Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilmesinin ardından Resmî Gazete'de yayımlanan **"Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 7589 sayılı Kanun"**, yargı sisteminde kapsamlı değişiklikleri beraberinde getirdi. Yeni düzenleme ile mahkemelerdeki iş yükünün azaltılması, davaların daha kısa sürede sonuçlandırılması ve bazı hukuki süreçlerin daha etkin hale getirilmesi amaçlanıyor.
Kanun; miras paylaşımından idari davalara, dolandırıcılık suçlarında ceza uygulamalarından genetik verilerin saklanmasına kadar birçok farklı başlıkta yeni hükümler içeriyor.
Miras Kalan Taşınmazların Satışında Yeni Kurallar
Kanunla birlikte miras kalan taşınmazların ortaklığının giderilmesine ilişkin davalarda önemli değişiklikler yapıldı.
Buna göre taşınmazın tamamının mirasçılara ait olduğu ve üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı durumlarda gerçekleştirilecek ilk satış ihalesine yalnızca mirasçılar katılabilecek. Böylece aile mirasının öncelikle mirasçılar arasında korunması hedefleniyor.
İlk açık artırmada taşınmaz için teklif edilen bedelin, belirlenen tahmini değerin tamamını karşılaması gerekecek. Ayrıca ihaleyi kazanmasına rağmen bedeli yasal süresi içinde yatırmayan kişiler hakkında teklif ettikleri tutarın yüzde 5'i oranında idari para cezası uygulanacak.
İdari Yargıda Tek Hâkim Dönemi Genişliyor
Yeni düzenleme, idari mahkemelerde tek hâkim tarafından görülebilecek dava sayısını da artırıyor.
Buna göre konusu **486 bin lirayı aşmayan** bazı iptal ve tam yargı davalarında karar tek hâkim tarafından verilebilecek. Öğrencilerin not, burs, yurt ve benzeri işlemlerine ilişkin davalar ile kamu görevlilerinin izin, lojman, geçici görevlendirme ve yolluk gibi işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklar da bu kapsama alındı.
Ancak öğrencilerin okuldan uzaklaştırılması veya okul ile ilişiğinin kesilmesine neden olan disiplin cezalarına ilişkin davalar bu uygulamanın dışında bırakıldı.
Yeni düzenlemeyle birlikte tek hâkim tarafından verilen bazı kararlar ile yabancılar ve uluslararası koruma mevzuatından doğan belirli uyuşmazlıklarda Danıştay'a temyiz başvurusu yapılamayacak.
IBAN ve Hesabını Kullandıranlara Ceza İndirimi Şartlı Olacak
Son yıllarda dolandırıcılık olaylarında sıkça gündeme gelen banka hesabı ve IBAN kullandırılması konusunda da yeni bir düzenleme yapıldı.
Mahkeme, bir kişinin suça iştirakinin yalnızca banka hesabını, IBAN'ını, kredi kartını ya da kripto varlık hesabını kullandırmakla sınırlı olduğuna kanaat getirirse, verilecek cezada **yarı oranında indirim** uygulayabilecek.
Düzenleme yalnızca yeni davaları değil, daha önce hüküm verilmiş ancak dosyası istinaf veya temyiz aşamasında bulunan bazı sanıkları da kapsayabilecek. Bu dosyalar yeniden değerlendirilmek üzere ilk derece mahkemelerine gönderilebilecek.
İşkence ve Kötü Muamele Suçlarında HAGB Uygulaması Kaldırıldı
Kanun, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) uygulamasında da önemli değişiklikler içeriyor.
İki yıl veya daha az süreli hapis cezalarında HAGB uygulaması genel olarak devam edecek. Ancak işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işledikleri kötü muamele suçlarında artık HAGB kararı verilemeyecek.
Öte yandan HAGB kararlarına karşı istinaf ve belirli şartların oluşması halinde temyiz yolu da açık olacak.
DNA ve Genetik Verilerin Saklanmasına Yeni Düzenleme
Ceza soruşturmalarında elde edilen DNA ve genetik inceleme sonuçlarının saklanmasına ilişkin süreç de yeniden düzenlendi.
Buna göre elde edilen genetik veriler kişisel bilgilerden arındırılarak özel bir sistemde muhafaza edilecek.
Şüpheli hakkında beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi halinde bu veriler derhal silinecek. Mahkûmiyet kararı kesinleşirse genetik veriler 20 yıl boyunca saklanacak, sürenin sonunda ise tamamen imha edilecek.
Kanuni Faiz Hesaplamasında Yeni Esas
Kanun, ticari ve hukuki işlemlerde uygulanacak kanuni faiz oranına ilişkin yeni bir hesaplama yöntemi de getiriyor.
Sözleşmelerde faiz oranının belirtilmediği durumlarda uygulanacak kanuni faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın kısa vadeli kredi reeskont faiz oranının yüzde 80'i esas alınarak belirlenecek.
Yıl içerisinde faiz oranında 5 puan veya daha fazla değişiklik olması halinde ikinci yarı için yeni oran uygulanabilecek.
Hukuk Davalarında Duruşmalar Daha Kısa Aralıklarla Yapılacak
Vatandaşların uzun süren davalar nedeniyle yaşadığı mağduriyetlerin azaltılması amacıyla hukuk yargılamalarında da yeni bir uygulamaya geçiliyor.
Buna göre duruşmalar arasındaki sürenin kural olarak **üç ayı geçmemesi** esas alınacak. Ancak bilirkişi incelemesi, keşif işlemleri veya farklı mahkemelerle yapılacak yazışmalar gibi zorunlu durumlarda hâkim gerekçesini açıklayarak bu süreyi uzatabilecek.
Bazı Düzenlemeler Hemen, Bazıları Üç Ay Sonra Uygulanacak
7589 sayılı Kanun'un büyük bölümü Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girerken, elektronik satış sistemi ile uzaktan duruşmaya ilişkin bazı hükümler ise üç ay sonra uygulanmaya başlanacak.
Yeni düzenlemenin, hem vatandaşların adalete erişimini kolaylaştırması hem de mahkemelerdeki dosya yoğunluğunu azaltarak yargı süreçlerini hızlandırması hedefleniyor.
