8 Eylül, dünyanın birçok ülkesinde Uluslararası Okuryazarlık Günü olarak kutlanıyor. UNESCO tarafından 1967’den bu yana kutlanan gün, okuma ve yazmanın yalnızca bireysel bir beceri olmadığını, eğitimden istihdama, toplumsal katılımdan yaşam boyu öğrenmeye kadar pek çok alanın temelini oluşturduğuna dikkat çekiyor. 2026 yılı ise Uluslararası Okuryazarlık Günü’nün 60. yılı olması nedeniyle ayrı bir önem taşıyor.
Malatya’da Okuryazarlık Oranı Yüzde 95,54
Malatya’nın eğitim tablosuna bakıldığında kentte okuma yazma bilenlerin oranının yüzde 95,54 olduğu görülüyor. Fırat Kalkınma Ajansı’nın TÜİK verilerine dayandırdığı güncel Malatya tanıtım verilerinde kentteki okuryazarlık oranı yüzde 95,54 olarak yer alırken, Türkiye ortalaması yüzde 97,64 olarak gösteriliyor. Bu rakam, Malatya’da nüfusun büyük bölümünün okuma ve yazma becerisine sahip olduğunu ortaya koyarken, Türkiye geneliyle karşılaştırıldığında yaklaşık 2 puanlık bir fark bulunduğunu da gösteriyor.
TÜİK’in 2024 Ulusal Eğitim İstatistikleri ise Türkiye genelinde 6 yaş ve üzeri nüfusta okuma yazma bilenlerin oranının %97,8 olduğunu açıkladı. Aynı veri setine göre bu oran 2008 yılında yüzde 91,8 seviyesindeydi.
Kadınlarda Artış Dikkat Çekiyor
Türkiye genelindeki uzun dönemli veriler, özellikle kadınların okuryazarlık oranında önemli bir yükseliş yaşandığını gösteriyor.
TÜİK verilerine göre 2008 yılında kadınlarda okuma yazma bilenlerin oranı yüzde 86,9 iken, 2024 yılında bu oran yüzde 96,2’ye yükseldi. Erkeklerde ise aynı dönemde oran yüzde 96,7’den yüzde 99,3’e çıktı. Bu değişim, eğitim imkanlarının yaygınlaşması ve özellikle geçmiş dönemlerde eğitimden daha sınırlı yararlanan grupların eğitim sistemine dahil edilmesi açısından önemli bir gösterge olarak öne çıkıyor.
Malatya’da da eğitim göstergelerindeki değişim dikkat çekiyor. Kentin eğitim tablosunda kadınların okuryazarlık oranındaki yükseliş, son yıllarda yaşanan toplumsal ve eğitimsel dönüşümün önemli göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Okuryazarlık Artık Sadece Kitap Okumak Değil
Günümüzde okuryazarlık kavramı yalnızca harfleri okuyabilmek ve yazabilmekle sınırlı görülmüyor. UNESCO, dijitalleşen dünyada insanların bilgiye ulaşabilmesi, bilgiyi değerlendirebilmesi ve dijital içerikleri güvenli ve bilinçli şekilde kullanabilmesinin de okuryazarlığın önemli parçaları haline geldiğine dikkat çekiyor. Bu nedenle 8 Eylül, yalnızca okuma yazma bilmeyenlerin sayısının azaltılmasına yönelik çalışmaların değil, aynı zamanda dijital okuryazarlık, medya okuryazarlığı ve bilgiye doğru ulaşma becerilerinin de konuşulduğu bir gün olarak öne çıkıyor.
UNESCO’nun güncel verilerine göre dünya genelinde 15 yaş ve üzerindeki yaklaşık 739 milyon yetişkin halen temel okuryazarlık becerilerine sahip değil. Bu kişilerin yaklaşık üçte ikisini kadınlar oluşturuyor. Bu tablo, Türkiye’deki yüksek okuryazarlık oranına rağmen eğitim ve okuryazarlık çalışmalarının neden hâlâ önem taşıdığını ortaya koyuyor.
UNESCO, 2026 yılındaki Uluslararası Okuryazarlık Günü’nü “İnsanlar, Gezegen ve Refah İçin Okuryazarlık” temasıyla gerçekleştiriyor. 8-9 Eylül tarihlerinde Meksika’da düzenlenecek küresel etkinliklerde okuryazarlığın toplumsal kalkınma, sürdürülebilirlik ve fırsat eşitliğiyle bağlantısı ele alınacak.
Malatya İçin Veriler Ne Söylüyor?
Malatya’nın yüzde 95,54 seviyesindeki okuryazarlık oranı, kentte eğitim alanında önemli bir mesafe alındığını gösteriyor. Ancak Türkiye genelindeki yaklaşık yüzde 97,8’lik oranla karşılaştırıldığında Malatya’nın önünde hâlâ kapatılması gereken bir fark bulunuyor.
Özellikle kadınların, ileri yaş grubundaki bireylerin ve eğitim imkanlarına erişimi daha sınırlı olan kesimlerin okuryazarlık becerilerinin güçlendirilmesi, kentteki genel eğitim seviyesinin daha da yükselmesine katkı sağlayabilir.
8 Eylül Dünya Okuryazarlık Günü, Malatya açısından da yalnızca geçmişte okuma yazma öğrenenlerin hikayelerini hatırlamak değil, “Kimse eğitimden uzak kalmasın” hedefini yeniden gündeme taşımak açısından önem taşıyor.
Malatya’nın eğitim ve okuryazarlık alanındaki güncel gelişmelerini takip etmek için Malatya Söz’ü takip etmeye devam edin.
