Kamuoyunda uzun süredir merakla beklenen 12. Yargı Paketi, TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edilerek Genel Kurul aşamasına geçti. Adalet Bakanı Akın Gürlek, teklif üzerinde kapsamlı çalışmaların tamamlandığını belirterek düzenlemenin kısa süre içerisinde TBMM Genel Kurulu'nda görüşülmesinin beklendiğini açıkladı.
Teklifin Genel Kurul'da kabul edilmesinin ardından Cumhurbaşkanı'nın onayıyla Resmi Gazete'de yayımlanması ve yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Genel Af Var mı?
Yargı Paketi ile ilgili kamuoyunda en çok konuşulan konuların başında genel af ve infaz indirimi geliyor.
Ancak teklifin mevcut halinde genel af ya da tüm hükümlüleri kapsayan geniş kapsamlı bir infaz affı bulunmuyor. Yetkililer, sosyal medyada dolaşan af iddialarının gerçeği yansıtmadığını vurguluyor.
Paket içerisinde yalnızca belirli suç tiplerine ve bazı özel durumlara ilişkin düzenlemeler yer alıyor.
IBAN Mağdurları İçin Yeni Düzenleme
Teklifte dikkat çeken düzenlemelerden biri de kamuoyunda "IBAN mağdurları" olarak bilinen kişilerle ilgili oldu.
Son yıllarda özellikle sosyal medya üzerinden "hesabını kirala, komisyon kazan" vaatleriyle banka hesaplarını başkalarına kullandıran çok sayıda kişi hakkında dolandırıcılık suçlamasıyla dava açılmıştı.
Yeni düzenlemeyle birlikte;
Banka hesabını maddi menfaat karşılığında kullandıran,
Suç organizasyonunun asli faili olmayan,
Olayın özelliklerine göre daha hafif sorumluluğu bulunan kişiler açısından mahkemelere daha esnek değerlendirme yapabilme imkanı getiriliyor.
Böylece hakimler, olayın niteliğine göre cezada indirime gidebilecek.
Buna karşılık dolandırıcılığı planlayan, organize eden veya suçtan asıl kazancı sağlayan kişiler hakkında mevcut cezalar aynen uygulanmaya devam edecek.
HAGB Sistemi Baştan Sona Değişiyor
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) uygulamasında kapsamlı değişiklik yapılıyor.
Yeni düzenlemeye göre;
2 yıl veya daha az süreli hapis cezası ya da adli para cezası alan sanıklar hakkında HAGB kararı verilebilecek.
Sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkum olmaması gerekecek.
Oluşan zararın tamamen giderilmiş olması şartı aranacak.
Sanığın yeniden suç işlemeyeceği yönünde mahkemenin kanaat oluşturması gerekecek.
HAGB kararı verilmesi halinde kişi 5 yıl denetime tabi olacak.
Bu süre içerisinde kasıtlı yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşecek. Aksi durumda mahkeme hükmü açıklayabilecek.
Ayrıca yeni düzenlemeyle birlikte HAGB kararlarına karşı istinaf ve bazı durumlarda temyiz yolu da açılıyor.
Bazı Suçlarda Cezalar Artıyor
Adalet Bakanı Akın Gürlek, 12. Yargı Paketi kapsamında toplum düzenini bozan bazı suçlara yönelik cezaların artırılacağını da açıkladı.
Özellikle;
Organize suçlar,
Dolandırıcılık,
Kamu güvenliğini tehdit eden bazı suç tipleri
için daha caydırıcı yaptırımlar öngörülüyor.
Yargılama Süreleri Kısalacak
Paket kapsamında yargının hızlandırılması amacıyla da önemli değişiklikler yapılıyor.
Buna göre;
Duruşmalar arasındaki süre kural olarak 3 ayı geçemeyecek.
Ancak bilirkişi incelemesi veya zorunlu hallerde hakim gerekçesini açıklayarak daha uzun süre belirleyebilecek.
Bilirkişilik sistemi yeniden düzenlenerek gereksiz bilirkişi görevlendirmelerinin önüne geçilecek.
Miras Kalan Taşınmazların Satışında Yeni Dönem
Türk Medeni Kanunu'nda yapılacak değişiklikle birlikte vesayet altındaki kişilere ait taşınır ve taşınmaz malların satışı elektronik ortama taşınıyor.
Yeni sistemde;
Satış işlemleri UYAP'a entegre elektronik satış portalı üzerinden açık artırmayla gerçekleştirilecek.
Taşınmaz satışları vesayet makamının onayıyla kesinleşecek.
Bu düzenlemenin yürürlüğe girmesinden üç ay sonra uygulanması planlanıyor.
Bilgisayarlardaki Dijital Veriler İçin Yeni Kurallar
Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılacak değişiklikle dijital delillere ilişkin süreç de yeniden düzenleniyor.
Yeni hükümlere göre;
Bilgisayar ve dijital cihazlarda arama yapılabilmesi için kuvvetli suç şüphesi bulunması gerekecek.
Kopyalanan dijital veriler güvenli şekilde muhafaza edilecek.
Kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilmesi halinde belirlenen süre sonunda veriler imha edilecek.
Hakim onayı alınmayan işlemler geçersiz sayılacak.
İdare Mahkemelerinde Tek Hakim Dönemi Genişliyor
Teklif kapsamında idare mahkemelerinde tek hakim tarafından karara bağlanabilecek dava türleri de artırılıyor.
486 bin lirayı aşmayan birçok idari işlem, çeşitli disiplin cezaları, öğrenci işlemleri ve bazı kamu personeli uyuşmazlıkları tek hakim tarafından sonuçlandırılabilecek.
Bu düzenlemeyle davaların daha kısa sürede sonuçlandırılması hedefleniyor.
Yargıtay ve İstinaf Sisteminde Değişiklik
Yargı Paketi ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısına önemli bir yetki daha veriliyor.
Yeni düzenlemeye göre;
Yargıtay ceza dairelerinin birçok kararına karşı Başsavcı üç ay içinde Ceza Genel Kurulu'na itiraz edebilecek.
Sanığın lehine yapılacak itirazlarda ise süre sınırı uygulanmayacak.
Ayrıca bazı istinaf ve temyiz süreçleri de yeniden düzenlenerek yargılamaların daha etkin yürütülmesi amaçlanıyor.
Faiz Hesaplamasında Yeni Sistem
Teklifte yer alan düzenlemeye göre kanuni faiz oranı da değişiyor.
Taraflar arasında sözleşmeyle farklı bir oran belirlenmemişse uygulanacak faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın reeskont oranı esas alınarak hesaplanacak.
Bu değişiklik özellikle tazminat davaları ve ticari uyuşmazlıklarda önemli sonuçlar doğuracak.
12. Yargı Paketi Ne Zaman Yasalaşacak?
Yargı Paketi, TBMM Adalet Komisyonu'ndan geçmesinin ardından Genel Kurul gündemine alınacak. Teklifin Meclis'te kabul edilmesi halinde Cumhurbaşkanı'nın onayı sonrası Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Kamuoyunun yakından takip ettiği düzenleme; HAGB sistemi, IBAN mağdurlarına yönelik ceza indirimi, dijital deliller, yargılama süreleri, miras satış işlemleri ve idari yargıdaki birçok uygulamada önemli değişiklikler getirecek. Ancak mevcut teklif metninde genel af veya geniş kapsamlı infaz affına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmuyor.
