Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması, Türkiye’de hanelerin tüketim harcamalarında hangi alanların öne çıktığını gösterdi.
Araştırma sonuçlarına göre toplam tüketim harcamalarında en yüksek pay konut ve kira giderlerine ayrıldı. Hanelerin yaptığı toplam tüketim harcamalarının yüzde 29,3’ü bu kaleme gitti.
Başka bir ifadeyle Türkiye genelinde yapılan her 100 liralık tüketim harcamasının yaklaşık 29 lirası konut ve kira giderleri için kullanıldı.
Ulaştırma ikinci sırada yer aldı
Hane bütçesinde konut ve kiranın ardından en yüksek payı ulaştırma oluşturdu. Ulaştırma harcamalarının toplam tüketim içindeki oranı yüzde 20,5 olarak kaydedildi.
Gıda ve alkolsüz içecekler ise yüzde 17,3 ile üçüncü sırada yer aldı.
Böylece konut ve kira, ulaştırma ile gıda harcamalarının toplam payı yüzde 67,1'e ulaştı.
Araştırmada gelir grupları arasındaki farklar da dikkat çekti. En düşük gelir grubunda bulunan yüzde 20'lik kesimde konut ve kira harcamalarının toplam tüketim içindeki payı yüzde 38,7 oldu.
Bu grupta gıda ve alkolsüz içeceklerin payı da oldukça yüksek çıktı. Söz konusu harcama grubunun payı yüzde 29,2 olarak hesaplandı.
Buna karşılık ulaştırmanın payı düşük gelirli hanelerde yüzde 8,6 seviyesinde kaldı.
Yüksek gelir grubunda ulaşım öne çıktı
En yüksek gelir grubundaki yüzde 20'lik kesimde ise harcama dağılımı farklılaştı.
Bu grupta konut ve kira giderlerinin toplam tüketim harcamalarındaki payı yüzde 25,7 olarak ölçüldü. Ulaştırmanın payı ise yüzde 25 seviyesine çıktı.
Veriler, gelir grupları arasındaki tüketim önceliklerinin aynı olmadığını ortaya koydu.
Tek kişilik hanelerde konut gideri yüzde 41'e ulaştı
Araştırmanın dikkat çeken başlıklarından biri de hane büyüklüğüne göre harcama dağılımı oldu.
Tek kişilik hanelerde konut ve kira harcamalarının toplam tüketim içindeki payı yüzde 41 olarak kaydedildi.
Tek başına yaşayanlarda gıda ve alkolsüz içeceklerin payı yüzde 14,3, ulaştırmanın payı ise yüzde 14,4 oldu.
Altı ve daha fazla kişinin yaşadığı hanelerde ise konut ve kira giderlerinin payı yüzde 24,4'e geriledi. Bu hanelerde gıda ve alkolsüz içeceklerin payı yüzde 23,7, ulaştırmanın payı ise yüzde 18,1 olarak hesaplandı.
TÜİK araştırmasında hanelerin daha düşük oranda harcama yaptığı alanlar da ortaya çıktı.
Sigorta ve finansal hizmetlerin toplam tüketim harcamalarındaki payı yüzde 0,8 ile en düşük oranlardan biri oldu. Eğitim hizmetlerinin payı yüzde 1,8, sağlık harcamalarının payı ise yüzde 2,2 olarak kaydedildi.
Bu veriler, hane bütçesindeki harcamaların ağırlıklı olarak barınma, ulaşım ve temel tüketim ihtiyaçlarında toplandığını gösterdi.
Gelir kaynağına göre harcama alışkanlığı değişiyor
Araştırmada hanelerin temel gelir kaynağına göre de farklı sonuçlar ortaya çıktı.
Gelirini ağırlıklı olarak maaş, ücret veya yevmiyeden sağlayan hanelerde konut ve kira giderlerinin payı yüzde 26,4 oldu.
Temel gelir kaynağı girişimcilik olan hanelerde ise ulaştırma harcamaları ilk sıraya çıktı. Bu grupta ulaştırmanın payı yüzde 25,9, konut ve kiranın payı ise yüzde 25,5 olarak belirlendi.
100 liralık harcamanın 67 lirası üç alana gidiyor
TÜİK'in 2025 yılı verileri, Türkiye'deki hane bütçesinin önemli bölümünün yalnızca üç temel harcama grubunda toplandığını ortaya koydu.
Konut ve kira için ayrılan yüzde 29,3'lük paya ulaştırmanın yüzde 20,5'i ve gıda ile alkolsüz içeceklerin yüzde 17,3'lük payı eklendiğinde toplam oran yüzde 67,1 oldu.
Buna göre hanelerin yaptığı her 100 liralık tüketim harcamasının yaklaşık 67 lirası konut ve kira, ulaştırma ile gıda harcamalarına ayrıldı. Gelir düzeyi, hane nüfusu ve temel gelir kaynağı değiştikçe bu üç kalemin bütçedeki ağırlığı da farklılaştı.
