Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansının (UNCTAD) Eylül 2026 tarihli Küresel Ticaret Güncellemesi raporuna göre, hizmetlerin dünya ticaretindeki ağırlığı son yıllarda belirgin şekilde arttı.
Hizmet ihracatının küresel ihracattaki payı 2015 yılında yüzde 23 seviyesindeyken, 2025 yılında yüzde 27’ye yükseldi. Küresel hizmet ihracatı son 10 yılda yıllık ortalama yaklaşık yüzde 6,7 büyürken, 2025 yılında artış oranı yüzde 8,3 olarak gerçekleşti. Bu büyümede dijital olarak sunulabilir hizmetler önemli rol oynadı. Söz konusu hizmetlerin ticareti son 10 yılda yıllık ortalama yüzde 7,1 büyüdü ve küresel hizmet ihracatının yüzde 56’sına ulaştı.
Malatya için hangi alanlar öne çıkabilir?
Dijital olarak sunulabilir hizmetler arasında finans, sigorta, telekomünikasyon, bilgisayar ve bilgi hizmetleri, araştırma-geliştirme, profesyonel danışmanlık, mimarlık, mühendislik ile bilimsel ve teknik hizmetler bulunuyor.
Bu dönüşüm, yalnızca büyük teknoloji merkezlerini değil, dijital altyapısını geliştiren Anadolu kentlerini de yakından ilgilendiriyor. Malatya’da yazılım, teknoloji girişimciliği, e-ticaret, dijital pazarlama, uzaktan sunulabilen profesyonel hizmetler ve yapay zeka tabanlı çözümler geliştiren işletmeler açısından küresel pazarlara erişim konusu daha önemli hale geliyor.
Özellikle fiziksel bir ürünün yanı sıra yazılım, tasarım, veri analizi, danışmanlık veya satış sonrası dijital hizmet sunabilen şirketler, hizmet ihracatındaki dönüşümden yararlanabilecek alanlar arasında değerlendiriliyor.
UNCTAD raporunda dijital hizmetlerin ülkeler arasındaki dağılımının eşit olmadığına da dikkat çekildi. Dijital olarak sunulabilir hizmetlerin toplam hizmet ihracatındaki payı gelişmiş ekonomilerde yaklaşık yüzde 61 seviyesindeyken, en az gelişmiş ülkelerde yüzde 16’da kalıyor.
Rapora göre en az gelişmiş ülkelerin hizmet ihracatı son 10 yılda yıllık ortalama yalnızca yüzde 3 büyüdü. Bu ülkelerin küresel hizmet ihracatındaki payı da 2010 yılında yüzde 1’in altındayken 2025’te yüzde 0,6’ya geriledi.
Dijital hizmetlerden daha fazla yararlanabilmek için güvenilir internet ve bağlantı altyapısının yanı sıra dijital beceriler, sınır ötesi ödeme sistemleri ve uygun düzenleyici ortam önem taşıyor.
Yapay zeka yeni fırsatları beraberinde getiriyor
Raporda yapay zekanın dijital hizmet ticaretinde önemli değişimlere yol açabileceği belirtiliyor. Yapay zekanın üretim ve hizmet sunum maliyetlerini azaltabileceği, verimliliği artırabileceği ve yeni ihracat alanları oluşturabileceği ifade ediliyor.
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Dijital Teknolojiler İş Konseyi Başkanı Erdem Erkul da dijital hizmetlerdeki büyümenin küresel ticarette yapısal bir değişime işaret ettiğini belirtti. Erkul, otomotivden enerjiye, sağlıktan lojistiğe kadar pek çok sektörde ürünlerin artık yazılım, veri, tasarım ve danışmanlık gibi dijital hizmetlerle birlikte sunulduğuna dikkat çekti.
Türkiye açısından da üretim altyapısının dijital çözümlerle desteklenmesinin yeni ihracat imkanları oluşturabileceği belirtiliyor. Bu kapsamda Malatya’daki sanayi, tarım, gıda, sağlık ve hizmet sektörlerinde geliştirilecek teknoloji tabanlı çözümlerin yalnızca yerel pazara değil, farklı ülkelere sunulabilmesi de mümkün hale geliyor.
Dijital altyapının güçlendirilmesi, nitelikli insan kaynağının artırılması ve yapay zeka alanındaki yatırımların geliştirilmesi, Malatya’daki işletmelerin küresel dijital hizmet pazarındaki gelişmeleri takip edebilmesi açısından önem taşıyor.
