Darende'nin Ağılbaşı (Engüzek) Mahallesi'nde bulunan Dilsiz Ziyareti, yüzyıllardır bölge halkının hafızasında yaşayan rivayetleriyle ilgi görüyor. Kayalıklar ve asırlık ağaçların arasında yer alan ziyaret alanı, geçmişi tam olarak bilinmese de manevi değeri nedeniyle her yıl çok sayıda ziyaretçiyi ağırlıyor. Mahalle sakinleri, büyüklerinden dinledikleri anlatıları yeni nesillere aktararak bu kültürel mirası yaşatmaya devam ediyor.
Konuşamayan Seyyidin "Sır Olduğu" Anlatılıyor
Yörede anlatılan rivayete göre Dilsiz, seyyid soyundan gelen ve doğuştan konuşamayan bir zat olarak biliniyor. Konuşamadığı için zaman zaman alay konusu olan Dilsiz'in, yanında yalnızca bir ibrik alarak yaşadığı yerden ayrıldığı ifade ediliyor.
Rivayete göre yakınları ayak izlerini takip ederek bugünkü ziyaret alanına kadar geliyor. Ancak izlerin burada aniden kaybolduğu ve Dilsiz'in "sır olduğu", yani gözden kaybolduğu anlatılıyor. Bu olayın ardından bölgenin kutsal kabul edildiği ve "Dilsiz Ziyareti" adıyla anılmaya başlandığı rivayet ediliyor.
Konuşmaya Başlayan Çocuk Rivayeti
Mahalle sakinleri Birgül Korkmaz ve Sultan Özkan'ın aktardığı anlatılara göre, yıllar önce konuşma güçlüğü yaşayan küçük bir çocuk ailesi tarafından Dilsiz Ziyareti'ne getirildi.
Rivayete göre çocuk burada uyandıktan sonra ilk kez konuşarak, "Beni bir köpek ısırdı." dedi. Bunun üzerine ailesinin dileklerinin kabul olduğuna inanarak adak kurbanı kestiği anlatılıyor. Mahalle halkı, benzer rivayetlerin yıllardır dilden dile aktarıldığını belirtiyor.
Keramet ve Koruma İnancı
Bölge halkı arasında anlatılan bir başka rivayete göre ise bir çiftçi, tarlada çalışırken eşyalarını ziyaret alanına bırakıyor. Çevresindekilerin "Çalınmaz mı?" sorusuna ise "Koruyacak olan korur." cevabını veriyor.
Rivayete göre eşyaları almaya çalışan kişiler görünmeyen bir engelle karşılaştıklarını, ayaklarına bir şeylerin dolandığını ve taşlandıklarını hissederek korkuyla bölgeden uzaklaşıyor. Bu olay da Dilsiz Ziyareti'nin kerameti olarak anlatılmaya devam ediyor.
Ziyaret Alanı Açık Şekilde Korunuyor
Mahalle halkının anlattığı bir diğer rivayete göre geçmişte ziyaret alanının üzeri kapatılmak istenmiş ancak yapılan örtü ertesi gün parçalanmış halde bulunmuş. Bu nedenle Dilsiz'in üzerinin kapatılmasını istemediğine inanıldığı ve ziyaret yerinin bugüne kadar açık şekilde korunduğu ifade ediliyor.
Ziyaret alanında vatandaşların dinlenebileceği üstü kapalı bir bölüm ile ikinci bir mezar da bulunuyor. Buraya gelen ziyaretçiler dua ediyor, adak kurbanı kesiyor ve lokma dağıtıyor. Bazı ziyaretçilerin dileklerini sembolik olarak mezar başına ip bağlayarak ifade ettiği görülürken, mahalle sakinleri tüm dilek ve duaların yalnızca Allah'tan istendiğini, ziyaretin ise Allah'ın sevdiği bir kulun hatırasına duyulan saygının göstergesi olduğunu vurguluyor.
Not: Haberde yer alan olaylar ve anlatılar, bölge halkı tarafından kuşaktan kuşağa aktarılan rivayetlerdir. Bu anlatılar tarihsel veya bilimsel olarak doğrulanmış bilgiler değil, yöresel kültürel mirasın bir parçası olarak değerlendirilmektedir.
