Adıyaman’da bir kadının anneannesine duyduğu sevgiyle başlayan hikâye, yıllar içinde kentin kültürel mirasını dünyaya tanıtan bir çalışmaya dönüştü. Zahide Durmaz Akar, vefat eden anneannesi Besi Sertbaş’ın adını yaşatmak ve Adıyaman’ın geleneksel kıyafetlerini gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla hazırladığı Besi Bebekleri ile yaklaşık 30 yıldır üretim yapıyor. Ahşap bebekleri yöresel giysilerle donatan Akar, el emeğiyle geçmişin giyim kültürünü günümüze taşıyor.
Anneannesini 1993 yılında kaybeden Akar, 1997 yılında onun hatırasını yaşatmak amacıyla ahşap bebeklere yöresel kıyafetler giydirmeye başladı. Kendisini büyüten ve çok sevdiği anneannesinin adını yaşatma isteğiyle yola çıkan Akar, zamanla bu çalışmayı Adıyaman’ın kültürel değerlerini tanıtan özel bir üretime dönüştürdü.
Bebeklerde Adıyaman’ın geleneksel kıyafetleri yaşatılıyor
Besi Bebekleri, yalnızca dekoratif ürünler olarak değil, Adıyaman’ın geleneksel giyim kültürünü yansıtan çalışmalar olarak da öne çıkıyor. Bebeklerin üzerinde geçmişte yörede kullanılan ve günümüzde unutulmaya yüz tutan kıyafetlerin örnekleri yer alıyor.
Geleneksel kıyafetler arasında başa bağlanan “Kum”, üç etekten oluşan “Zubun”, bel kuşağı olarak kullanılan “Beni beşte” ve alt giyim parçası “Derbe” bulunuyor. Her bir parçanın hazırlanması sırasında yöresel özelliklerin korunmasına dikkat ediliyor. Böylece geçmişte günlük yaşamın bir parçası olan giysiler, yeni kuşakların da tanıyabileceği biçimde yaşatılıyor.
Akar’ın çalışmalarında el dokuması ve kök boyalı ipek kumaşlar kullanılıyor. Yaklaşık 50 ayrı aşamadan geçen bebeklerin hazırlanmasında kıyafetlerin ayrıntıları titizlikle işleniyor. Kumaş seçiminden giysilerin biçimine kadar birçok unsur, geleneksel giyim kültürünün özelliklerini yansıtacak şekilde hazırlanıyor.
Besi Bebekleri yurt dışında da tanındı
Zahide Durmaz Akar’ın yıllar içinde geliştirdiği Besi Bebekleri, Türkiye sınırlarının dışında da tanıtıldı. Bebekler, Amerika Birleşik Devletleri’nde New York Üniversitesi’nde bir tez çalışmasına konu oldu. Ayrıca Japonya’da düzenlenen Dünya Turizm Fuarı’nda tanıtılarak uluslararası platformlarda yer aldı.
Besi Bebekleri’nin akademik alandaki görünürlüğü bunlarla da sınırlı kalmadı. İstanbul Teknik Üniversitesi’nde sınav sorusu olarak yer alan çalışma, bazı üniversitelerde de araştırmalara konu oldu. Bu gelişmeler, yöresel el sanatlarının yalnızca üretim ve sergileme alanında değil, kültürel araştırmalar bakımından da ilgi görebildiğini ortaya koydu.
Yaklaşık 30 yıldır sürdürülen çalışma, Adıyaman’ın geleneksel kıyafetlerinin farklı çevrelere tanıtılmasına katkı sağlıyor. Akar’ın anneannesinin hatırasını yaşatmak amacıyla başlattığı üretim, zaman içinde bölgenin kültürel mirasını görünür kılan bir çalışmaya dönüştü.
Adıyaman’da yılın ahisi seçilen ilk kadın oldu
Besi Bebekleri ile geleneksel kültürü yaşatma çalışmalarını sürdüren Zahide Durmaz Akar, 2026 yılında “Yılın Ahisi” seçildi. Akar, bu unvanla Adıyaman’da yılın ahisi seçilen ilk kadın olarak kayıtlara geçti.
Akar’ın hikâyesi, aile büyüklerinden kalan kültürel değerlerin el emeğiyle gelecek kuşaklara aktarılmasının dikkat çeken örneklerinden biri oldu. Anneannesinin adını yaşatmak için başlayan girişim, Adıyaman’ın yöresel kıyafetlerini tanıtan ve uluslararası platformlarda karşılık bulan bir çalışmaya dönüştü.
Besi Bebekleri aracılığıyla geleneksel giysilerin ayrıntılarını koruyan Akar, yaklaşık 30 yıldır sürdürdüğü üretimiyle hem anneannesinin hatırasını yaşatıyor hem de Adıyaman’ın kültürel mirasının tanıtılmasına katkı sunuyor.
