Türkiye'nin dünya kayısı üretimindeki lider şehri Malatya'da, gün kurusu kayısı üretimi yapan çiftçilerin en önemli sorunlarından biri yeniden gündeme geldi. Özellikle geleneksel yöntemle toprak üzerinde kurutulan gün kurusu kayısılarda oluşabilen aflatoksin, üreticileri hem ekonomik hem de kalite açısından zor durumda bırakıyor.
Gün kurusunda risk daha yüksek
Malatya'da üretilen kayısılar iki farklı yöntemle kurutuluyor. Kükürtleme işlemi uygulanan sarı kayısılar özel sergenlerde kurutulurken, doğal yöntemle hazırlanan gün kurusu kayısılar ise çoğunlukla toprak üzerine serilen fileler üzerinde kurutuluyor.
Uzmanların da dikkat çektiği aflatoksin riski, özellikle toprağın nemi, küf oluşumu ve hijyen koşulları nedeniyle gün kurusu kayısıda daha fazla görülebiliyor. Bu durum, ürünün pazarlanmasını ve ihracatını olumsuz etkileyebiliyor.
Çakıl taşlı sergenler çözüm oluyor
Bazı üreticiler ise sorunu farklı bir yöntemle aşmayı başardı. Bahçelerinde oluşturdukları sergen alanlarını çakıl taşlarıyla kaplayan üreticiler, fileleri bu zemin üzerine sererek kayısıları toprakla doğrudan temas ettirmiyor.
Bu yöntem sayesinde hem hava sirkülasyonu artıyor hem de küf ve aflatoksin oluşma riski önemli ölçüde azalıyor. Üreticiler, bu sistemin ürün kalitesini yükselttiğini ve ihracatta yaşanabilecek sorunların önüne geçtiğini ifade ediyor.
Üreticiler destek bekliyor
Ancak her üreticinin bu sistemi kuracak ekonomik gücü bulunmuyor. Özellikle geniş kayısı bahçelerine sahip çiftçiler, sergen alanlarını çakıl taşlarıyla kaplamanın ciddi bir maliyet oluşturduğunu belirtiyor.
Bu nedenle üreticiler, ilgili kamu kurumlarının destek programları hazırlamasını istiyor. Kayısı üreticileri, gün kurusu kayısının kurutulduğu alanların belirli bir bölümünün çakıl taşlarıyla kaplanmasına yönelik destek verilmesinin hem ürün kalitesini artıracağını hem de Malatya kayısısının uluslararası pazardaki gücünü koruyacağını dile getiriyor.
İhracat için kritik öneme sahip
Dünyaca ünlü Malatya kayısısında kalite standartlarının korunması, ihracat açısından büyük önem taşıyor. Üreticiler, aflatoksin riskini azaltacak yatırımların yaygınlaşmasıyla hem ekonomik kayıpların önüne geçilebileceğini hem de doğal yöntemle üretilen gün kurusu kayısının değerinin daha da artacağını ifade ediyor.
Üreticiler, aflatoksin riskinin yalnızca üretim sürecini değil, ihracatı da etkileyebildiğini belirtiyor. İhraç edilen kuru kayısıların bir kısmı, alıcı ülkelerde yapılan analizlerde aflatoksin ya da kalıntı kontrolleri nedeniyle yeniden incelemeye alınabiliyor. Üreticilere göre, gün kurusu kayısının daha sağlıklı koşullarda kurutulmasını sağlayacak çakıl taşlı sergenlerin yaygınlaşması, hem ürün kalitesini artıracak hem de ihracatta yaşanabilecek olası sorunların önüne geçilmesine katkı sağlayacak.
