçlar, alkol tüketimi, sıcağa alışma düzeyi ve nem oranı kişinin sıcaklığa verdiği tepkiyi değiştirebiliyor.
Bu nedenle herkes için geçerli tek bir sıcaklık sınırından söz etmek mümkün değil. Sıcaklık yükseldikçe riskin kademeli olarak arttığı belirtiliyor.
Malatya’da özellikle uzun süren sıcak hava dönemlerinde vatandaşların yalnızca güneş çarpması ve sıcak çarpması gibi fiziksel risklere karşı değil, uyku bozukluğu, aşırı yorgunluk, huzursuzluk ve ruhsal dalgalanmalara karşı da dikkatli olması gerekiyor.
Uzmanlar, sıcak havalarda yeterli sıvı alınmasını, serin ortamlarda bulunulmasını ve düzenli uyku alışkanlığının korunmasını öneriyor. Özellikle psikiyatrik tedavi gören kişilerin sıcak hava döneminde ortaya çıkan belirgin davranış veya uyku değişikliklerini doktorlarıyla paylaşmaları önem taşıyor.
