Sayıştay Başkanlığının Malatya Büyükşehir Belediyesine yönelik 2025 yılı düzenlilik denetim raporu, belediyenin mali yapısı ve idari uygulamalarına ilişkin önemli tespitleri ortaya koydu. Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan raporda, borçlanma sınırının aşılmasından kredi geri ödemelerine, taşınmazların kullanımından ihale süreçlerine kadar toplam 25 bulgu sıralandı. Bunların 4’ü mali tabloların güvenilirliğini, 21’i ise diğer mali ve idari konuları kapsadı.
Borç Stoku Yasal Sınırı Aştı
Rapora göre belediyenin 2025 yılı için belirlenen borçlanma limiti 13 milyar 349 milyon 526 bin TL olurken yıl sonu borç stoku 16 milyar 305 milyon 32 bin TL’ye ulaştı. Böylece yasal sınır yaklaşık 2 milyar 955 milyon TL aşıldı. Raporda, limitin 2023 ve 2024 yıllarında da aşıldığı belirtildi.
Belediye, borç stokunun yüzde 87,17’sinin kamu bankalarından kullanılan kredilerden oluştuğunu ve mevcut nakit akışının kredi taksitlerini karşılamakta zorlandığını bildirdi. Maliyet kontrolü, tasarruf ve gelir artırıcı çalışmaların sürdüğü ifade edildi.
Kredi Maliyetleri Arttı, İş Yerleri Kullanılmadı
Sayıştay, başlangıç anaparası toplam 3 milyar 62 milyon TL olan 30 banka kredisinin taksitlerinin zamanında ödenmediğini kaydetti. Yeniden yapılandırma sonrasında kredilerin anapara ve faiz toplamı 2025 yılı sonunda 14 milyar 213 milyon TL’ye yükseldi. İlk geri ödeme yükümlülüğüne kıyasla ek maliyetin yaklaşık 2 milyar 951 milyon TL olduğu belirtildi.
Raporda, Dünya Kayısı Ticaret Merkezi’nden 2023 yılında kredi kullanılarak KDV dâhil 605 milyon 658 bin TL’ye satın alınan 91 iş yeri de yer aldı. Bunlardan 60’ının ihale ve yasal kira sözleşmesi olmadan kullandırıldığı, 31’inin ise satın alındığından beri kullanılmadığı bildirildi. Belediye, iş yerleri için ecrimisil ve tahliye işlemlerinin başlatıldığını açıkladı.
MOTAŞ Desteği ve İhale İşlemleri İncelendi
Belediyenin MOTAŞ’a 2025 yılında sağladığı 835 milyon TL’lik destek de denetim raporunda değerlendirildi. Sayıştay, hat bazında destek hesaplanırken nüfus, güzergâh uzunluğu ve yolcu sayısı gibi ölçütlerin esas alınmadığını belirtti. Belediye ise desteğin toplu ulaşımın kesintisiz sürdürülmesi ve deprem sonrası ihtiyaçların karşılanması amacıyla verildiğini, hesaplama yönteminin mevzuata uygun hâle getirilmesi için çalışma başlatıldığını bildirdi.
Bazı belediye taşınmazlarının işletme haklarının ihalesiz biçimde belediye şirketlerine devredilmesi ve ticari araç plaka haklarının süre sınırı olmadan tahsis edilmesi de rapora yansıdı. Ayrıca bir alışveriş merkezinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiği belirtildi.
Doğrudan temin alımlarında da aynı kapsamdaki ihtiyaçların bölünerek ihale limitlerinin altında tutulduğu tespit edildi. Raporda, 19 Mayıs ve 30 Ağustos etkinlikleri ile deprem konutlarının teslimine yönelik tanıtım materyali alımlarında bu duruma ilişkin örnekler sıralandı.
Bütçe Gelirleri Hedefin Altında Kaldı
Belediyenin 2025 yılı bütçesinde net gelirler 8 milyar 525 milyon 826 bin TL, giderler ise 8 milyar 891 milyon 445 bin TL olarak gerçekleşti. Gelir ve gider arasındaki fark 365 milyon 619 bin TL oldu. Bütçe gelirlerinin gerçekleşme oranı yüzde 63,15’te kalırken hedeflenen gelir ile gerçekleşen tutar arasında yaklaşık 4 milyar 974 milyon TL fark oluştu.
Yatırım harcamalarında da 5 milyar 117 milyon TL’lik ödeneğin 2 milyar 659 milyon TL’si kullanıldı. Böylece yatırım ödeneğinin yaklaşık yüzde 52’si harcandı. Bağış ve yardımlar için öngörülen 5 milyar 730 milyon TL’nin ise 248 milyon 604 bin TL’si tahsil edildi.
Mali Kayıtlar ve Yapım İşlerinde Eksiklikler
Raporda belediye ile MASKİ arasındaki alacak ve borç kayıtlarında uyumsuzluklar, bazı taşınmazların değer tespitlerinin tamamlanmaması ve çevre temizlik vergisi paylarının takibinde eksiklikler bulunduğu belirtildi.
Yapım işlerinde proje hataları nedeniyle birden fazla revizyon yapılması, iş programlarının sözleşmelerdeki ödeneklerle uyumlu olmaması ve iş artışlarına rağmen sigorta poliçelerinin güncellenmemesi de denetim bulguları arasında yer aldı. Katı atık yönetimi, hafriyat denetimleri ve yatırım avanslarının takibi gibi konular da raporda değerlendirildi.
Sayıştay, yasal borçlanma sınırlarına uyulması, kredi yükünün azaltılması, şirketlere sağlanan desteklerin nesnel ölçütlerle belirlenmesi ve belediye taşınmazlarının kamu yararı gözetilerek kullanılması gerektiğine dikkat çekti. Belediye ise deprem sonrası ihtiyaçlar ve devralınan borç yüküne işaret ederek tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için çalışmalar yürütüldüğünü bildirdi.
