Kartal, birçok kültürde güç, özgürlük ve mücadele gibi sembolik anlamlarla anılırken, bu sembolün Anadolu halk oyunlarına da yansıdığı görülüyor. Malatya’nın Hekimhan ilçesinde Yama Dağı çevresindeki köylerde oynanan Kartal Oyunu da bu kültürel mirasın dikkat çeken örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
Oyunun ortaya çıkışına ilişkin yörede anlatılan rivayet, geçmiş dönemlerde yaşandığı belirtilen bir olaya dayanıyor. Rivayete göre köyün ağasına ve köylülere ait küçükbaş hayvanları otlatan kimsesiz bir çoban bulunuyormuş. Çobanın sürüsünde ise köylülerin kendisine hediye ettiği ve çok sevdiği kınalı bir kuzu varmış.
Çoban Kartalın Peşinden Yama Dağı’na Çıktı
Bir yaz günü sürüyü otlatan çoban, ardıç ağacının gölgesinde dinlenmeye çekilmiş. Bu sırada bir kartal, fırsattan yararlanarak çobanın çok sevdiği kuzuyu kapıp Yama Dağı’nın zirvesine doğru uçmuş. Kartalın kanat seslerini duyan çoban, başını kaldırdığında kuzusunu kartalın pençelerinde görmüş.
Büyük bir telaşla kartalın peşinden koşan çoban, dağın zirvesine ulaştığında karşılaştığı manzara karşısında çaresiz kalmış. Kayaların üzerine konan kartalın çevresinde başka kartalların da toplandığı ve avdan pay almak için birbirleriyle mücadele ettiği anlatılıyor.
Kartalların Hareketleri Halk Oyununa Dönüştü
Çoban, sevdiği kuzusunu kurtaramadan köye dönmek zorunda kalmış. Köye geldiğinde perişan hâlini gören köylüler, başına ne geldiğini sormuş. Yaşadığı olayı anlatmakta zorlanan çoban, gözyaşları içinde kınalı kuzusunu kaybettiğini söylemiş.
Köylüler daha sonra kartalların kuzunun çevresinde nasıl toplandığını ve birbirleriyle nasıl mücadele ettiğini sormuş. Çoban da yaşananları kelimelerle anlatmak yerine kartalların hareketlerini taklit ederek göstermiş. Bu hareketler zamanla köylüler tarafından da taklit edilmeye başlanmış.
Yama Dağı Çevresinde Kuşaktan Kuşağa Aktarılıyor
Kartalların kanat çırpışlarını ve mücadelelerini andıran bu hareketlerin düğün ve derneklerde davul zurna eşliğinde oynanmasıyla Kartal Oyunu ortaya çıkmış. Zaman içerisinde oyun, Yama Dağı çevresindeki köylerde yaygınlaşarak kuşaktan kuşağa aktarılmış.
Bugün Kartal Oyunu, yalnızca bir halk oyunu olarak değil, Anadolu insanının geçmişteki yaşam biçiminden izler taşıyan kültürel bir anlatım olarak da değerlendiriliyor. Hayvancılıkla geçinen yöre insanının yaşadığı bir olayın figürlere dönüşerek geleneksel bir oyuna dönüşmesi, sözlü kültürün nesiller boyunca nasıl yaşatıldığını da ortaya koyuyor.
Hekimhan ve Yama Dağı çevresinde yaşatılan bu gelenek, Malatya’nın kültürel zenginlikleri arasında yer alırken, oyunun arkasındaki hikâye de onu izleyenler için ayrı bir merak konusu olmaya devam ediyor.
