Ömür, insanın elinden farkına varmadan kayan en büyük emanettir. Mesele ne kadar yaşadığımız değil, bize verilen zamanı nasıl harcadığımızdır.
İnsan, ömrünün geçtiğini çoğu zaman yaşarken fark etmez.
Günler birbirinin ardına eklenir. Sabah olur, akşam olur. Bir bakarsınız bir hafta, bir ay, bir yıl daha geride kalmıştır. Takvim yaprakları sessizce eksilirken insan çoğu zaman hâlâ aynı yerde durduğunu zanneder. Oysa zaman durmamış, ömür biraz daha eksilmiştir.
Ömür dediğimiz şey belki de ellerimizin arasından su gibi değil, sabun gibi kayıp gider. Tutmak istersiniz, tutamazsınız. Biraz daha sıkarsınız, daha çabuk küçülür. Sonunda avucunuzda yalnızca onun kokusu kalır.
Bazen bir ezan sesiyle kendimize geliriz.
Bazen bir sala duyulur uzaklardan ve insan, kendi hayatının da bir gün böyle bir sesin içine sığacağını düşünür. İşte o zaman anlarız ki ömür, sandığımız kadar uzun değildir.
Ezanla sala arasında geçen zamandır insanın hayatı.
Bu iki ses arasındaki yolculuğa “ömür” diyoruz.
İnsan Ömrünü Neye Vermeli?
Çok sevdiğimiz bir türkü, yıllardır aynı soruyu soruyor:
Bir insan ömrünü neye vermeli?
Bu, aslında hepimizin kendimize sorması gereken en ağır sorulardan biridir.
İnsan ömrünü neye verir?
Paraya mı?
Makama mı?
Şöhrete mi?
Daha çok kazanmaya, daha çok sahip olmaya, daha çok görünmeye mi?
Yoksa bir gönül kazanmaya, bir iyilik bırakmaya, bir insanın hayatına dokunmaya mı?
Ömür herkes için aynı hızla ilerler. Zengin için de fakir için demakam sahibi için de sıradan bir insan için de gün yirmi dört saattir. Hiç kimse zamanı satın alamaz. Hiç kimse dününü geri getiremez.
İnsanın elindeki en büyük servet, sahip olduğu mal mülk değil, henüz yaşanmamış zamanıdır.
Fakat insan çoğu zaman elindeki bu servetin farkında olamaz.
Ömrünün kıymetini ancak ömründen geriye bakmaya başladığında anlar.
Hayatın Sessiz İmtihanı
Hayat, insanı her gün sınar.
Bazen yoklukla, bazen varlıkla…
Bazen kaybetmekle, bazen kazanmakla…
Bazen güçsüzlükle, bazen güç sahibi olmakla…
Asıl sınav ise insanın eline imkân geçtiğinde başlar.
Çünkü insanı yalnızca sahip olmadıkları değil, sahip oldukları da sınar.
Makam insanı sınar.
Para insanı sınar.
Şöhret insanı sınar.
Güzellik, güç, imkân ve itibar insanı sınar.
İnsanın gerçek kişiliği, çoğu zaman bunların karşısında belli olur.
Bir insanın kendisi hakkında söylediklerine fazla bakmamak gerekir. “Ben dürüstüm.” diyebilir. “Ben çok ahlaklıyım.” diyebilir. “Ben kimsenin hakkını yemem.” diyebilir.
Bunların hepsi güzel sözlerdir.
Ama insanı sözleri değil, menfaat karşısındaki davranışı anlatır.
Küçük bir menfaat için eğilen insan, büyük bir menfaat karşısında ne yapar?
Hakkı olmayan bir şeye uzanabilen insan, daha büyük bir imkân karşısında kendini nasıl tutar?
İşte insanın gerçek terazisi burada kurulmalıdır.
Çünkü ahlak, kimsenin görmediği yerde de doğru kalabilmektir.
Ömür Alışkanlıklardan Kuruludur
İnsanın hayatını yalnızca büyük kararları belirlemez.
Her gün yaptığı küçük şeyler de zamanla onun karakterini oluşturur.
Sabah nasıl uyandığımız, insanlara nasıl baktığımız, evimizde nasıl konuştuğumuz, komşumuza nasıl davrandığımız, güçsüz birini gördüğümüzde ne yaptığımız, bize yapılan bir iyiliği hatırlayıp hatırlamadığımız…
Bütün bunlar, farkına varmadan kişiliğimizi örer.
İnsan, her gün biraz daha kendisine benzer.
Ne okuyorsa, neyi dinliyorsa, kimlerle oturup kalkıyorsa, neye gülüyor ve neye üzülüyorsa zamanla onun dünyası da bunlardan meydana gelir.
Bir insanın sabah eline aldığı gazete bile bazen onun hayata bakışını anlatır.
Kimi insan güne güzel bir hikâyeyle başlamak ister.
Kimi insan bir şiirin, türkünün peşine düşer.
Kimi insan dünyanın bütün kötülüklerini öğrenmeden güne başlayamaz.
Elbette insan dünyadan habersiz yaşayamaz. Ekonomiyi de bilecek, ülkenin meselelerini de takip edecek, olup bitenlerden de haberdar olacaktır.
Fakat insanın ruhuna neyi taşıdığı önemlidir.
Çünkü insan, zihnine ne koyarsa gönlünde onu büyütür.
Sürekli korkuyla yaşayanın dünyası daralır.
Sürekli öfkeyle yaşayanın kalbi yorulur.
Sürekli kıyaslayan insan, kendi hayatının güzelliklerini göremez.
Oysa hayatın içinde güzel olanı fark etmek de bir erdemdir.
Bir çiçeğin açtığını görmek…
Bir dostun sesini duymaktan mutlu olmak…
Bir çocuğun gülüşünde dünyanın bütün telaşını unutmak…
Yaşlı bir insanın elini tutmak…
Bir gönlü incitmemek…
Bunlar küçük şeyler gibi görünür.
Oysa ömrü anlamlı kılan şeyler çoğu zaman işte bunlardır.
Kötü Gidişe “Dur” Diyebilmek
İnsan yalnızca kendi hayatından sorumlu değildir.
İçinde yaşadığı toplumun da bir parçasıdır.
Bu nedenle “Ne olacak bu memleketin hâli?” deyip kenara çekilmek kolaydır. Asıl mesele, insanın kendi üzerine düşeni yapmasıdır.
Kötü gidiş karşısında susmamak…
Haksızlık karşısında başını çevirmemek…
Yanlışın yanında durmamak…
Bir başkasının hakkını kendi çıkarına feda etmemek…
Bazen bir insanın yapabileceği en büyük iyilik, kötülüğe ortak olmamaktır.
Çünkü toplumlar yalnızca büyük sözlerle değişmez.
Bir öğretmenin hakkaniyetiyle, bir esnafın dürüstlüğüyle, bir annenin merhametiyle, bir babanın adaletiyle, bir gencin cesaretiyle, bir yaşlının duasıyla değişir.
İyilik çoğaldığında toplumun dili değişir.
Güven çoğaldığında insanlar birbirine yeniden yaklaşır.
İnsan, yaşadığı çağa yalnızca şikâyet ederek değil, kendi hayatını doğru yaşayarak da cevap verir.
Kırkından Sonra Dostluk
İnsan yaş aldıkça bazı şeylerin kıymetini daha iyi anlıyor.
Gençlikte dostluk kolaydır.
Birlikte gülersiniz, birlikte gezersiniz, aynı heyecanları paylaşırsınız.
Ancak gerçek dostluk, hayatın zor zamanlarında belli olur.
Hastalıkta…Yoklukta…Kaybedişte…
İnsanın yanında kimler kaldıysa, asıl dostlarımız onlardır.
Bu yüzden belli bir yaştan sonra yeni dost edinmekten çok, eski dostların kıymetini bilmek gerekir.
Çünkü eski dostlukların içinde yıllar vardır.
Hatıralar vardır. Birlikte çekilmiş sıkıntılar vardır. Paylaşılmış ekmek vardır.
Belki aynı sofrada bölüşülmüş bir lokma, belki zor bir günde uzatılmış bir el vardır.
Yeni tanıdığınız bir insanın sizi ne kadar sevdiğini zaman gösterir.
Eski dost ise sevgisini zamanın içinden geçirerek ispatlamıştır.
İnsan yaşlandıkça dostlarının sayısı azalabilir. Fakat gerçek dostlarının değeri artar.
Çünkü insan bir süre sonra kalabalık istemez. Güvenebileceği birkaç insan yeter.
Ömrü Uzatmak mı, Güzelleştirmek mi?
İnsanlar çoğu zaman uzun yaşamayı başarı sanıyor.
Oysa uzun yaşamakla güzel yaşamak aynı şey değildir.
Bir insan yüz yıl yaşayabilir ama arkasında hiçbir iyilik bırakmamış olabilir.
Bir başka insan daha kısa bir ömür sürebilir; fakat adı bir gönülde, bir iyilikte, bir güzel hatırada yaşamaya devam eder.
Asıl mesele kaç yıl yaşadığımız değildir.
Asıl mesele, o yılların içine ne koyduğumuzdur.
Kaç insanın gönlünü aldık?
Kaç insanın yükünü hafiflettik?
Kaç kişiye umut olduk?
Kaç kez öfkemizi yendik?
Kaç kez bize yapılan kötülüğe rağmen iyilikten vazgeçmedik?
Kaç kez “ben” demek yerine “biz” diyebildik?
İnsan, ömrünün hesabını biraz da bu sorular üzerinden yapmalıdır.
Çünkü ömrümüzün sonunda geriye sahip olduklarımızdan çok, kim olduğumuz kalacaktır.
Ezanla Sala Arasında
Bir gün bizim için de bir ezan okunacak.
Bir gün bizim için de bir sala verilecek.
Aradaki zamanın ne kadar olduğunu bugün bilmiyoruz.
Ama bildiğimiz bir şey var: O zaman geldiğinde elimizde ne makam kalacak ne para ne şöhret ne de dünyanın peşinde koştuğumuz başka şeyler…
Belki bir evlat bizi hatırlayacak. Belki bir dost.
Belki yıllar önce yaptığımız küçük bir iyilik, hiç beklemediğimiz bir yerde yaşamaya devam edecek.
Belki bir insan, “İyi ki onu tanımışım.” diyecek.
İşte insanın gerçek mirası bunlardır.
Ömür, sahip olmak için değil, anlam katmak için verilmiş bir emanettir.
Bu yüzden daha fazla yaşamanın hesabından önce, daha güzel yaşamanın hesabını yapmalıyız.
Güne kızgın değil, umutla başlayabilmeliyiz.
İnsanlara şüpheyle değil, güven duygusuyla yaklaşabilmeliyiz.
Elimizdeki imkânları yalnızca kendimiz için değil, başkalarının hayatını güzelleştirmek için de kullanabilmeliyiz.
En önemlisi, ömrümüzün sadece bize ait olmadığını unutmamalıyız.
Çünkü insan dünyaya gelirken yanında hiçbir şey getirmediği gibi, giderken de hiçbir şeyi yanında götüremiyor. Geriye yalnızca bıraktığı iz kalıyor.
Ömür dediğin işte böyle bir yolculuk…
Bir sabah başlıyor.
Günler, aylar, yıllar birbirini kovalıyor.
Sonra insan bir gün dönüp arkasına bakıyor ve “Ne çabuk geçti!” diyor.
Oysa geçen yalnızca zaman değil. Biziz!
Şimdi elimizde hâlâ yaşanmamış günler varken kendimize bir soru sormalıyız:
Ben bu ömrü neye veriyorum?
Belki de bütün mesele bu sorunun cevabında saklıdır.
Çünkü ömür, uzunluğuyla değil, gönülde bıraktığı iz kadar değerlidir.
İnsanın gerçek yaşı, takvim yapraklarında değil, iyilikle çoğalttığı günlerde gizlidir.
Ezanla sala arasındaki bu kısa yolculukta bize düşen, yolu ne kadar uzatacağımızı düşünmekten önce, yolumuzu güzelleştirmektir.
Çünkü bir gün ezan susacak, sala başlayacak.
Geriye yalnızca yaşadığımız hayatın yankısı kalacak.
Dr. Kemal DENİZ
