Türkiye, yapay zeka teknolojilerinde dışa bağımlılığı azaltmak, kendi verisini ve hesaplama altyapısını güçlendirmek ve yüksek teknoloji üretiminde söz sahibi olmak amacıyla kapsamlı bir yol haritasını devreye aldı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca hazırlanan 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, “Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet” temasıyla uygulanacak. Planın hedefleri arasında yapay zeka yatırımlarının artırılması, nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi ve bölgesel teknoloji ekosistemlerinin güçlendirilmesi bulunuyor.
Malatya İçin Yeni Bir Teknoloji Fırsatı
Türkiye’nin yapay zeka alanında önümüzdeki dört yılda atacağı adımlar, teknoloji altyapısını geliştirmeye çalışan Malatya açısından da önem taşıyor. Özellikle üniversiteler, teknoparklar, KOBİ’ler ve sanayi kuruluşlarının yapay zeka destekli üretim, veri analizi ve dijital dönüşüm alanlarında yeni projeler geliştirmesi beklenebilir.
Eylem planında kurulması öngörülen bölgesel mükemmeliyet merkezlerinin üniversite, teknopark, TEKMER ve sanayi kuruluşlarının oluşturacağı konsorsiyumlar tarafından işletilmesi planlanıyor. Bu yapıların hayata geçirilmesiyle Türkiye’nin farklı bölgelerinde girişimcilerin ve araştırmacıların gelişmiş hesaplama altyapısına erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor.
5 Milyon Vatandaşa Yapay Zeka Okuryazarlığı
Planın dikkat çeken hedeflerinden biri yapay zeka okuryazarlığının toplum genelinde yaygınlaştırılması oldu. Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı ve Güvenli Kullanım Programı kapsamında 24 ay içerisinde 5 milyon vatandaşa ulaşılması hedefleniyor.
Bunun yanında Ulusal Yapay Zeka Yetenek Programı ile iş gücünün dönüşümüne yönelik çalışmalar yürütülecek. Plan dönemi sonuna kadar 1 milyon çalışanın mesleki dönüşüm değerlendirmesinden geçirilmesi ve 500 uluslararası uzmanın Türkiye’de araştırma, girişimcilik ve eğitim faaliyetlerine katılması öngörülüyor.
Bu hedefler, Malatya’da teknoloji ve dijital becerilere yönelik eğitimlerin önemini de artırabilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Türkiye, yapay zeka altyapısının güçlendirilmesi amacıyla plan döneminde en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı yatırımın mobilize edilmesini hedefliyor.
Bu yatırımlar kapsamında 2030 yılına kadar en az 1 gigavat veri merkezi kurulu gücüne ve 10 teravatsaat düşük karbonlu elektrik alım anlaşması hacmine ulaşılması amaçlanıyor.
Ayrıca “Herkes İçin GPU” programıyla girişimciler, KOBİ’ler ve araştırmacıların gelişmiş hesaplama gücüne daha kolay erişebilmesi planlanıyor. Program kapsamında üniversite araştırmacıları, kamu projeleri, KOBİ’ler ve girişimler için farklı erişim imkanları oluşturulacak.
Kamuda Yapay Zeka Dönemi
Eylem planında kamu kurumlarının da yapay zeka dönüşümünde öncü olması hedefleniyor. Kamu yatırım programları bütçesinden yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılması planlanıyor.
Sağlık hizmetlerinin verimliliği, enerji ve şebeke optimizasyonu, akıllı üretim, kalite kontrol ve coğrafi bilgi sistemleri öncelikli alanlar arasında yer alıyor.
Bu başlıklar Malatya açısından da dikkat çekiyor. Kentte sanayi, belediyecilik, ulaşım, altyapı ve şehir planlamasında veri temelli teknolojilerin kullanımının yaygınlaşması, önümüzdeki dönemde dijital dönüşüm çalışmalarının önemini artırabilecek.
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı kapsamında KOBİ’lere yönelik yapay zeka kuponları ve hazır çözüm paketleri oluşturulması planlanıyor. Böylece işletmelerin yapay zeka teknolojilerini yalnızca takip eden değil, doğrudan üretim ve hizmet süreçlerine dahil eden yapılara dönüşmesi amaçlanıyor.
Malatya’daki işletmeler açısından bu desteklerin; üretim süreçlerinin otomasyonu, kalite kontrol, satış ve pazarlama analizleri, stok yönetimi, müşteri hizmetleri ve enerji verimliliği gibi alanlarda kullanılabilecek çözümlerin önünü açması beklenebilir.
Yapay Zeka ve Robotik Üretim Güçlendirilecek
Plan yalnızca yazılım ve veri teknolojileriyle sınırlı kalmayacak. Fiziksel yapay zeka ve robotik alanında da yerli üretim kapasitesinin artırılması hedefleniyor.
Savunma sanayisinde geliştirilen robotik ve otonom sistemlerin sivil alanlara aktarılması için yeni teşvik ve hızlandırma programları uygulanacak. Sağlık destek robotları, otonom sürüş sistemleri ve diğer robotik teknolojiler de bu kapsamda geliştirilecek.
2027 sonuna kadar 3 öncelikli pilot, 2 üniversite-sanayi robotik merkezi ve 3 test sahasının başlatılması planlanıyor.
Yapay zeka alanındaki araştırma ve girişimcilik faaliyetlerinin finansmanı için iki ayrı fon mekanizması kurulacak.
Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu üzerinden 10 milyar liralık destek sağlanması ve desteklenen projelerin yüzde 40’ının pilot ya da prototip aşamasına ulaşması hedefleniyor.
Bunun yanında 15 milyar liralık Yapay Zeka Büyüme Fonu ile en az 20 girişimin Seri A/B veya ölçeklenme yatırımlarına katkı verilmesi planlanıyor.
Eylem planının uluslararası boyutunda ise yapay zeka diplomasisi ve teknoloji işbirlikleri öne çıkıyor. 2027 sonuna kadar en az 5 ülkeyle ikili yapay zeka işbirliği çerçeve anlaşması imzalanması hedefleniyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye’nin yapay zeka dönüşümünün seyircisi değil, öncülerinden olacağını belirterek ülkenin yapay zeka alanında yatırımın, yeteneğin ve yenilikçi teknolojilerin merkezi haline getirilmesinin amaçlandığını ifade etti.
Türkiye’nin 2030’a kadar uygulayacağı bu yol haritası, Malatya başta olmak üzere Anadolu’daki üniversiteler, teknoparklar, girişimler, KOBİ’ler ve sanayi kuruluşları için yapay zeka yatırımlarına daha fazla dahil olabilecekleri yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.
