Hayvancılığın önemli üretim alanlarından biri olduğu Malatya’da ortaya çıkan hayvansal atıklar, yalnızca tarımsal gübre olarak değil, enerji üretiminde de değerlendirilebiliyor. Büyükbaş hayvan gübresinin biyogaz tesislerinde işlenmesiyle elektrik ve ısı üretilebildiği gibi, süreç sonunda ortaya çıkan organik materyal de tarım arazilerinde gübre olarak kullanılabiliyor.
Malatya’da hayvancılık atıkları yeni bir kaynak olabilir
Hayvansal atıkların oksijensiz ortamda parçalanmasıyla biyogaz elde ediliyor. Bu gazın enerji üretiminde kullanılması, bir yandan atıkların değerlendirilmesini sağlarken diğer yandan atmosfere bırakılabilecek metanın kontrol altına alınmasına katkı sunuyor.
Özellikle Malatya'nın kırsal ilçelerinde büyükbaş ve küçükbaş hayvancılığın yaygın olması, hayvansal atıkların enerji açısından değerlendirilmesi konusunda dikkat çekici bir potansiyel oluşturuyor.
Atık Yönetimi ve Atıktan Enerji Üreticileri Derneği (TAYED) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Rıza Öner'in verdiği örneğe göre, bir ineğin bir yılda ürettiği gübrenin biyogaz tesisinde değerlendirilmesiyle yaklaşık 1000 kilovatsaat elektrik elde edilebiliyor. Yıllık 2 bin 400 kilovatsaat elektrik tüketen bir hane üzerinden yapılan hesaplamada, bu miktarın yaklaşık 5 aylık elektrik ihtiyacını karşılayabileceği belirtiliyor.
Bu hesap, Malatya'daki hayvancılık işletmelerinde ortaya çıkan atıkların yalnızca bertaraf edilmesi gereken bir ürün olmadığını, uygun tesis ve sistemlerle enerji kaynağı olarak da değerlendirilebileceğini gösteriyor.
Biyogaz tesislerinde hayvansal atıkların işlenmesi sonucunda elektrik ve ısı üretilebildiği gibi, ortaya çıkan sıvı ve katı fermente ürünler de uygun koşullarda tarımda kullanılabiliyor. Bu yönüyle sistem, Malatya açısından hayvancılık ve tarımın birlikte değerlendirilmesine imkan sağlayabilecek bir model olarak öne çıkıyor. Hayvansal atıkların enerjiye dönüştürülmesinin ardından elde edilen ürünlerin tarım arazilerinde kullanılmasıyla besin maddelerinin yeniden toprağa kazandırılması mümkün olabiliyor.
Türkiye genelinde hayvansal ve bitkisel atıklardan elde edilen biyogazı elektrik üretiminde kullanan yaklaşık 100 tesis bulunuyor. Bu tesislerin toplam 313 megavat kurulu güce sahip olduğu ve yıllık yaklaşık 2,4 milyar kilovatsaat elektrik üretebildiği belirtiliyor.
Uzmanlara göre hayvansal atıklardan enerji üretiminin yaygınlaşması için tesislerin ekonomik sürdürülebilirliğinin sağlanması, atık tedarik maliyetlerinin yönetilmesi ve uygun destek mekanizmalarının oluşturulması önem taşıyor. Malatya'da da hayvancılık faaliyetleriyle ortaya çıkan atıkların enerji ve tarımsal üretim döngüsüne kazandırılması, kırsal bölgelerde yeni bir değerlendirme alanı oluşturabilir.
