Malatya’nın sessiz sokaklarında, üzerine basıp geçtiğimiz toprakların altında binlerce yıllık bir dram yatıyor. Şehrin yerel hafızasında sadece "Gavur Mezarlığı" olarak kodlanan, çocukların yanından geçerken ürktüğü o metruk alan, aslında dünya tarihine ışık tutacak devasa bir mirasın son kalıntılarını saklıyor. Ancak bu miras, bugün müzelerde değil; mahalledeki evlerin temellerinde, bahçelerin istinat duvarlarında sessiz birer taş olarak yaşam mücadelesi veriyor.
Malatya’nın Orduzu Mahallesi’nde, modern hayatın hemen yanı başında sessiz sedasız yıkılmayı bekleyen bir tarih yatıyor. Halk arasında "Gavur Mezarlığı" olarak bilinen, taşları ev temellerine karışmış Yumru Kilise, hem Roma’nın izlerini hem de Osmanlı’nın şifrelerini barındırıyor. İşte görenleri hayrete düşüren o gizemli geçmiş...
TARİHİN KÜLLERİNDEN DOĞAN GİZEM: YUMRU KİLİSE
Malatya’nın parlayan yıldızı Orduzu, sadece doğasıyla değil, toprağın altında sakladığı devasa bir tarihle de dikkat çekiyor. Roma döneminde bir Ortodoks Kilisesi olarak inşa edilen Yumru Kilise, Bizans’ın çöküşünden sonra bile ayakta kalarak Osmanlı İmparatorluğu döneminde de dini bir merkez olmaya devam etti. Ancak bu yapıyı asıl ilginç kılan, duvarlarındaki taşlardan ziyade, içerisinde yaşayan insanların kimliğiydi.
OSMANLI’NIN TÜRKÇE KONUŞAN HRİSTİYANLARI
Tarih kayıtlarına göre, bu bölgede yaşayan Osmanlı tebaası, kiliseye olan bağlılıklarını sürdürürken aynı zamanda Türkçe konuşuyorlardı. Köyün kültürüyle tamamen harmanlanmış bu topluluk, Anadolu’nun hoşgörü ikliminin en somut örneklerinden biri olarak tarihe geçti. Bugün o insanlardan geriye kalan tek şey ise, yıkık bir duvarın yarısı ve toprağın altından çıkan kemikler.
TAŞLARI EV TEMELLERİNE, KEMİKLERİ EFSANELERE KONU OLDU
Yumru Kilise’den günümüze ne yazık ki sadece tek bir duvarın parçası ulaşabildi. Diğer yarısı ise zamanın ve ilgisizliğin kurbanı oldu. Ancak bu yıkım, tarihin yok olduğu anlamına gelmiyor; kilisenin devasa taşları bugün Orduzu’daki birçok evin temelinde ve bahçe duvarlarında yaşamaya devam ediyor.
Bölge halkı tarafından "Orduzulular Gavur Mezarlığı" olarak adlandırılan alan, ismini kazılar ve doğal aşınmalar sonucu ortaya çıkan eski kemiklerden alıyor. Bu kemikler, buranın sadece bir ibadethane değil, aynı zamanda yüzyıllarca kullanılmış dev bir mezarlık olduğunu kanıtlıyor.
ARKEOLOGLARIN VE TARİH MERAKLILARININ YENİ ROTASI
Hala tam anlamıyla keşfedilmemiş olan bu alan, profesyonel bir arkeolojik çalışma bekliyor. Yumru Kilise'nin yıkık duvarlarından gelen ses, geçmişin şifrelerini çözmek isteyen tarih meraklılarını bekliyor. Malatya’nın bu gizemli noktası, doğru bir tanıtımla bölgenin en önemli turizm duraklarından biri olmaya aday.
