Malatya, geçmişten günümüze uzanan tarihî ve kültürel değerleriyle dikkat çekiyor. Kentin arkeolojik mirasları arasında yer alan Kalmışattepe Tümülüsü de taşıdığı tarihî izlerle öne çıkıyor. Akçadağ ilçesine bağlı Darıca Mahallesi’nde, Büyükdere mevkisinde bulunan yapı, yolun doğusundaki hâkim bir tepe üzerinde yer alıyor.
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün envanter kayıtlarına göre Kalmışattepe Tümülüsü, Roma Dönemi’ne tarihlendiriliyor. Bulunduğu konum ve mezarın oluşturulma biçimiyle dikkat çeken yapı, Malatya’nın geçmişine ışık tutan arkeolojik değerler arasında bulunuyor.
Mezarın Üzeri Taş ve Toprakla Kapatıldı
Kalmışattepe Tümülüsü’nün mimari özelliklerine ilişkin envanter kaydında dikkat çeken ayrıntılar yer alıyor. Kayda göre mezarın mimari unsurlarının üst kısmı, çevreden toplanan kaya parçaları ve toprakla örtülerek tümülüs biçimine getirildi. Bu yığma yapının oluşturulmasındaki amaçlardan biri, mezar odasına ulaşılmasını zorlaştırmaktı.
Tümülüsler, genel olarak mezar yapısının üzerinin toprak ve taşlarla örtülmesiyle oluşturulan anıtsal mezarlar olarak biliniyor. Kalmışattepe’de de mezarın üzerini örten koruyucu tabaka, yapının temel mimari özelliklerinden biri olarak envanterde yer alıyor.
Kaçak Kazılar Koruyucu Yapıya Zarar Verdi
Kalmışattepe Tümülüsü’ne ilişkin en dikkat çekici ayrıntılardan biri, alanda gerçekleştirilen izinsiz kazılar oldu. Envanter kaydında, kaçak kazılar sonucunda tümülüsün koruyucu yığmasının bir bölümünün kaldırıldığı ve mezarın giriş kısmına ulaşıldığının tespit edildiği belirtiliyor.
Kayda göre ulaşılan bölüm, mezar odasına geçişi sağlayan giriş koridoru olan dromos olarak tanımlanıyor. Arkeolojik alanlarda izinsiz kazılar, tarihî yapıların fiziksel bütünlüğüne zarar verebildiği gibi bilimsel incelemeler açısından önem taşıyan bulguların da kaybolmasına neden olabiliyor.
Envanterdeki tespit, Kalmışattepe Tümülüsü’nün korunmasının önemini ortaya koyuyor. Ancak kayıtta kaçak kazıların hangi tarihte gerçekleştirildiğine veya alanda günümüzde devam eden bir müdahale bulunup bulunmadığına ilişkin bilgi yer almıyor.
2008 Yılında Tescillendi
Kalmışattepe Tümülüsü, 6 Aralık 2008 tarihli ve 1092 sayılı kararla tescillendi. Envanterde birinci derece arkeolojik sit alanı olarak sınıflandırılan yapının korunmasından sorumlu kuruluş olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı gösteriliyor.
Akçadağ’ın Darıca Mahallesi’nde bulunan tümülüs, Roma Dönemi’ne tarihlenen geçmişi, mezar mimarisi ve kaçak kazılara ilişkin tespitlerle Malatya’nın kültürel mirası açısından önem taşıyor.
Envanter kayıtları, Kalmışattepe Tümülüsü’nün tarihî değerini ortaya koyarken arkeolojik yapıların korunması gerekliliğine de dikkat çekiyor. Geçmişten günümüze ulaşan bu tür eserlerin gelecek kuşaklara aktarılabilmesi için korunmaları ve izinsiz müdahalelerden uzak tutulmaları büyük önem taşıyor.
