Dijital dünyada çocuk ve ergenlerin karşılaştığı içerikler, onların davranışları ve rol model seçimleri üzerinde etkili olabiliyor. Uzmanlara göre özellikle dizi, film ve sosyal medya platformlarında şiddet kullanan, güç gösterisinde bulunan veya kuralları hiçe sayan karakterlerin karizmatik ve güçlü kişiler olarak sunulması, gençlerin bu davranışları sıradanlaştırmasına zemin hazırlayabiliyor.
Klinik psikolog Saadet Aybeniz Yıldırım, çocukların ve ergenlerin dijital dünyada iyi örnekler bulmakta zorlanabildiğini belirterek, “kötünün” idealize edilmesinin gençleri etkileyebildiğini söyledi. Yıldırım, özellikle ergenlik döneminde kabul görme ve bir gruba ait olma isteğinin güçlü olduğunu, bu nedenle dijital ortamda öne çıkan bazı karakterlerin gençler tarafından örnek alınabildiğini ifade etti.
Şiddetin normalleştirilmesi dikkat çekiyor
Yıldırım, dijital içeriklerde kötünün idealize edilmesinin çocuklar tarafından hızlı şekilde benimsenebildiğine dikkati çekti. Sosyal medya, dizi ve filmlerde olumsuz davranışların fazla görünür hale gelebildiğini belirten Yıldırım, şiddet veya güç üzerinden görünürlük sağlayan kişilerin bazı gençler açısından kabul gören figürlere dönüşebildiğini aktardı.
Uzman, çocuk ve ergenlerin yalnızca davranışın iyi veya kötü olmasına değil, kendilerine nasıl sunulduğuna da dikkat edebildiğini belirtti. Şiddetin güçlü, çekici veya toplum tarafından kabul edilen bir davranış şeklinde gösterilmesi, bazı gençlerin bu davranışları sorun çözme yöntemi olarak görmesine neden olabiliyor.
Yıldırım, son dönemde danışan başvurularında öfke ve davranış sorunları yaşayan gençlerle daha fazla karşılaştıklarını söyledi. Bu sorunların tek bir nedene bağlanamayacağını vurgulayan Yıldırım, bireysel ve çevresel faktörlerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Ailelere önemli görev düşüyor
Çocukların dijital dünyada karşılaştıkları olumsuz örneklerden etkilenmemesi için ailelerin iletişim konusunda daha dikkatli olması gerektiğini belirten Yıldırım, ebeveynlerin çocuklarıyla sağlıklı iletişim kanalları kurmasının önemine işaret etti.
Yıldırım ayrıca ailelerin çocuklarının hangi gruplara dahil olduğunu, hangi içerikleri takip ettiğini ve kimlerden etkilendiğini bilmeleri gerektiğini söyledi. Bunun baskı veya yalnızca kontrol yoluyla değil, çocukla kurulan sağlıklı iletişim sayesinde mümkün olabileceğini belirtti.
Her çocuğun yalnızca izlediği içerikler nedeniyle davranış problemi geliştirmediğini de vurgulayan Yıldırım, ancak dijital içeriklerin bazı davranışların sorun çözme yöntemi olarak zihinde yer etmesine katkı sağlayabileceğini dile getirdi.
Ergenlik döneminde bireylerin daha dürtüsel hareket edebildiğini belirten Yıldırım, gençlerin davranışlarının gelecekte doğurabileceği sonuçları her zaman öngöremeyebileceğine dikkat çekti. Kimlik arayışıyla birlikte farklı gruplara ait olma isteğinin de güçlenebildiğini ifade eden Yıldırım, gençlerin kendilerini kabul ettirmek amacıyla bazı davranışlara yönelebileceğini söyledi.
Dijital ortamların bu süreci geçmişe göre daha karmaşık hale getirdiğini belirten Yıldırım, ailelerin çocuklarının kimlerle arkadaşlık ettiğini ve kimlerden etkilendiğini artık fiziksel çevre kadar kolay takip edemediğini ifade etti.
Uzmanlara göre burada temel nokta, çocukların dijital dünyayla bağını tamamen koparmak yerine hangi içeriklerle karşılaştıklarının farkında olmak ve onları doğru rol modellerle desteklemek. Aile içindeki sağlıklı iletişim, çocukların gördükleri içerikleri sorgulamalarına ve olumlu ile olumsuz davranışlar arasındaki farkı daha iyi değerlendirmelerine yardımcı olabilir.
Öte yandan çocuk ve ergenlerin dijital dünyada karşılaştığı içeriklerin davranışları üzerindeki etkisi, her birey için aynı şekilde ortaya çıkmıyor. Uzmanlar, bu nedenle çocukların dijital alışkanlıklarının yanı sıra aile ilişkileri, arkadaş çevresi ve bireysel özelliklerinin de birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
