Malatya’da 6 Şubat depremlerinin ardından yalnızca konutların yeniden yapılması değil, kent ekonomisinin de ayağa kaldırılması önemli bir başlık haline geldi. Deprem nedeniyle binlerce işyerinin kullanılamaz hale gelmesi, üretim tesislerinin zarar görmesi ve istihdam kaybı ticaret hayatında uzun süre hissedildi.
Malatya Ticaret ve Sanayi Odası da depremden hemen sonra üyelerinin durumunu belirlemek için çalışma başlattı. Yaklaşık 10 bin üyeyle yapılan görüşmelerde işyerlerinin hasar durumu, üretimin devam edip etmediği, ihtiyaçlar ve işletmelerin talepleri kayıt altına alındı.
Esnaf önce konteynere, ardından kalıcı işyerine yöneldi
Depremin ilk aylarında işyerlerini kaybeden esnafın yeniden ticarete başlayabilmesi için konteyner ticaret alanlarının oluşturulması gündeme geldi. MTSO Başkanı Oğuzhan Ata Sadıkoğlu, esnafın yeniden kepenk açabilmesi için geçici ticaret alanlarının hızlı şekilde oluşturulması çağrısında bulundu.
Konteyner çarşıların kurulmasının ardından bu kez işyerlerinin konumu, fiziki şartları ve 21 metrekarelik alanların işletmeler için yetersiz kalması gibi sorunlar gündeme geldi.
Kalıcı işyerlerinin teslim sürecinde ise konteynerlerde faaliyet gösteren esnafın durumu öne çıktı. 2026 yılında kalıcı işyerine geçemeyen bazı esnafa gönderilen tahliye tebligatları üzerine ek süre talep edilirken, kalıcı çözüm sağlanmadan konteynerlerin boşaltılmasının yeni mağduriyetlere neden olabileceği belirtildi.
Deprem sonrası işletmelerin en önemli gündemlerinden biri finansman oldu
Depremde işyerini ve sermayesini kaybeden işletmelerin yeniden faaliyet gösterebilmesi için hibe, faizsiz veya düşük faizli kredi ve mevcut kredilerin ertelenmesi talepleri de MTSO tarafından gündeme taşındı.
KOSGEB Deprem Kredisi’nin kapsamının genişletilmesi yönünde de girişimlerde bulunulurken, işletmelerin finansmana erişiminin kolaylaştırılması istendi.
Bir diğer uzun soluklu konu ise mücbir sebep uygulaması oldu. Sadıkoğlu, işyerleri teslim edilmeden ve ticari faaliyetler normale dönmeden uygulamanın sona ermemesi gerektiğini belirterek farklı dönemlerde uzatma talebini yineledi.
250 STK aynı talep için bir araya geldi
Mücbir sebep konusunda kent genelindeki talebin güçlendirilmesi amacıyla 22 Ağustos 2024’te yaklaşık 250 sivil toplum kuruluşunun katıldığı ortak açıklama gerçekleştirildi.
MTSO tarafından yürütülen çalışmalarda yalnızca mevcut sorunların çözümü değil, Malatya’nın deprem sonrasında ekonomik olarak daha hızlı toparlanmasına yönelik yeni teşvik modelleri de gündeme getirildi.
Dört şehir için özel teşvik önerisi
Malatya, Hatay, Kahramanmaraş ve Adıyaman’ın en az beş yıl süreyle “Özel Teşvik Bölgesi” ilan edilmesi talep edildi. Öneride vergi ve SGK desteklerinin yanı sıra yatırım ve kredi imkanlarının artırılması ve kentsel dönüşümün desteklenmesi istendi.
İstihdam kaybına karşı da farklı bir model önerildi. SGK işçi ve işveren paylarının belirli bir süre çalışanlara aktarılmasıyla deprem sonrası kentten ayrılan iş gücünün yeniden bölgeye çekilebileceği ifade edildi.
Yerinde dönüşüm için KDV talebi
Deprem sonrası gündemin önemli başlıklarından biri de yerinde dönüşüm oldu. MTSO, yerinde dönüşüm desteklerinin artırılması gerektiğini belirtirken projelerdeki KDV oranının yüzde 20’den yüzde 1’e indirilmesi için Hazine ve Maliye Bakanlığı’na başvurdu.
MTSO’nun açıklamasında bu talebin 2026 yılında Bakanlığın mevzuat çalışmalarında değerlendirilmek üzere gündeme alındığı belirtildi.
“Malatya’nın parası yine Malatya’da kalsın” çağrısı
Deprem bölgesinde AFAD, Kızılay ve TOKİ gibi kurumların yaptığı alımlarda yerel firmalara öncelik verilmesi de Sadıkoğlu’nun gündeme getirdiği konular arasında yer aldı.
Sadıkoğlu, yerelden tedarikin kent ekonomisi açısından önemine dikkat çekerek deprem nedeniyle Malatya’ya aktarılan kaynağın mümkün olduğunca kentteki işletmelere dönmesi gerektiğini savundu.
Yaklaşık 60 tır yardım Malatya’ya ulaştırıldı
Depremin ilk günlerinde ise MTSO tarafından yardım organizasyonları yürütüldü. Diğer illerdeki oda ve borsa başkanlarıyla yapılan görüşmelerin ardından Malatya için yardım seferberliği başlatıldığı ve yaklaşık 60 tır dolusu temel ihtiyaç malzemesinin kente ulaştırıldığı bildirildi.
Yıkım çalışmalarında oluşan toz ve asbest riskine ilişkin uyarılar da gündeme taşınırken, enkaz demirlerinin ayrıştırılmasının döküm sahalarında yapılması ve yıkımlarda tazyikli su kullanımının artırılması talep edildi.
Esnafın farklı başlıkları hâlâ gündemde
MTSO’nun çalışmalarında sanayi esnafının sorunları, kalıcı ticaret alanları, konteyner esnafının durumu, deprem öncesi kiracı olan işletmeler ve bodrum katlarda faaliyet gösteren esnafın talepleri de yer aldı.
Sadıkoğlu, Cumhurbaşkanlığı, ilgili bakanlıklar, TOBB ve uluslararası kuruluşlarla yapılan görüşmelerde Malatya iş dünyasının taleplerini gündeme taşıdıklarını belirtti.
MTSO’nun açıklamasında, deprem sonrası toparlanma sürecinde ticaret, üretim ve istihdamın güçlendirilmesine yönelik çalışmaların devam edeceği bildirildi.
Malatya’nın ekonomik gündemindeki gelişmeleri ve kentte yaşanan son gelişmeleri Malatya haber içeriklerimizden takip edebilirsiniz.
