Bazı hikâyeler kitaplarda yazmaz, bazı isimler resmi kayıtlarda yer almaz, bazı akrabalık bağlarını ise yalnızca ailelerin yaşlıları bilir. İşte yıllardır büyüklerin hafızasında yaşayan bu bilgilerin kaybolmaması için başlatılan Yeşilkale Sohbetleri, bugün önemli bir esere dönüştü. Programın ilk sezonunda 16 Drejan ailesinin geçmişi, aile bağları, hatıraları, köyleri ve sözlü tarih anlatıları bir araya getirildi.
Halit Alpaslan öncülüğünde başlayan programda aileler, köyler, göçler, akrabalıklar, gelenekler ve geçmişte yaşananlar konuşuldu. Başlangıçta yalnızca insanların bildiklerini kayıt altına almak amacıyla gerçekleştirilen sohbetler, zaman içerisinde kapsamlı bir sözlü tarih çalışmasına dönüştü.
Alpaslan, çalışmanın başlangıç noktasını anlatırken, “Yeşilkale Sohbetleri Programına başlarken aslında bir kitap yazacağımızı bilmiyorduk. Biz sadece bazı şeylerin kaybolmasından korkuyorduk.” ifadelerini kullandı.
Bir Sohbet Olarak Başladı, Hafıza Kitabına Dönüştü
Yeşilkale Sohbetleri başlarken kimse bunun bir gün kitaba dönüşeceğini bilmiyordu. Amaç, özellikle geçmişte kaybedilen büyüklerin ardından onların bildiklerinin de unutulmasının önüne geçmekti.
Çünkü ailelerin geçmişine ilişkin pek çok bilgi resmi arşivlerde bulunmuyor. Hangi ailenin hangi köyde yaşadığı, kimlerin birbirleriyle akraba olduğu, ailelerin nereden geldiği ve geçmişte yaşanan bazı önemli olaylar çoğu zaman sözlü olarak nesilden nesile aktarılıyor.
Alpaslan, bu durumun önemine dikkat çekerek, “Çünkü bazı bilgiler kitaplarda yazmıyor. Bazı hikâyelerin arşivi yok. Bazı isimleri yalnızca bir dede biliyor. Bazı akrabalıkları yalnızca yaşlılarımız hatırlıyor.” dedi.
Bu bilgileri taşıyan büyükler hayatını kaybettiğinde, onların hafızasında bulunan bilgilerin de beraberinde kaybolabildiğini belirten Alpaslan, çalışmanın temelinde bu kaygının bulunduğunu söyledi.
“Bazı hikâyeler ise bir sonraki nesle aktarılmadığında bir daha geri gelmemek üzere kayboluyor.” diyen Alpaslan, Yeşilkale Sohbetleri'nin ortaya çıkışında yaşanan kayıpların da etkili olduğunu ifade etti.
16 Drejan Ailesinin Geçmişi Tek Kitapta Buluştu
Hazırlanan kitabın en dikkat çekici bölümünü ise 16 Drejan ailesinin soyağaçları oluşturuyor. Eserde Şatolar, Zeynanlılar, Kışlalılar, Sımolar, Mollıklar, Birmoklar, Kureyşan, Sulluran, Midemoğulları, Hacolar, Şavatalar, Affıklar, Valıkmıstıklar, Kamaraş, Şatıroğulları ve Bakoslar olmak üzere 16 aile ele alındı.
Kitapta yalnızca isimler değil, nesiller boyunca aktarılan aile bağları, köyler, akrabalık ilişkileri ve geçmişten günümüze uzanan hatıralar da yer alıyor.
Bu yönüyle eser, yalnızca bir programın kayıtlarını içeren bir kitap olmanın ötesine geçiyor. Bölgenin sosyal yapısını ve aileler arasındaki ilişkileri geleceğe taşıyan bir hafıza çalışması niteliği kazanıyor.
Alpaslan da kitabın içeriğini anlatırken, “İçinde 16 Drejan ailesinin soyağaçları var. İsimler var. Nesiller, aileler, hatıralar, köyler var. Ve bütün bunların arkasında kocaman bir insan hikâyesi var.” sözleriyle çalışmanın kapsamını anlattı.
Bugün kitabı eline alan genç bir kişinin yıllar önce yaşamış dedesinin adına ulaşabilmesi, ailesinin hangi büyüklerden geldiğini öğrenebilmesi ve kendi kökleri hakkında bilgi sahibi olabilmesi amaçlanıyor.
“Biz Bugün İçin Değil, Yarın İçin Kayıt Tuttuk”
Çalışmanın ortaya çıkışındaki temel düşünce, geçmişin yalnızca resmi belgelerden ibaret olmadığı gerçeğine dayanıyor.
Bir dedenin yıllarca anlattığı aile hikâyesi, bir ninenin hatırladığı köy yaşamı, aile büyüklerinin birbirleriyle olan akrabalık ilişkileri veya geçmişte yaşanan bir göç hikâyesi, yazılı hale getirilmediğinde zaman içerisinde unutulabiliyor.
Yeşilkale Sohbetleri ile bu sözlü bilgiler önce dijital olarak kayıt altına alındı. Ardından kayıtlar yazıya dönüştürülerek gazetede yayımlandı ve internet ortamına taşındı. YouTube üzerinden de izleyicilerle buluşturulan içerikler, son aşamada kalıcı bir kitaba dönüştürüldü.
Alpaslan bu süreci, “Biz canlı tanıkların hafızasında bulunan bilgileri dijital olarak kayda aldık. O kayıtları yazıya dönüştürüp, gazetede yayımladık. Sonra internet ortamına taşıyıp, YouTube'da insanlarla buluşturduk. Ve şimdi bütün bu yolculuğu kalıcı bir esere dönüştürdük.” sözleriyle anlattı.
Çalışmanın gelecek kuşaklara yönelik olduğunu vurgulayan Alpaslan, “Biz bugün için değil, yarın için kayıt tuttuk. Çünkü hafıza korunmazsa kaybolur. Ve kaybolan bazı şeylerin yerine yenisini koyamazsınız.” dedi.
“Bir Programın Kitabı Değil, Bir Bölgenin Hafıza Defteri”
Yeşilkale Sohbetleri'nin ortaya çıkardığı eser, yalnızca bir televizyon ya da internet programının kitabı olarak görülmüyor.
Çalışmanın temelinde, bölgenin sözlü tarihini kayıt altına alma düşüncesi bulunuyor. Ailelerin geçmişi, köylerin hikâyeleri, göçler, akrabalık ilişkileri ve gelenekler bir araya getirilerek gelecek kuşaklara aktarılmak isteniyor.
İlk sezonun birikimini içeren 236 sayfalık kitap, özel baskısıyla okuyucuyla buluşurken, program boyunca ele alınan 16 Drejan ailesinin geçmişlerine ve sözlü tarih kayıtlarına yer veriyor.
Alpaslan, kitabın anlamını ise şu sözlerle ifade etti:
“Bugün elimizde tuttuğumuz kitap, aslında yıllardır devam eden bir çalışmanın almanağıdır. Bir programın kitabı değil sadece... Bir bölgenin hafıza defteridir.”
Gençler İçin Geçmişe Açılan Bir Kapı Olacak
Günümüzde aile geçmişine ilişkin bilgilerin yeni kuşaklara aktarılması giderek daha önemli hale gelirken, Yeşilkale Sohbetleri bu konuda dikkat çekici bir örnek oluşturuyor.
Çünkü geçmişini bilmeyen bir kişinin ailesinin nereden geldiğini, kimlerin hangi hayatları yaşadığını ve bugünkü aile yapısının nasıl oluştuğunu anlaması zorlaşabiliyor.
Hazırlanan kitap ise gençlerin kendi geçmişlerine ilişkin sorularına cevap bulabilecekleri kalıcı bir kaynak olmayı hedefliyor.
Alpaslan, kitabın yıllar sonra gençler ve çocuklar için taşıyacağı anlamı, “Belki bugün genç bir arkadaşımız bu kitabı açacak ve kendi dedesinin adını ilk kez görecek. Belki bir çocuk, ailesinin hangi büyüklerden geldiğini merak edecek. Belki yıllar sonra bir torun, bu kitabın sayfalarını açacak ve artık hayatta olmayan büyükbabasının ismini bulacak.” sözleriyle anlattı.
“Bu Kitap Onların”
Hazırlanan çalışmanın yalnızca bugünün insanlarına değil, gelecekte kitabın sayfalarını açacak çocuklara ve torunlara bırakılması hedefleniyor.
Bu nedenle kitap, ailelerin geçmişini öğrenmek isteyen yeni nesiller açısından önemli bir kaynak olarak öne çıkıyor.
Alpaslan, çalışmanın geleceğe bırakılan bir miras olduğunu belirterek, “Bugünün çocuklarına, dünün büyüklerini bırakabilir miyiz? Bence bırakabiliriz. Bu kitap bunun cevabıdır.” dedi.
Çalışmaya katkı sunanlara da teşekkür eden Alpaslan, kitabın gelecek kuşaklara ait olduğunu vurgulayarak, “Bu kitap onların. Çünkü geçmiş yalnızca geçmişte kalmaz. Geçmiş, bugünümüzün ve yarınımızın bir parçasıdır.” ifadelerini kullandı.
Geçmişten Geleceğe Bırakılan Bir Miras
Yeşilkale Sohbetleri'nin hikâyesi aslında bir programın hikâyesinden çok daha fazlasını anlatıyor.
İnsanların hafızasında yaşayan bilgiler önce dinlendi, ardından kayıt altına alındı. Yazıya geçirilen hikâyeler gazetelerde ve dijital platformlarda yayımlandı. Sonunda ise bütün bu çalışma kalıcı bir esere dönüştü.
16 Drejan ailesinin geçmişini bir araya getiren kitap, gelecek kuşaklara bırakılan bir hafıza mirası olarak öne çıkıyor.
Çalışmanın temel mesajı ise oldukça açık: Geçmiş yalnızca geçmişte yaşananlardan ibaret değil. Geçmiş, bugün yaşayan insanların kim olduğunu ve yarın nasıl hatırlanacaklarını da belirliyor.
Halit Alpaslan'ın sözleriyle, “Biz geçmişimizi dinleyip kayıt aldık. Ve şimdi geleceğe bırakıyoruz. Yeşilkale Sohbetleri... Bir programdan doğdu. Bir kitaba dönüştü. Şimdi ise bir hafıza olarak geleceğe kalıyor.”
Yeşilkale Sohbetleri'nin ilk sezonuyla ortaya çıkan 236 sayfalık eser, böylece televizyon ekranlarından çıkarak kitaplıklara, aile arşivlerine ve gelecek kuşakların hafızasına taşınıyor.
Malatya haber ve bölgeden son gelişmelere ulaşmak için haber sitemizi inceleyin.
