Ortaklardan birinin zor duruma düşüp kendi payını dışarıdan birine satması ise aile içinde fırtınalar koparır. Diğer kardeşlerin tarlayı yabancıya kaptırmamak için kullandığı 'önalım hakkı' konusunda Anayasa Mahkemesi çok ses getirecek bir karar aldı ve işin içine giren "hakim fiyatını" iptal etti.
Tarlanın Bedelini Artık Kim Belirleyecek?
Süreç bugüne kadar oldukça yorucu işliyordu. Malatya'da bir hisse satıldığında, diğer ortak mahkemeye koşup hakkını kullanmak istiyordu. Yasa gereği hakim bilirkişiler aracılığıyla tarlanın güncel piyasa değerini, yani rayiç bedelini belirliyor, ortak bu parayı vezneye yatırıp tapuyu kurtarıyordu. Yüksek Mahkeme, bu yöntemin anayasaya ve mülkiyet haklarına ters düştüğünü karara bağladı. Çünkü ortada satan ve alan kişinin el sıkıştığı gerçek bir meblağ varken, mahkemenin dışarıdan gelip yeni bir fiyat dayatması adaletsiz bulunuyordu.
Gerçek Sözleşme Neden Önemli?
Malatya sokaklarında veya köy kahvelerinde gayrimenkul işi yapılırken söz senettir, anlaşılan rakam bellidir. Yüksek Mahkeme'nin gerekçeli kararı da tam olarak bu samimi gerçeğe işaret ediyor. Tarafların özgür iradeleriyle belirledikleri satış bedelinin bir kenara itilmesi, mülkü satın alan üçüncü kişiyi belirsizliğe itiyordu. Hakim farklı bir bedel çıkardığında, yeni alıcı ya ciddi bir maddi kayba uğruyor ya da haksız bir kazanç elde ediyordu. AYM, insanların iradesini yok sayan bu kuralın adil bir denge kurmadığına hükmetti.
Dokuz Aylık Bekleyiş Başladı
Gündelik hayatı ve adliye koridorlarını derinden etkileyecek bu iptal kararı Resmi Gazete'de yerini aldı ancak hemen uygulamaya geçmiyor. Kararın yürürlüğe girmesi için tam 9 aylık bir süre öngörüldü. Malatya'daki mevcut davalar ve gelecekteki olası anlaşmazlıklar için Meclis'in bu süre zarfında yeni bir düzenleme yapması bekleniyor.
Hisseli Mülklerde Fırsatçılığın Sonu
Asliye Hukuk Mahkemelerinden ve CHP'den gelen itirazlar üzerine alınan bu karar, aslında akraba arası toprak kavgalarına yeni bir soluk getirecek. Hisseli tapularda, "Nasıl olsa mahkeme ucuza bedel biçer, ben de ucuza geri alırım" düşüncesiyle hareket edenlerin planları suya düştü. Malatya'nın verimli topraklarında artık ticaret, kağıt üzerindeki mahkeme tahminleriyle değil, piyasanın ve tarafların gerçek rakamlarıyla şekillenecek. Aile mirasını korumak isteyenlerin de artık cebindeki parayı, gerçek piyasa koşullarına göre ayarlaması gerekecek.
