Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren kanun, tasfiyesine karar verilen belirli yatırım fonlarının işlemlerini kapsıyor. Düzenlemeyle fon varlıklarının adil, şeffaf ve etkin şekilde tasfiye edilmesi, hukuka aykırı biçimde fon malvarlığından çıkarılan değerlerin geri kazanılması ve oluşan zararların sorumlulardan tahsil edilmesi amaçlanıyor.
Kanun, belirtilen fonlar dışındaki diğer yatırım fonları için genel veya sürekli bir tasfiye ve sorumluluk rejimi oluşturmuyor.
Tasfiye Sürecini SPK Denetleyecek
Kanun kapsamında tasfiye işlemleri, Sermaye Piyasası Kurulunun gözetim ve denetimi altında, tasfiye ile görevlendirilen kuruluşlar tarafından yürütülecek. SPK; fon varlıklarının belirlenmesi ve nakde çevrilmesi, değerleme yöntemleri, fon pay sahipliğinin tespiti, ara ve nihai ödemeler ile dağıtım sırasına ilişkin usul ve esasları belirleyebilecek.
Tasfiye işlemlerinde yatırımcıların menfaatlerinin korunması ve fon varlıklarının mümkün olan en yüksek ekonomik değerle değerlendirilmesi esas alınacak. Gerekli durumlarda borsa fiyatının gerçek değeri yansıtmadığı veya tasfiyeyi geciktirdiği değerlendirilirse farklı satış yöntemleri ve geçici fiyat marjları uygulanabilecek.
SPK, tasfiye görevlilerinin talebi üzerine fon varlıklarının borsa dışında satılmasına da onay verebilecek. Satın alınan varlıkların belirli bir süre borsada satılmasının engellenmesine ilişkin kararlar alınması da mümkün olacak.
Yatırımcılara 1 Milyon Liraya Kadar Ara Ödeme Yapılabilecek
Kanunun öne çıkan düzenlemelerinden biri, fon pay sahiplerine yapılabilecek ara ödemelerle ilgili oldu. Fon malvarlığının nakde çevrilmesinden elde edilen tutarın yatırımcıların hesaplanan alacaklarını karşılamaya yetmemesi durumunda, belirli koşullar çerçevesinde ara ödeme yapılabilecek.
SPK tarafından belirlenecek fonlarda, net yatırım tutarı 1 milyon TL'nin altında olan yatırımcılar için hesaplanan net yatırım tutarı kadar; 1 milyon TL ve üzerinde olan yatırımcılar için ise en fazla 1 milyon TL ara ödeme yapılabilecek. Ancak ödeme, ilgili yatırımcının net yatırım tutarının endeksleme uygulanmadan hesaplanan kısmını aşamayacak.
Ara ödeme tutarı, para piyasası niteliğindeki fonlar hariç olmak üzere, yatırımcının hesabındaki fon katılma paylarının toplam değerini de geçemeyecek.
Dağıtılabilir nakdin bütün yatırımcıların hesaplanan tutarlarını karşılamaya yetmemesi halinde SPK, ödemelerin nasıl yapılacağına karar verebilecek. Bu kapsamda net yatırım tutarı en düşük olan yatırımcılardan başlanması veya tüm yatırımcılar için asgari bir ara ödeme tutarı belirlenmesi mümkün olacak.
Ara ödeme yapılması, yatırımcının fon katılma paylarının hemen iade edilmesi anlamına gelmeyecek. Söz konusu paylar, nihai tasfiye ödemeleri sırasında iade edilecek.
Yatırım Tutarları Nasıl Hesaplanacak?
Kanuna göre yatırımcıların tasfiye bakiyesinden alacakları net yatırım tutarı, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından hesaplanacak. Hesaplamada yatırımcıların fona yaptığı nakit girişleri ve fondan gerçekleştirdiği nakit çıkışları dikkate alınacak.
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile yurt içi üretici fiyat endeksindeki (Yİ-ÜFE) değişim oranlarının aritmetik ortalaması, kanunda belirtilen yöntem doğrultusunda hesaplamaya dahil edilecek. Böylece tasfiye bakiyesinden yapılacak ödemelerde yatırımcıların net yatırım tutarının belirlenmesine ilişkin esaslar düzenlenmiş olacak.
Tasfiye tamamlandıktan sonra tahsil edilen tutarlar da mükerrer ödeme yapılmasını önleyecek şekilde geri kazanım hesabına aktarılacak. Nihai ödemelerde daha önce tasfiye malvarlığından, geri kazanım hesabından veya diğer hukuki yollarla yapılan ödemeler mahsup edilecek.
Fon Varlıklarından Hukuka Aykırı Çıkarılan Değerler Geri Alınacak
Düzenleme, fon malvarlığından mevzuata aykırı yollarla çıkarılan değerlerin geri kazanılmasına ilişkin sorumlulukları da belirliyor.
Fonun gerçek bir ekonomik amacı bulunmayan veya fonun menfaatine uygun olmayan işlemlerle zarara uğratılması halinde, kredi, borç, avans, teminat, devir, alım-satım ve benzeri işlemler yoluyla ilişkili taraflara ya da üçüncü kişilere aktarılan değerler hukuka aykırı çıkarılmış malvarlığı kapsamında değerlendirilebilecek.
Bu tür zarar ve kayıplardan öncelikle fonun kurucusu veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketi sorumlu tutulacak. Zararın bu şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilememesi ya da tahsil edilemeyeceğinin açıkça anlaşılması halinde, sorumluluğu SPK tarafından belirlenen gerçek ve tüzel kişiler de şahsen sorumlu olabilecek.
Kişilerin görevlerinden ayrılmış olması, görev yaptıkları dönemde gerçekleştirilen işlem ve kararlardan kaynaklanan sorumluluklarını ortadan kaldırmayacak.
TMSF ve YTM Geri Kazanılan Tutarların Dağıtımında Görev Alacak
Kanunla birlikte Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun (TMSF) ve Yatırımcı Tazmin Merkezinin (YTM) süreçteki görevleri de düzenlendi.
SPK, tasfiye işlemleriyle denetim ve inceleme sonuçlarını dikkate alarak fon bazında oluşan zararları, sorumluları ve sorumluluk tutarlarını belirleyip TMSF'ye bildirebilecek. Bunun ardından sorumluların malvarlığından tahsilat yapılması için gerekli takip işlemleri başlatılabilecek.
Soruşturmalar kapsamında belirli malvarlığı değerlerine el konulması da mümkün olacak. Fona doğrudan iadesi hukuken mümkün olan para ve sermaye piyasası araçları, ilgili yasal süreç çerçevesinde fona veya geri kazanım hesabına aktarılabilecek.
Geri kazanılan tutarlar, her fon için ayrı hesaplarda izlenecek ve yalnızca ilgili fonun tasfiyesi ile fon pay sahiplerine yapılacak ödemelerde kullanılabilecek. Ödemeler, nihai dağıtım dışındaki durumlarda SPK tarafından belirlenecek asgari ödeme tutarı ve ilgili işlem maliyetleri de dikkate alınarak gerçekleştirilecek.
Kanunla, belirli yatırım fonlarının tasfiye sürecinde yatırımcı alacaklarının hesaplanması, fon malvarlığından çıkarılan değerlerin geri kazanılması ve sorumluların belirlenmesine ilişkin yasal çerçeve oluşturuldu.
Malatya ve Türkiye gündemindeki ekonomi gelişmelerini takip etmek için Malatya haberleri içeriklerimizi inceleyebilir, düzenlemenin yatırımcılar açısından olası sonuçlarına ilişkin görüşlerinizi paylaşabilirsiniz.
